eitaa logo
موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی
593 دنبال‌کننده
381 عکس
4 ویدیو
0 فایل
مؤسسه‌ای با هدف پاسخ به پرسش‌هایی درباره علل و زمینه‌های انقلاب اسلامی، بازخوانی زوایای پنهان تاریخ و روایتی متکی بر اسناد تاریخی 🌐 www.psri.ir شناسه بله، ایتا و تلگرام: 🆔 @psri_ir
مشاهده در ایتا
دانلود
🗓آخرین گام انگلیس در گذار قدرت از قاجار به پهلوی 🔹روز ۷ آبان ۱۳۰۴ «سرپرسی لورن» وزیر مختار انگلیس در تهران، دیداری دوساعته با رضاخان داشت. وی در این دیدار تصریح کرد: «دولت انگلستان مصمم است ایران را کاملاً آزاد بگذارد تا مشکلات خود را حل کند و این راه، عقیده یک دوست وفادار ایران است. توقع داریم درخواست‌های ما مورد رسیدگی قرار گیرد و هرچه زودتر حل‌وفصل شود.» 🔸اما سیر تحولاتی که پس از این دیدار به‌سرعت در ایران شکل گرفت، به‌روشنی فضای ملاقات آن روز و نوع مأموریت تازه‌ای که انگلیسی‌ها بر عهده رضاخان گذارده بودند را نشان می‌داد. فردای آن روز یعنی در ۸ آبان ۱۳۰۴ با تصمیمی که در خانه رضاخان گرفته شد، به پرونده حکومت ۱۳۰ ساله قاجارها در ایران خاتمه داده شد. 🔹در آن روز نمایندگان مجلس شورای ملی، نفربه‌نفر به خانه رضاخان فراخوانده شدند تا ماده‌واحده‌ای که علی‌اکبر داور آن را تهیه کرده بود، امضا کنند. بر اساس این ماده، مجلس شورای ملی انقراض سلطنت قاجار را تصویب و حکومت ایران را به رضاخان واگذار می‌کرد. برای خواندن برنامه‌های انگلیس برای روی کار آمدن انگلیس، اینجا را بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓️در الجزایر میان بازرگان و برژینسکی چه گذشت؟ 🔹خبر ملاقات و گفتگوی مهندس‌بازرگان و دکتر یزدی نخست‌وزیر و وزیر امورخارجه دولت موقت جمهوری اسلامی‌ ایران با زبیگنیوبرژینسکی مشاور امنیت ملی کارتر رئیس‌جمهور آمریکا در خلال مراسم بیست و پنجمین سالگرد استقلال الجزایر، به سرعت در سراسر جهان و‌ ایران انعکاس وسیعی پیدا کرد. ‌این ملاقات، که به‌علت پایین‌تر بودن سطح مقام مشاور امنیت‌ملی آمریکا، در محل اقامت نخست وزیر ‌ایران صورت پذیرفت، یک ساعت و ۲۰ دقیقه به طول انجامید و در آن هیچ عکاس و خبرنگاری حضور نداشت. افکار عمومی‌ جهانی به ملاقات مزبور که اولین ملاقات سطح بالا میان دو دولت ‌ایران و آمریکا پس از انقلاب ضد آمریکایی‌ ایران بود، حساسیت و توجه نشان داد.‌ این توجه و حساسیت در داخل ‌ایران به مراتب شدیدتر بود. 🔸دکتر حبیب الله پیمان که عضو شورای انقلاب بود، درباره ملاقات با برژینسکی در مصاحبه‌ای در اواخر دهه هفتاد چنین گفته است: «این واقعیت باید از سوی دولت‌موقت درک می‌شد که در کشور واقع انقلاب شده است. باید شرایط و حساسیت‌ها را درک می‌کردند. اگر شرایط انقلاب درک شده بود، نباید قبل از‌ اینکه موضوع در یک مجمع رسمی‌ جمعی مثلا شورای انقلاب یا پارلمان بحث شود، با آمریکا مذاکره کنند. دیدید که یک چنین خطای تاکتیکی کوچکی چه انعکاسی داشت.» این ملاقات واکنش‌های بیشتری هم داشت که میتوانید اینجا بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓تلاش آمریکا برای نفوذ در قدرت 🔹پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مأموران سیا به دنبال احیای نفوذ ازدست‌رفتهٔ خود در ایران برآمدند. آمریکایی‌ها دیگر با اصحاب قدرت در ایران تماسی نداشتند و این تماس باید برای بار دیگر برقرار می‌شد؛ راهکار نخست، تأسیس ائتلافی متشکل از سیاستمداران، روحانیان و نظامیان «میانه‌رو» بود تا بتوانند قدرت را به چنگ آورند و منافع ایالات متحده در ایران را برای بار دیگر برآورده کنند‌. به همین خاطر بود که چنین ائتلافی به «خط میانه» شهرت یافت. از منظر آمریکایی‌ها، میانه‌روی در نقطۀ مقابل انقلابی‌گری معنا می‌شد. 🔸مأموران سیا در تهران برای تأسیس ائتلاف میانه‌روها نیاز به یک نخ تسبیح داشت؛ شخصیتی که توان قد علم‌کردن در برابر آیت‌الله خمینی را داشته باشد و از سوی دیگر مرضی‌الطرفین شخصیت‌ها و گروه‌های آمریکوفیل باشد. آنها مجموعۀ این خصلت‌ها را در آیت‌الله سیدکاظم شریعتمداری و تشکل دنباله‌روی او یعنی «حزب جمهوری خلق مسلمان» یافتند. 🔹آیت‌الله شریعتمداری برحسب محاسبات ظاهری، یک مرجع دینی در تراز آیت‌الله خمینی بود؛ در استان‌های آذری‌زبان و در بخشی از قم وجاهت و پذیرش داشت و روشنفکران و ملی‌گرایان هم می‌توانستند با او کنار بیایند. مرکز فرماندهی سیا در سوابق خود از سال ۱۳۴۵ به بعد، گزارش‌های متعددی دربارۀ شریعتمداری داشت و از این سوابق، دریافته بود که «او با شاه مناسبات نسبتاً خوبی داشته و همچنین در لیست حقوق‌بگیران ساواک بوده است.» برای خواندن متن کامل این روایت اینجا را بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
📸تصاویری از نخستین سالگرد اشغال لانه جاسوسی با حضور شهید رجایی 🔹سه شنبه 13 آبان 1359، شش هفته از آغاز جنگ تحمیلی گذشته بود که نخستین مراسم سالگرد تسخیر لانه جاسوسی با حضور و سخنرانی نخست‌وزیر وقت، شهید محمدعلی رجایی برگزار شد و او از نقش آمریکا در آغاز جنگ گفت. 🔸در این روز، درهای لانه جاسوسی به روی مردم باز شده بود و بخشی از شرکت‌کنندگان داخل حیاط سفارت سابق آمریکا و بخشی در خیابان‌های اطراف مستقر شدند. 🔹روزنامه جمهوری اسلامی، در گزارش این مراسم تعداد حاضران را چنین نوشت: «صدها هزار نفر از دانش آموزان پس از راهپیمایی که از هشت مسیر انجام شد، در محل لانه جاسوسی اجتماع کردند. با وجودیکه قرار بود مراسم از ساعت ۹/۵ صبح با رژه نهادهای انقلابی آغاز شود، از ساعتی قبل از شروع مراسم جمعیت در محوطه لانه جاسوسی موج میزد و صدها هزار دانش آموز دختر و پسر در حالیکه ندای «مرگ بر آمریکا» می‌دادند حاضر شده بودند.» برای دیدن تصاویر بیشتر اینجا را ببینید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓️روایتی متفاوت از انقلاب دوم 🔹اواخر مهر و اوایل آبان ۱۳۵۸ بود که ایدۀ اولیۀ تصرف سفارت آمریکا در یکی از جلسات شورای مرکزی تحکیم وحدت به میان آمد. به دلیل وجود مخالف، دفتر تحکیم وحدت طرح را منتفی تلقی کرد اما توسط گروهی و به دور از چشم مخالفان پی گرفته شد. 🔸زمانی که دانشجویان طرح عملیات را با موسوی خوئینی‌ها در میان گذاشتند، او طرح را پسندید. اعضای شورای هماهنگی با او مشورت کردند که آیا پیش از اجرای طرح، آن را به اطلاع امام برسانند یا نه. موسوی خوئینی‌ها پاسخ منفی داد و قرار شد که موسوی خوئینی‌ها در پایان اجرای طرح، به دفتر امام تلفن بزند و نظر امام را جویا شود. دومین نفری که از عملیات دانشجویان اطلاع یافت، محسن رضایی، مسئول واحد اطلاعات سپاه بود. 🔹جمعیتی حدوداً چهارصدنفره آمادۀ عملیات بزرگی شده بودند. هریک از دانشجویان به هر شکلی که می‌توانست در محل قرار خاص خودشان در تقاطع خیابان بهار، کمی شرق‌تر از سفارت آمریکا، حاضر شدند. حوالی ساعت ۱۰:۳۰ ناگهان فرمان آغاز عملیات صادر شد کمی بعد درها هم باز شد و دانشجوها وارد حیاط سفارت شدند. برای خواندن متن کامل این روایت اینجا را بخوانید‌. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓یورش ساواک به خانه امام 🔹نمی‌توان گفت آیت‌الله خمینی پس از دو اقدام اخیر خود علیه مصونیت نظامیان آمریکا در ایران چشم به راه واکنش حکومت نبود، اما مسیر آمده را پیش گرفت؛ تدریس‌های روزانه‌اش را ادامه داد؛ دیدارهای مهم را از قلم نینداخت. در آن سو، هیأت حاکمه، تبعید امام خمینی را با نظر مثبت بررسی می‌کرد. در فاصله ده روزه چهارم تا سیزدهم آبان همه مقدمات تبعید آماده شد. 🔸ایشان نیمه‌شب سیزدهم آبان برای نماز شب بیدار شد. نخستین رفت‌وآمدها و هیاهوها را که شنید، شروع کرد به جمع‌وجور کردن وسایل شخصی؛ چیزهایی که پس از دستگیری به آنها احتیاج پیدا می‌کرد. کماندوهای شاه در خانه را به‌شدت می‌کوبیدند. یکی از نیروهایی که خود را به این‌طرف دیوار رسانده بود، با لگد در میان اندرونی و بیرونی را شکست. اینجا بود که صدای آقای خمینی بلند شد و به مرز فریاد رسید: «ساکت! در حیاط مردم را نشکنید! خودم می‌آیم. چرا وحشی‌گری می‌کنید؟» 🔹 پس از رسیدن به بیمارستان فاطمی، خودرو را عوض کردند. خودرو دوم حرکت کرد. آن که کنار راننده نشسته بود، با تهران در تماس بود؛ گزارش می‌داد و دستور می‌گرفت. 🔸به فرودگاه رسیدند و سرهنگ حسین افضلی، از طرف سازمان اطلاعات و امنیت کشور، مأمور مستقیم و همراه آیت‌الله خمینی بود. تک‌جمله‌ای از آقای خمینی خطاب به افضلی در میان سندها به‌جای ‌مانده است: «من برای دفاع از وطنم تبعید شدم.» برای خواندن قسمت‌های بیشتری از این روایت اینجا را بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
پاسخ کوبنده و صریح شهید بهشتی به هنری پرکت 🔻در روزهایی که موج دانشجوییِ اشغال سفارت آمریکا در تهران در اوج خود بود و چشم جهانیان به ایران دوخته شده بود، پرکت در تماسی تلفنی از شهید بهشتی خواست تا برای آزادسازی گروگان‌ها و آرام کردن فضا، از دولت موقت و شورای انقلاب کمک کند. اما پاسخ قاطع و تحلیلی دکتر بهشتی، نه‌تنها درخواست آمریکایی‌ها را بی‌اثر کرد، بلکه عمق پیوند این حرکت دانشجویی با روح خط امام را آشکار نمود. 📷 نام سند: تسخیر سفارت و کارکنان ایالات متحده (خلاصه گفت‌وگو) تاریخ: ۵ نوامبر ۱۹۷۹، ۱۴ آبان ۱۳۵۸ مکان: واشنگتن، دی‌سی. شرکت‌کنندگان: آیت‌الله سید محمد بهشتی، هنری پِرکت، مدیر میز ایران 🔹آقای پرکت در تماس تلفنی با آیت‌الله بهشتی برای آزادی پرسنل سفارت و تخلیه محوطه سفارت از دانشجویان ایرانی درخواست کمک کرد. در این درخواست، عبارت‌های بشردوستانه در لفافه آمده بود و عبارتی برای فهم دیدگاه‌های مردم ایران و اهداف انقلاب اسلامی دیده می‌شد. 🔸آیت‌الله پاسخ داد: وقتی از روابط سازنده صحبت می‌کنید اما به دشمن اصلی ایران پناه می‌دهید، باید انتظار عصبانیت و خشم مردم ایران را داشته باشید. شاه می‌توانست برای معالجه به جای دیگری برود. حضور بختیار و دیگران در انگلستان نیز خشم مردم ایران را برانگیخته و منجر به اشغال سفارت شد. ایران راه خود را خواهد رفت و حفظ استقلال اولویت دارد. دانشجویان تأکید کرده‌اند که مراقب امنیت و آرامش خاطر گروگان‌ها خواهند بود. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
📸 راز اعدام طیب چه بود؟ 🔸۱۵ آبان ۱۳۴۲ ساواک خبر از توزیع گسترده اعلامیه‌ای برای هفتمین روز شهادت طیب حاج رضایی و محمداسماعیل رضایی می‌دهد. چند گزارش متوالی بعدی نشان می‌دهد، ساواک انتظار این حجم از واکنش مردم را نداشته و آن را به چگونگی انتشار خبر در مطبوعات مرتبط می‌داند. 🔹 انتظار می‌رفت گزارش روزنامه از اعدام آنها، زهر چشم بگیرد اما اثر معکوس داشت و توضیحات درج شده درباره وصیت آنها نشان می‌داد این دو در شرایط رفاه مالی بوده‌اند و نمی‌توان تصور کرد که مطابق تبلیغات رژیم شاه، بخاطر پول از امام حمایت کرده باشند. 🔸نقش طیب در قیام ۱۵ خرداد، چنان نبود که به اعدام منجر شود. او بنا به درخواست انقلابیون، جلوی هیأتهای آنها در روز عاشورا را نگرفته بود. همچنین بعد از رسیدن خبر بازداشت امام نیز، درخواست انقلابیون برای تعطیلی میدان تره‌بار را تلفنی تأیید کرده بود، در حالی که خودش در میدان نبود. 🔹 شهید حاج مهدی عراقی می‌گوید: «همین‌ که اجازه تعطیلی میدان از سوی طیب صادر شد، افراد میدان را تعطیل کرده و با چوب و چماق به سمت کلانتری ۶ حرکت کردند...» 🔸با این حساب چرا رژیم شاه طیب را اعدام کرد؟ می‌توانید خلاصه پاسخ این سوال را در [اینجا] بخوانید و سندهای این موضوع را نیز در [اینجا] ببینید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
20.5M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
📻 رادیو نگار به ایستگاه خیابان روزولت رسید ‌ 🔹در پی تأکید رهبر معظم انقلاب بر مطالعه تاریخ معاصر ایران در دیدار اخیر با دانش‌آموزان، نماپخش رادیو نگار که زیر نظر رسانه khamenei.ir به فعالیت مشغول است، با محمد محبوبی نویسنده کتاب ایستگاه خیابان روزولت به گفتگو پرداخت. 🔸️کتاب «ایستگاه خیابان روزولت» تلاش دارد روایتی ایرانی از ریشه‌های تسخیر لانه جاسوسی، جزئیات آن و پیامدهایش ارائه دهد. 🔹 در آستانه ۱۳ آبان سال گذشته، تقریظ مقام معظم رهبری درباره این کتاب منتشر شد که آن را پُرکننده‌ یکی از خلأهای رسانه‌ای و تبلیغاتی ما دانسته بودند. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓️ روایت آمریکا از ارزان تمام شدن کودتای ۱۲۹۹ برای انگلیس 🔸در سال‌های اخیر برخی انگلیسی بودن کودتای رضاخان در سوم اسفند ۱۲۹۹ را مورد تردید قرارداده‌اند. این درحالی است که حتی روایت دیپلمات‌های آمریکایی بر آن تصریح دارد. 🔹لرد کرزن، وزیر خارجه انگلیس، در تاریخ ۲۵ آبان ۱۲۹۹ سخنرانی مهمی در مجلس اعیان انگلیس ایراد کرد. او برای دفاع از قرارداد ۱۹۱۹، از قزاق‌ها و برکناری افسران روسی سخن گفت. سیاست او خروج نیروهای نظامی انگلیس و استفاده از نیروهای قزاق برای تأمین منافع انگلستان بود. اما در واقع، شاه و رئیس‌الوزرا تحت فشار آیرونساید و نیروهای انگلیسی بودند. کرزن در سخنانش به بازسازی دیویزیون قزاق توسط افسران انگلیسی اشاره می‌کند. 🔸 کالدول، وزیرمختار آمریکا در تهران، سخنان لرد کرزن را «استدلال‌های مغالطه‌آمیز» خواند. او نوشت: مردم ایران هرگز نظر واقعی خود را درباره سیاست‌های انگلیس نگفته‌اند و اعتماد کرزن به دوستی ایرانیان اشتباه است. کالدول با اشاره به نقش انگلیس در برکناری استاروسلسکی و کنترل قزاق‌ها تأکید کرد شاه در این تصمیم نقشی نداشت و خود را «عروسک خیمه‌شب‌بازی انگلیسی‌ها» می‌دانست. او هدف خروج نیروهای انگلیسی را فشار برای پذیرش قرارداد دانست. 🔹 اسکینر، کنسول آمریکا در لندن، در ۲۲ نوامبر ۱۹۲۰ نوشت که انگلستان مبلغ ۳۹۲۶۰۰ پوند و دولت هند نیز مبلغ مشابهی به ایران کمک مالی کرده‌اند. این هزینه‌ها در دفتر خدمات متفرقه جنگی ثبت شده است. شما می‌توانید متن کامل این مقاله را اینجا بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
📸برشی از ترورهای روزانه منافقین در تهران 🔹سازمان مجاهدین خلق که معتقد بود انقلاب اسلامی به دلیل عدم عبور از نظریه‌های کلاسیک انقلاب و پیروزی بدون جنگ چریکی، نیازمند انقلابی مسلحانه از سوی اعضای آن سازمان است، از ۲۱ بهمن ۱۳۵۷ شروع به جمع‌آوری سلاح برای سازمان خود کرد. 🔸۳۰ خرداد ۱۳۶۰ سازمان به این نتیجه رسید که زمان اعلام «فاز مسلحانه» رسیده است و با آشوب مسلحانه در سطح تهران، سعی به شکست انقلاب اسلامی و بازگرداندن بنی‌صدر به قدرت از طریق اسلحه را داشت. نه تنها این اقدام ناکام ماند، کودتای هفتم تیر، راهپیمایی مسلحانه در پنجم مهرماه با شعار تست عنصر اجتماعی و ترورهای متوالی سازمان نیز نتوانست آن ایده را به ثمر برساند. 🔹ماحصل این اقدامات که به سطح ترور مردم عادی رسیده بود، نهادهای نوپای امنیتی را ناگزیر به برخوردی سخت با آنها کرد. و نیمه دوم سال ۱۳۶۰، تهران بارها شاهد تبادل آتش میان اعضای سازمان و نیروهای امنیتی بود. اگرچه سازمان در ابتدا سعی می‌کرد حساب خود را از صدام جدا نگه دارد، اما از سال ۱۳۶۴ به مرور واقعیت را آشکار کرد و در نهایت بخشی از ارتش بعثی شد. 🌄شرح عکس: درگیری‌های مسلحانه که ۱۸ آبان ۱۳۶۰ در خیابان یوسف‌آباد تهران رخ داده است. به علت کثرت چنین رخدادهایی، شرحی از این حادثه منتشر نشده است اما تصاویر، خود گویای بسیاری از نکات است. برای دیدن تصاویر بیشتر [اینجا] را ببینید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir