💢 سفالهای سلجوقی و خشتهای قالبی تقاطع عمار یاسر در لایههای رسوبی و سیلابی عمق بیست متری
حسین صادقی
۱۴۰۲/۱۲/۰۶
#عکس
#بنیاد_قم_پژوهی
تلگرام | ایتا | سایت
💢 مقبره رستم خان والی گرجستان در قم
"در سیاحتنامه شاردن (ص۶۲ چاپ تهران) مینویسد: "اطراف قم را باغها فراگرفته است. به علاوه باغ بزرگی نیز در آن سوی رودخانه دیده میشود. در یکی از باغهای این حدود مقبره رستم خان از سلاطین گرجستان مشاهده میشود. این پادشاه برای نیل به سلطنت آن سامان به آیین اسلام گروید. این باغ از گردشگاههای مردم عادی قم به شمار میرود." این شخص باید همان رستم خان والی گرجستانی باشد که طه حسنی حسینی طباطبایی تحفه سامی خود را در اخلاق به روش شیعی در ۸ ذ ح - ص ۱۰۵۱ به نام او ساخته است. ظاهرا گفته سفرنامهنویسان آن است که مدفن او در یکی از باغهای آن سوی رودخانه بوده و گرنه اگر جمله "این حدود" اشاره به گرداگرد قم و نه تنها آن سوی رودخانه بود بقعه واقع در باغ مجاور مزار دربهشت (کنار راه قدیم قم به کاشان) که نزدیک مقابر امراء خاندان علی صفی و سبک آن صفوی است میتوانست به عنوان یکی از محلهای احتمالی برای خاکجای این شخص تصور گردد."
(تربت پاکان، ج ۲، ص ۲۶ - ۲۷)
این مطلب را در پاسخ عدهای که پرسیدهاند آیا پادشاهان گرجستان در قم مقبره دارند؟ از ماخذ بالا آوردم. نگارنده در نزد یکی از علاقهمندان در قم سکهای ضرب تفلیس با رقم سلطان حسین صفوی دید که نشان میدهد گرجستان در زمان صفوی تابع ایران بوده است. جز آن عموی بنده مرحوم سیدجلال محسنی که شناخت بسیار خوبی در خصوص انواع حیوانات داشت، با اشاره به سگ کوچک اندامی گفت: "مثل سگهای تِفلِسی/ teflesi میمونه". تلفظ محلی مزبور نشان از مراوده مردم قم با تفلیس داشته است و اینکه قمیها تفلیس را به صورت tefles تلفظ میکردهاند. از طرفی باید گفت نام رستم نشان از گسترش قلمرو ایرانی تا گرجستان دارد.
این را هم بد نیست بگویم که اراضی پلاک ۲۲۵۲ اصلی روبهروی ترمینال مسافربری قم مشهور به قبر عادل است. اینکه عادل کی بوده و قبرش کجاست؟ اطلاعی ندارم.
امیدوارم بتوانیم اطلاعات بیشتری از رستم خان گرجی به دست آوریم.
سیدمحسن محسنی
۱۴۰۲/۱۲/۰۶
#یادداشت
#بنیاد_قم_پژوهی
تلگرام | ایتا | سایت
جلسه این هفته بنیاد قمپژوهی (نشست ۵۰۴)
موضوع: تاريخ شفاهی حجّاری در قم
با حضور:
- استاد حاج ابراهیم خسروانجم
- استاد عباس حجری
- استاد حاج عباس حکمتاندیش
- استاد حاج حسین حکیمی
- استاد غلام حسنبیگی
↙️ زمان: سهشنبه ۱۴۰۲/۱۲/۰۸، ساعت ۱۹
↙️ مکان: میدان رسالت - دانشگاه طلوع مهر
شرکت برای عموم علاقهمندان آزاد است.
#نشست
#بنیاد_قم_پژوهی
تلگرام | ایتا | سایت
May 11
💢 سیل رودخانه قم در نیمه شب ۱۳۱۳٫۳٫۲ و خسارات وارده به املاک آستانه
رونوشت نامه متولیباشی به ریاست اداره مالیه قم به تاریخ ۱۳۱۳٫۳٫۸ برای بررسی میزان خسارت وارده به املاک آستان مقدس به دلیل بارش سهمگین باران و طغیان رودخانه قمرود جهت تخفیف مالیات در این سال.
پینوشت:
این سند از این جهت که به نام بسیاری از دکانها و گاراژههای محله بیرون دروازه قم اشاره کرده است برای پژوهشگران اجتماعی شهر قم مفید است.
محله بیرون دروازه: منظور مستغلات روبهروی دروازه معصومیه قم (پل علیخانی) یا میدان مطهری و خیابان هدف امروزی
منبع: مرکز اسناد فاطمی آستان مقدس قم
دکتر احمد جمراسی، کارشناس مرکز اسناد
۱۴۰۲/۱۲/۰۷
#سند
#بنیاد_قم_پژوهی
تلگرام | ایتا | سایت
💢 سیل رودخانه قم در نیمه شب ۱۳۱۳٫۳٫۲ و خسارات وارده به املاک آستانه
"سواد مراسله به ریاست مالیه محترم قم
مورخه: ۱۵ صفر المظفر ۱۳۵۳
[۱۳]۱۳/۰۳/۰۸
خدمت ریاست محترم مالیه قم و مضافات دام اقباله
در اثر طغیان رودخانه در لیله دوم خرداد ۱۳۱۳ املاک مفصله مطابق صورت ضمیمه مخروبه و مسلوب المنفعه شده محض استحضار خاطر محترم تذکر داده، مقرر فرمایید تاریخ خرابی محلهای معینه را رسیدگی و ثبت نمایند در آتیه اشکالی تولید نشود در عوارض قانونی معاف باشد[ باشند] امضا
صورت مستغلات بیرون دروازه قم که در اثر سیل از دویم خرداد ماه ۱۳۱۳ خراب گردیده:
سرای باغ ۶ دانگ
کاروانسرای شترخان ۶ دانگ
زورخانه شترخان ۶ دانگ
بنزین فروشی شترخوان ۶ دانگ
قهوهخانه مشهدی اسمعیل جز ءشترخوان ۶ دانگ
بنزین فروشی جدید از توایع شترخوان ۶ دانگ
دو باب دکان محل نصب[ /نصف] طاقچهاش از توابع شترخوان
گاراژ ایران ۶ دانگ
بنزین فروشی میرزا جواد از توابع گاراژ ایران
کاروانسرای شاهزده معروف به سرای کهنه که چهاردانگ و نیم ملک داعی است ۶ دانگ
اداره پنبه ۶ دانگ
گاراژ روشن که سه دانگ از ملک این جانب است
گاراژ فولادی که از توابع گاراژ روشن است
قهوهخانه گاراژ فولادی
مغازه اوراقچیگری از توابع گاراژ روشن دو باب
عطاری جنب گاراژ روشن که از توابع آن است
نجاری جنب گاراژ روشن که از توابع گاراژ مزبور است
مهمانخانه آراسته که از توابع گاراژ روشن است
گاراژ قبله ۶ دانگ
دکان عطاری آجودان جنب سرای شاهزاده ۶ دانگ
دکان سلمانی قدیم جنب عطاری اجودان ۶ دانگ
دکان نجاری استاد عبدالحسین نجار ۶ دانگ
دکان کبابی جنب گاراژ ایران ۶ دانگ
دکان خباری ۶ دانگ
دکان میرزا اسدالله ساعتساز ۶ دانگ
دکان استاد ابراهیم حداد جنب گاراژ ایران ۶ دانگ
دکان میرزا عباس چرخچی جنب رودخانه ۶ دانگ
دکان استاد ابراهیم سراج جنب رودخانه ۶ دانگ
دکان آهنگری استاد غلام جنب رودخانه ۶ دانگ
دکان حدادی غلامحسین جنب رودخانه ۶ دانگ
دکان استاد کریم اوراقچی جنب رودخانه ۶ دانگ
دکان استاد مرتضی حداد جنب رودخانه ۶ دانگ
دکان استاد غلامعلی نجار جنب رودخانه سرای قبله ۶ دانگ
بقالی از توابع گاراژ قبله ۶ دانگ"
پینوشت:
این سند از این جهت که به نام بسیاری از دکانها وگاراژه های محله بیرون دروازه قم اشاره کرده است برای پژوهشگران اجتماعی شهر قم مفید است.
محله بیرون دروازه: منظور مستغلات روبروی دروازه معصومیه/ معصومه قم (پل علیخانی) یا میدان مطهری و خیابان هدف امروزی است.
اداره پنبه: کارخانه پنبه ایران و روسیه مراد است.
دکتر احمد جمراسی، کارشناس مرکز اسناد
۱۴۰۲/۱۲/۰۷
#سند
#بنیاد_قم_پژوهی
تلگرام | ایتا | سایت
تصویر سنگنوشته فرمان شاه عباس برای شیعیان انجدان، در موزه حمام چهار فصل اراک
در متن کتیبه، انجدان از توابع دارالمؤمنین قم به شمار آمده است.
عکس از دکتر احمد خامهیار به تاریخ ۲۱ آذر ۱۳۹۸
#کتیبه
@ganjineh_channel
سنگنوشته فرمان تخفیف مالیاتی شاه عباس صفوی در انجدان اراک
✍️ دکتر احمد خامهیار
شاه عباس صفوی در دو دهه پایانی سلطنت خود، فرمانهای تخفیف مالیاتی برای مناطق مختلف ایران صادر کرده است که متن آنها معمولاً در سنگنوشتههایی ثبت و در هر منطقه نصب میشده.
یکی از این فرمانها برای اهالی روستای «انجدان» (امروزه در 37 کیلومتری جنوب شرقی اراک) صادر شده است که میدانیم در طول سدههای نهم تا یازدهم، زیستگاه امامان اسماعیلی نزاری بوده است.
از جمله ارزشهای تاریخی این فرمان، تعبیر «شیعیان اثنی عشری» برای اهالی انجدان است که میتواند دلالت بر تقیّه امام اسماعیلیه و پیروانش در این دوره داشته باشد.
سنگنوشته فرمان تخفیف مالیاتی شاه عباس برای انجدان، در حال حاضر در موزه حمام چهارفصل اراک نگهداری میشود و به تازگی نیز در فهرست آثار ملی منقول به ثبت رسیده است.
متن سنگنوشته تا کنون چندین بار بازخوانی و منتشر شده؛ اما معمولاً این بازخوانیها خالی از اشتباه نبوده است. در اینجا تلاش شده است تا دقیقترین خوانش از متن آن ارائه شود:
هو الله الباقی
حکم جهانمطاع شد آنکه چون همواره
همّت والا نهمت و جملگی نیّت صافی طویّت نواب همیون ما
بترفیه حال شیعیان اثنی عشری باعلا درجه مصروف و معطوف
است و پیوسته مراقبت احوال ایشان پیش نهاد خاطر انور بوده
لهذا شمّهای از عنایت بیغایت شاهانه شاملحال شیعیان موضع انجدان توابع
دارالمؤمنین قم که حقیقت صدق تشیّع ایشان بر مرآت خاطر اشرف جلوه
ظهور یافته، از ابتداء ششماهه پارس ئیل که موضع مذکور تیول سیادت و رفعت پناه امیر
خلیل الله انجدانی شفقت شده رسد دوازده یک ایام متبرکه رمضان المبارک و مال مواشی و
مراعی بطریقی که در سایر محال شیعه قم معمول است بتخفیف و تصدّق فرق مبارک مقرّر فرمودیم؛ مستوفیان
عظام کرام دیوان اعلی آنچه رسد وجوهات مذکور میشود از حشو بنیچه موضع مزبور موضوع و
مُستثنی دانسته، بعد از وضع آن بتیول مقرّر دارند و این عطیّه عظمی را
درباره ایشان انعام مخلّد بر دوام داشته، رقم آنرا در دفاتر خلود ثبت
نمایند، حکّام و تیولداران موضع مذکور حسب المسطور مقرّر داشته،
از فرموده تجاوز نکنند و مالوجهات ایشانرا از قرار دستور
العمل و برآورد دیوان اعلی بطریق سایر محال شیعه قم باز
یافت کرده، یک دینار و یکمن بار زیاده طمع و توقّعی نکنند و چون
بمُهر مِهرآثار رسیده اعتماد نمایند؛ تحریراً فی شهر رجب سنه ۱۰۳۶
#کتیبه
https://t.me/ganjineh_channel
💢 جشنهای نیمه شعبان قم در دهههای گذشته
در دهه سی بیشترین مرکز چراغانی نیمه شعبان گذر خان بود که حاج علی قناد و دیگران گذر را بسیار زیبا میآراستند. تمام مردم قم به آنجا میآمدند. در دهههای چهل چند سالی وسعت بیشتری پیدا کرد و جلوی میدان نو از همه جا زیباتر بود. یک هواپیما هم درست کرده بودند که روی ریل در ارتفاع بالا راه میرفت. بعد از انقلاب زیباترین جا چهار مردان شد و سالها این زیبایی را حفظ کرده است.
یک سال هم یک فیل درست کرده بودند که از مقعد او پف فیلم بیرون میریخت و مردم با خنده و شادی جمع میکردند و میخوردند.
حسین مقیمی
۱۴۰۲/۱۲/۰۸
#یادداشت
#بنیاد_قم_پژوهی
تلگرام | ایتا | سایت
💢 جشنهای نیمه شعبان قم در دهههای گذشته
البته از چراغانی بازارکهنه هم انصافا نباید گذشت. دهه سی و چهل و پنجاه، رنگرزی بلندیان که پرتره پیرمردها رو میگذاشت و کنارش هم یک مغازه بود که کله بزغاله و پوستش و یک قلیان روشن را به شکلی میگذاشت که به نظر میرسید بزغاله دارد قلیون میکشد. البته کسی که آن پشت قلیان میکشید دودش را از دهن بزغاله بیرون میداد. چقدر برای ما بچهها جالب بود؛ چون آن موقع بیشتر خانههای قم حتی تلویزیون هم نداشتند. آنهایی هم که داشتند روزها آنتنش را میخاباندن تا کسی نبیند. البته شیرینی و شربت و مداحی هم بود و مداحهای خوش صدا تمام هنرشان را آنجا نشن میدادند.
بهتدریج این بزغاله ضرب المثل شد. هر وقت کسی کنجکاوی میکرد و میگفت موضوع چیه؟ طرف که نمیخواست موضوع را بگوید میگفت موضوع چراغانی پارسال است که بزغاله قلیان میکشید. یاد آن روزها بخیر. اگر چه پیشرفت تکنولوژی راه برگشت به آن دوران رو بسته ولی راه برگشت به روابط صحیح انسانی، رفاقتهای بیشیله پیله، صفا و صمیمیت و انساندوستی و ارادت بیغل و غش به معصومان(ع) هیچگاه بسته نخواهد بود.
ابوالفضل رنجبر
۱۴۰۲/۱۲/۰۸
#یادداشت
#بنیاد_قم_پژوهی
تلگرام | ایتا | سایت
💢 جشنهای نیمه شعبان قم در دهههای گذشته
جناب رنجبر چه یادآوری و خاطره جالبی را از بازار کهنه و رنگرزی آقای بلندیان بیان کردید. باور بفرمایید یکی از بچه محلهای ما شرط بسته بود سرِ یک فالوده اکبر آشی، مجاور نانوایی تافتون حاج مرتضی چیتگران که برود آ پشت و ته و توی این قلیان کشیدن بزغاله را در بیاورد. غافل از اینکه حاجی بلندیان برای جلوگیری
از ورود افراد متفرقه به قسمت پشتی یک فرد قوی هیکل را مامور کرده بود ... .
علیرضا ولی
۱۴۰۲/۱۲/۰۸
#یادداشت
#بنیاد_قم_پژوهی
تلگرام | ایتا | سایت
بزغاله قلیونکش
مرحوم حاج حسین فرجی رئیس وقت صنف قصابان از کسان دیگری بود که بزغاله قلیونکش در نیمه شعبان درست میکرد. آن مرحوم این رسم را در قصابی خود در ابتدای خیابان باجک اجرا میکرد.
سیدمحسن محسنی
۱۴۰۲/۱۲/۰۸
#یادداشت
#بنیاد_قم_پژوهی
تلگرام | ایتا | سایت
جلسه این هفته بنیاد قمپژوهی (نشست ۵۰۴)
موضوع: تاريخ شفاهی حجّاری در قم
با حضور:
- استاد حاج ابراهیم خسروانجم
- استاد عباس حجری
- استاد حاج عباس حکمتاندیش
- استاد حاج حسین حکیمی
- استاد غلام حسنبیگی
↙️ زمان: سهشنبه ۱۴۰۲/۱۲/۰۸، ساعت ۱۹
↙️ مکان: میدان رسالت - دانشگاه طلوع مهر
شرکت برای عموم علاقهمندان آزاد است.
#نشست
#بنیاد_قم_پژوهی
تلگرام | ایتا | سایت