eitaa logo
موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی
591 دنبال‌کننده
381 عکس
4 ویدیو
0 فایل
مؤسسه‌ای با هدف پاسخ به پرسش‌هایی درباره علل و زمینه‌های انقلاب اسلامی، بازخوانی زوایای پنهان تاریخ و روایتی متکی بر اسناد تاریخی 🌐 www.psri.ir شناسه بله، ایتا و تلگرام: 🆔 @psri_ir
مشاهده در ایتا
دانلود
🗓️ عملیات ناموفق اخراج سفیر ایران از لبنان 🔹۵ آذر ۱۳۶۲ رسانه‌ها خبر از شکست امین جمیل دادند که دستور به قطع رابطه با ایران داده بود. اسرائیل که از سال ۱۹۷۸ در کمربند جنوبی مستقر بود، در ۱۹۸۲ بیروت را اشغال کرد و بشیر جمیل را به ریاست‌جمهوری رساند. 🔹۷ دی ۱۳۶۱ مذاکرات صلح لبنان و اسرائیل آغاز شد و برای تحقق آن، فشار بر مقاومت شدت گرفت؛ پس از ۳۴ دور مذاکره، توافقنامه صلح امضا شد که استقرار ارتش اسرائیل در جنوب لبنان را مجاز می‌کرد. این توافق خشم مسلمانان را برانگیخت؛ اعتراضات و تحصن‌ها به اوج رسید و تنش با دولت لبنان افزایش یافت. 🔸رئیس‌جمهور وقت لبنان که با پشتیبانی آریل شارون به قدرت رسیده بود، ایران را متهم به ایجاد این مخالفتها کرد و دستور اخراج سفیر ایران را داد. فرانسه نیز با بمباران بعلبک و شهادت ۱۳ سپاهی ایرانی از این سناریو پشتیبانی کرد. اما جنوب بیروت شاهد تجمعات گسترده مردمی شد؛ علما پیشاپیش راهپیمایان با پرچم ایران و پلاکاردهای ضدصهیونیستی حرکت می‌کردند. شعارهایی چون «هر خانه مسلمانان سفارت ایران است» فضا را بر دولت تنگ کرد. 🔹 فشار مردمی از یک سو و شکست نظامی متحدان اسرائیل از محور مقاومت، خروج نیروهای چندملیتی را اجتناب‌ناپذیر کرد. کمتر از دو ماه بعد، عقب‌نشینی آمریکا آغاز شد و ۱۴ اسفند ۱۳۶۲ آن توافقنامه ننگین رسماً لغو شد. 🌄شرح عکس: تصویر ۲۱ بهمن ۱۳۶۲ از نیروهای آمریکایی در حال ترک بیروت متن کامل این روایت را اینجا بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓️ مواجهه‌ای متفاوت با دستور تشکیل بسیج 🔹سازمان مجاهدین خلق از ۲۱بهمن ۱۳۵۷ برای آنچه انقلاب تکمیلی معرفی می‌کرد، شروع به جمع‌آوری سلاح کرد. 🔸مسئلهٔ جمع‌آوری سلاح از سوی سازمان مجاهدین خلق، مورد توجه نهادهای انقلابی و امنیتی قرار داشت و در سال‌های ۵۸ - ۵۹ همواره اخباری مبنی بر کشف انبارهای سلاح سازمان توسط دادستانی انقلاب و سپاه پاسداران منتشر می‌شد که سازمان در سال ۵۸ همواره پس از انتشار این اخبار رسماً اعتراض می‌کرد. 🔹سازمان در ابتدا به این کشفیات اعتراض می‌کرد و سلاح‌ها را متعلق به «خلق» می‌خواند، اما با عمیق‌تر شدن اختلافات با نظام، به تدریج این موضوع را پنهان کرده و در برابر اخبار کشف سلاح بی‌تفاوت شد. 🔸پس از فرمان امام خمینی در ۴ آذر ۱۳۵۸ درباره بسیج عمومی، سازمان سعی کرد «میلیشیای» خود را با این فرمان همسو و مشروع جلوه دهد. 🔹این سازمان برای متمایز کردن مواضع خود، در مقابل عبارت «بسیج ۲۰ میلیونی»، شعار «میلیشیای ۳۷ میلیونی» را مطرح کرد. متن کامل این روایت را اینجا بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓️ لغو انجمن‌های ایالتی و ولایتی با نهضت روحانیت به روایت آیت‌الله خامنه‌ای 🔹منابع دولتی وعده داده بودند روز هشتم آذر ۱۳۴۱ لغو تصویب‌نامه انجمن‌های ایالتی و ولایتی اعلام می‌شود، اما نه رادیو خبری داد و نه جراید. روز نهم آذر، گروه‌های مختلف مردم، به‌ویژه بازاریان، به قم رفتند و پس از اجتماع در مسجد اعظم همراه حدود سیصد طلبه، با پرچم‌هایی به‌سوی خانه آیت‌الله خمینی حرکت کردند. دانشجویان با دیدن ایشان گریستند و پاسخ شنیدند که «دشمنان‌تان باید گریه کنند». سرپرست جمع گفت دولت بدقولی کرده و برای کسب تکلیف آمده‌اند. 🔸آیت‌الله خمینی نسبت به اعلام لغو لایحه در رادیو و جراید تردید نشان داد و گفت شاید دولت تحت تهدید یا تطمیع آمریکا، انگلستان یا روسیه باشد. او هشدار داد که اگر لغو تصویب‌نامه رسمی اعلام نشود، «موقعیت خوب نیست» و اگر مردم عصبانی شوند «سرنیزه‌ها هم جلو آن‌ها را نمی‌گیرد». تهرانی‌ها پیام‌های علما و آیت‌الله خمینی را به تهران بردند. در مسجد ارک، آقای فلسفی پیام‌ها را خواند و با ذکر نام خمینی، مردم با دقت گوش سپردند. 🔹در پیام آیت‌الله خمینی آمده بود که دولت به وعده خود عمل نکرده و مردم آماده‌اند «در راه حفظ قرآن کشته شوند». او پیش‌بینی کرد اگر ملت عصبانی وارد میدان شود، «سرباز به نفع اسلام سرنیزه می‌اندازد» و «کاخی برای علم باقی نخواهد ماند». پیام با دعای عربی و سوره فیل همراه بود و فضای مسجد را به شور کشاند. در نهایت، شنبه دهم آذر روزنامه‌ها نوشتند تصویب‌نامه اجرا نخواهد شد. متن کامل این روایت را اینجا بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓 واکنش آیات عظام به تقسیم‌ سرزمین فلسطین 🔹پس از پایان جنگ جهانی اول نیروهای انگلیس در فلسطین ماندند تا مقدمه تأسیس یک دولت یهودی را فراهم کنند. ساز و کار این موضوع به طول انجامید و پس از جنگ‌جهانی‌دوم در مجمع عمومی‌سازمان ملل‌متحد ریخته شد تا لعاب قانونی و بین‌المللی به خود بگیرد و مجمع عمومی‌سازمان ملل‌متحد با صدور قطعنامه‌ای فلسطین را به دو بخش یهودی و عربی تقسیم کرد. بر اساس این مصوبه ۵۵ درصد اراضی این کشور به یهودیان و بقیه در اختیار مسلمانان قرار می‌گرفت. 🔸چهل روز از ماجرای تقسیم فلسطین می‌گذشت که اعلام شد آیت‌الله کاشانی از مردم تهران دعوت کرده در مسجد جامع تهران گردهم آیند. 🔹آیت‌الله کاشانی که با پیشینه استعماری انگلیس آشنا بود، در اطلاعیه فراخوان، قطعنامه مجمع عمومی‌سازمان ملل‌متحد را «ظلم فاحش» خواند و پیش بینی کرد تشکیل دولت یهودی در آینده کانون مفاسد بزرگ برای مسلمین خاورمیانه بلکه تمام دنیا خواهد بود. 🔸 آقاروح‌الله خمینی در همین زمان نامه‌ای به پاپ نوشت و از طریق نماینده سیاسی واتیکان در تهران برای او فرستاد. «قضیه از این قرار بود که مجلسی در تهران برگزار شد و ایشان نیز در آن مجلس شرکت کردند. قرار بر این شد که از طرف روحانیت ایران نامه ای برای پاپ نوشته شود. چندین نامه نوشته شد اما تنها نامه ایشان را انتخاب کردند و همان را برای پاپ فرستادند.» امضاء نامه، روحانیت تهران بود. اعلامیه آیت‌الله بروجردی هم علیه تقسیم فلسطین در خرداد ۱۳۲۷ منتشر شده بود. ماجرای کامل این روایت را اینجا بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓هشدار مجدد امام به تداوم توطئه 🔹ریاست جمهوری جان. اف. کندی بر آمریکا، همراه شد با مطالبه نخست وزیری علی امینی برای برخی اصلاحات آمریکایی؛ شاه اما پس از چندی با سفری به آمریکا تضمین داد که خود قادر به اجرای آن برنامه‌ها هست. یکی از این اصلاحات، لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی بود که در دولت اسدالله علم تصویب شد. 🔸هشدار امام خمینی و همراهی دیگر مراجع در اعتراض به لایحه فوق، انعکاس وسیعی در بین طبقات و گروه‌های مردم به جا گذاشت. این سخنان در همان ایام، به‌صورت اعلامیه در بسیاری از شهرهای ایران بخصوص تهران و قم انتشار یافت و موجی از حمایت اقشار مختلف مردم را در پی داشت. 🔹قیام مردم و علما روزبه‌روز گسترده‌تر شد و نقاب دوستی شاع با مراجع کنار رفت و وعاظ زیادی زندانی شدند. با وجود همه‌ی سرکوبها مبارزات شکل منسجم‌تری به خود گرفت و سرانجام حکومت تن به شکست داد و هیئت دولت، مصوبه قبلی را لغو و خبر آن را به علما و مراجع تهران و قم اطلاع داد. 🔸امام خمینی در نشست با علمای قم مجدداً بر مواضع خویش پای فشرد. در نتیجه روز ۱۰ آذر ۱۳۴۱ خبر لغو لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی رسما اعلام شد. 🔹اما فردای آن روز امام فرمودند: «باید در انتظار توطئه‌های بزرگ‌تری باشید و من به شما اعلام‌خطر می‌کنم.» هشداری که با وقوع اصلاحاتی ازجمله انقلاب سفید از جانب حکومت، رنگ واقعیت به خود گرفت. این اصلاحات، گام‌های مورد نظر «والت ویتمن روستو»، مشاور امنیتی کندی برای ایجاد تغییر در جامعه ایران بود. متن کامل این روایت را اینجا بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
📸رضاخان و سرکوب نهضت جنگل! 🔹نهضت جنگل که تحت رهبری میرزا کوچک‌خان هدایت می‌شد، یک نهضت بزرگ ملی در ایران بود. جنگلی‌ها ابتدا در برابر قوای روس ایستادند، و بعد از تهاجم انگلیسی‌ها به شمال ایران، در مقابل مهاجمان جدید قد علم کردند، ولی انگلیسی‌ها نهایتاً انتقام هولناکی از آنها گرفتند. پس از کودتای فوریه ۱۹۲۱ که رضا میرپنج - بعدها رضاخان و در سال ۱۹۲۵ رضاشاه پهلوی - را به قدرت رساند، کوچک‌خان در محاصره نیروهای رضاخان [وزیر جنگ] قرار گرفت و در زمستان سال ۱۹۲۱ در کوهستان‌های گیلان جان باخت. سرش را از بدن جدا کردند و به تهران آوردند و برای عبرت دیگران در معرض دید عموم گذاشتند. اما میرزا کوچک‌خان به قهرمانی ملی برای ایرانی‌ها مبدل شد، که امروز به افتخارش نام او را بر مدارس، خیابان‌ها و کشتی‌ها می‌گذارند. 🌄شرح عکس: حضور رضاخان در سرکوب نهضت جنگل به عنوان وزیرجنگ برای مشاهده تصاویر میرزاکوچک‌خان نیز اینجا را ببینید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓️ چه کسی حسینیه ارشاد را از رونق انداخت؟ 🔹استاد مطهری بر اثر اختلافاتی که با ناصر میناچی پیدا کرده بود، رفت و آمدی به حسینیه ارشاد نداشت. میناچی که بعدها وزیر تبلیغات و جهانگردی در دولت موقت مهدی بازرگان شد و در اسناد لانه جاسوسی، اعتنای ویژه‌ای به او شده بود، آن روزها مدیر داخلی حسینیه ارشاد بود و به همین اعتبار دست استاد مطهری را از مدیریت دیگر بخش‌ها کوتاه کرده بود و این موضوع برای ایشان که یکی از سه عضو هیأت امنا و در واقع از مؤسسان حسینیه ارشاد به شمار می‌رفت، پذیرفتنی نبود. 🔸نشستی بین آقایان دکتر شریعتی و آیت‌الله خامنه‌ای و استاد مطهری برگزار شد و شریعتی طرح جامعی برای حسینیه فراهم و ارائه کرد. برای استاد مطهری در این طرح، در حد عضو هیأت علمی، نقشی در نظر گرفته شده بود. 🔹طرح دکتر شریعتی با موفقیت پیش رفت. اما همه چیز منوط به آن شد که طرح، توسط مسئولان حسینیه به ثبت برسد اما اولیای حسینیه نخواستند یا نتوانستند با این شرط کنار بیایند. 🔸با شکست طرح دکتر شریعتی، حسینیه ارشاد نیز از رونق افتاد. حتی دکتر شریعتی نیز در همکاری گذشته خود تجدیدنظر کرد. «حسینیه عملا بایکوت شد؛ منتها بعد دوستان برای این که چراغ حسینیه خاموش نشود و در ماه محرم و صفر برنامه‌هایش تعطیل نشود، گفتند هفته‌ای یک بار آقای باهنر یک سخنرانی اینجا بکند.» 🌄شرح عکس: استاد مطهری و دکتر شریعتی در حسینیه ارشاد ناصر میناچی هنگام مصاحبه با خبرنگاران شرح ماجرا را اینجا بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓اولین زندانی زندان قصر 🔹محمد درگاهی در زمان کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ رضاخان، فرماندار نظامی قم شد و تا سقوط سیدضیاءالدین طباطبایی نخست‌وزیر وقت در خرداد سال بعد در این سمت ماند و پس از آن نیز در جمع یاران رضاخان که حالا دیگر سردارسپه خوانده می‌شد، قرار گرفت. 🔸وی که از حامیان اصلی تغییر سلطنت و پادشاهی رضاخان بود، مخالفان سیاسی رضاخان را یکی پس از دیگری ترور و بازداشت می کرد. چنانکه آیت‌الله سیدحسن مدرس درباره درگاهی گفت هر چه ما بافتیم این جوانمرگ شده پنبه می‌کند! از جمله دستور ترور میرزاده عشقی شاعر و روزنامه‌نگار را صادر کرد. او همچنین پس از چند نوبت برخورد با آیت‌الله مدرس، از جمله سوءقصد به او و هجوم به خانه‌اش تبعید وی را رقم زد. 🔹درگاهی بی اعتنا به نخست‌وزیر گزارش‌هایی به رضاشاه ارائه می‌کرد. این قرابت باعث شد تا در کسوت رئیس شهربانی در روز بازدید رضاشاه از بنای تازه تأسیس زندان قصر در آذر ۱۳۰۸ خطاب به نزدیکان شاه زمزمه کند که اینجا خوابگاه ابدی شماست. 🔸اما عبدالحسین تیمورتاش توانست چنان رضاشاه را به او بدبین کند که در فاصله کوتاهی پس از افتتاح زندان قصر، سرتیپ درگاهی، اولین رئیس کل نظمیه یا شهربانی، برکنار و در ۱۳ آذر ۱۳۰۸ به زندان خودساخته مبتلا شود. متن کامل این روایت را اینجا بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓️روایت شهید چمران از واقعه ۱۶ آذر ۱۳۳۲ 🔹شهیدچمران یکی از دانشجویانی بود که ۱۶ آذر ۱۳۳۲ در اعتراضات دانشجویی مورد حمله گارد شاهنشاهی قرار گرفت و ۹ سال بعد در زمان تحصیل در آمریکا، در شرایطی که دست ساواک از آزار او کوتاه نبود این واقعه را روایت کرد: 🔸در تاریخ ۲۴ آبان اعلام شده بود که نیکسون معاون رییس‌جمهور آمریکا به ایران می‌آید. نیکسون به ایران می‌آمد تا نتایج «پیروزی سیاسی امیدبخشی که در ایران نصیب قوای طرفدار تثبیت اوضاع و قوای آزادی شده است» را ببیند. دانشجویان مبارز دانشگاه نیز تصمیم گرفتند که هنگام ورود نیکسون، نفرت و انزجار خود را به دستگاه کودتا و طرفداری خود را از دکتر مصدق نشان دهند. 🔹ولی این تظاهرات برای دولتیان خیلی گران تمام می‌شد زیرا تار و پود وجود آنها بستگی به کمک آمریکا داشت. این بود که به خاطر انتقام از دانشجویان و به بهانه تظاهرات علیه تجدید رابطه با انگلستان و برای جلوگیری از تظاهرات در مقابل نیکسون جنایت بزرگ هیات حاکمه ایران در صبح روز دوشنبه شانزده آذر ماه ۱۳۳۲ در صحن مقدس دانشگاه به وقوع پیوست. 🔸صبح ورود نیکسون یکی از روزنامه‌ها نامه سرگشاده‌ای نوشت: «آقای نیکسون وجود شما آنقدر گرامی و عزیز بود که در قدوم شما سه نفر از بهترین جوانان این کشور یعنی دانشجویان دانشگاه را قربانی کردند!» متن کامل این روایت را میتوانید اینجا بخوانید‌ و اسناد مربوط به این حادثه را در پست بعدی ببینید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
📷اسنادی از سفر نیکسون به ایران 🔹سوم آذر ۱۳۳۲، اعلامیه کوتاه دربار از سفر نایب ریاست جمهوری آمریکا، ریچارد نیکسون و همسرش به ایران در بازه زمانی هجدهم تا بیست‌ویکم خبر می‌دهد. همین روزها خبر برقراری مجدد روابط سیاسی ایران و انگلستان هم منتشر می‌شود و این‌ها یعنی بر باد رفتن رویای مصدق-کاشانی و همه‌ی زحماتی که برای ملی‌شدن صنعت نفت کشیده شده بود. برای دیدن اسناد بیشتری از حضور او در ایران، اینجا را ببینید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir