هدایت شده از یک آیه در روز
☀️۱) در فرازی از حدیث ۱ ذیل آیه ۱۰ که به طور کامل در جلسه ۱۲۲۴ https://yekaye.ir/ash-shuara-026-010/ تقدیم شد از از امام صادق (ع) روایت شده بود که فرمودند:
پس «فرعون گفت: و پروردگار جهانیان چیست؟» (شعراء/۲۳) و همانا او از کیفیت و چگونگی خداوند پرسید.
موسی «گفت: پروردگار آسمانها و زمین و آنچه میان آنهاست، اگر یقین دارید.» (شعراء/۲۴)
پس فرعون با تعجب به اطرافیانش «گفت: آیا نمیشنوید؟» (شعراء/۲۵) من از او از چگونگی میپرسم و او از صفات پاسخم میدهد!
📚تفسير القمي، ج2، ص۱۱۹
حَدَّثَنِي أَبِي عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَال:
...فَ «قالَ فِرْعَوْنُ: وَ ما رَبُّ الْعالَمِينَ« وَ إِنَّمَا سَأَلَهُ عَنْ كَيْفِيَّةِ اللَّهِ.
فَ«قَالَ» مُوسَى: «رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُمَا إِنْ كُنْتُمْ مُوقِنِينَ».
فَ«قَالَ» فِرْعَوْنُ مُتَعَجِّباً لِأَصْحَابِهِ: «أَ لا تَسْتَمِعُونَ»؟ أَسْأَلُهُ عَنِ الْكَيْفِيَّةِ فَيُجِيبُنِي عَنِ الصِّفَاتِ!
@yekaye
هدایت شده از یک آیه در روز
☀️۲) در حدیث ۱ ذیل آیه قبل اشاره شد که هشام بن حکم روایتی از امام صادق (ع) آورده است در پاسخ به آن زندیقی که سؤال کرد «او [خدا] چیست؟». در فراز دیگری از آن گفتگو آمده است:
سوالکننده گفت: پس آیا او کیفیت [و چگونگی] دارد؟
امام فرمودند: نه؛ زیرا «کیفیت» جهتِ [قابل درک بودنِ] صفت و احاطه [به چیزی] است؛ اما ناچار باید از [دام] تعطیل [=انکار صفات] و تشبیه [=شبیه دانستن خدا به خلق] بیرون آمد. زیرا کسی که آن را نفی کند [= قائل به تعطیل در صفات شود]، همانا او را انکار کرده و ربوبیتش را رد کرده و [خدا را] باطل ساخته است. و کسی که او را به غیرش تشبیه کند، او را به صفت مخلوقاتِ ساختهشدهای ثابت کرده که شایسته ربوبیت نیستند. لیکن چارهای نیست جز قبول اینکه برای او کیفیتی [خاص] است که غیر او سزاوار آن نیست و در آن [کیفیت] شریک ندارد و [عقلاً] به آن احاطه نمیشود و غیر او آن را نمیداند.
سوالکننده گفت: پس [آیا خدا] اشیا را به ذات خود مستقیماً انجام میدهد [=با آنها سروکار فیزیکی دارد]؟
امام صادق (ع) فرمود: او والاتر از آن است که اشیا را با سروکار مستقیم و اقدام عملی [فیزیکی] انجام دهد؛ زیرا این صفت مخلوقی است که کارها برایش جز با سروکار مستقیم و اقدام عملی انجام نمیشود. و او [خداوند] متعالی است، اراده و مشیتش نافذ است، و هر چه را بخواهد انجام میدهد.
📚الكافي، ج1، ص۸۴-۸۵
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَمْرٍو الْفُقَيْمِيِّ عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ لِلزِّنْدِيقِ حِينَ سَأَلَهُ: مَا هُوَ؟ ...
قَالَ لَهُ السَّائِلُ: فَلَهُ كَيْفِيَّةٌ؟
قَالَ: لَا لِأَنَّ الْكَيْفِيَّةَ جِهَةُ الصِّفَةِ وَ الْإِحَاطَةِ وَ لَكِنْ لَا بُدَّ مِنَ الْخُرُوجِ مِنْ جِهَةِ التَّعْطِيلِ وَ التَّشْبِيهِ لِأَنَّ مَنْ نَفَاهُ فَقَدْ أَنْكَرَهُ وَ دَفَعَ رُبُوبِيَّتَهُ وَ أَبْطَلَهُ وَ مَنْ شَبَّهَهُ بِغَيْرِهِ فَقَدْ أَثْبَتَهُ بِصِفَةِ الْمَخْلُوقِينَ الْمَصْنُوعِينَ الَّذِينَ لَا يَسْتَحِقُّونَ الرُّبُوبِيَّةَ وَ لَكِنْ لَا بُدَّ مِنْ إِثْبَاتِ أَنَّ لَهُ كَيْفِيَّةً لَا يَسْتَحِقُّهَا غَيْرُهُ وَ لَا يُشَارِكُ فِيهَا وَ لَا يُحَاطُ بِهَا وَ لَا يَعْلَمُهَا غَيْرُهُ.
قَالَ السَّائِلُ فَيُعَانِي الْأَشْيَاءَ بِنَفْسِهِ؟
قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع: هُوَ أَجَلُّ مِنْ أَنْ يُعَانِيَ الْأَشْيَاءَ بِمُبَاشَرَةٍ وَ مُعَالَجَةٍ لِأَنَّ ذَلِكَ صِفَةُ الْمَخْلُوقِ الَّذِي لَا تَجِيءُ الْأَشْيَاءُ لَهُ إِلَّا بِالْمُبَاشَرَةِ وَ الْمُعَالَجَةِ وَ هُوَ مُتَعَالٍ نَافِذُ الْإِرَادَةِ وَ الْمَشِيئَةِ فَعَّالٌ لِمَا يَشَاءُ.
@yekaye
هدایت شده از یک آیه در روز
.
1️⃣ «قالَ لِمَنْ حَوْلَهُ أَ لا تَسْتَمِعُون»
فرعون از حضرت موسی ع پرسید که رب العالمین چیست؟ و او در پاسخ گفت: رب آسمانها و زمین و آنچه بین آن دو است. فرعون که ظاهرا متوجه شد این نوع معرفی خداوند معرفیای است که اگر کسی اهل معرفت و یقین باشد با آن به یقین میرسد از اینجا به بعد میکوشد که مانع انعقاد کلام حضرت موسی ع شود و از #مغالطه_پارازیت استفاده میکند.
توان فرعون در مغالطه کردن واقعا فوقالعاده است؛ زیرا این گفتگو دوبار دیگر (آیات ۲۷ و ۲۹) از این مغالطه استفاده میکند که و در تمام دفعات، علاوه بر مغالطه پارازیت، مغالطات دیگری هم استفاده کرده که در جای خود بدانها اشاره میشود (در خصوص مغالطه دوم در همین جمله به تدبر۳ مراجعه کنید).
📝نکته تخصصی #منطقی
مغالطه پارازیت، یکی از مغالطات مقام نقد است. مغالطات مقام نقد، ترفندهایی هستند که جهت نادرست نشان دادن یک گزاره یا کاهش میزان تأثیرگذاری و مقبولیت آن بهکار میروند. مغالطه پارازیت عبارت است از ایجاد وقفه در ارائه یک سخن یا پیام یا ایجاد مانع در رسیدنِ آن به مخاطب.
برای اینکه نحوه استفاده فرعون از این مغالطه خوب معلوم شود کافی است جملات فرعون را حذف کنید تا ببینید جملات حضرت موسی ع در پاسخ سوال فرعون یک متن پیوسته است:
«قالَ فِرْعَوْنُ وَ ما رَبُّ الْعالَمينَ؟ قالَ رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُمَا إِنْ كُنْتُمْ مُوقِنينَ ... رَبُّكُمْ وَ رَبُّ آبائِكُمُ الْأَوَّلينَ ... رَبُّ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ وَ ما بَيْنَهُما إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُون» (شعراء/۲۳-۲۴ و ۲۶ و ۲۸)،
که مرتب فرعون برای به هم زدن توجه مخاطب، در میانهاش جملاتی گفته است.
@yekaye
#شعراء_۲۵
هدایت شده از یک آیه در روز
.
3️⃣«قالَ لِمَنْ حَوْلَهُ أَ لا تَسْتَمِعُون»
گاهی یک سخن کارکردی دارد دقیقا نقیض مفادی که در آن گنجانده شده است:
فرعون برای اینکه کسی سخن حضرت موسی ع را نشنود و بدان گوش ندهند که مقصود وی را درست متوجه شوند، گفت: آیا نمیشنوید؟ با دعوت افراد به شنیدن، میخواهند جلوی شنیده و فهمیده شدن سخن حق را بگیرد!
شاید این از قویترین نمونههای «كلمة حقّ يراد بها الباطل» باشد.
📝تحلیل اجتماعی:
نکتهای در #سواد_رسانهای
از ترفندهای سانسور در دنیای غلبه رسانههای جمعی این است که برای جلوگیری از شنیده شدن و اثرگذاری یک سخن، بقدری پیرامون آن اطلاعات ریخته و درباره آن، حرفهای کماهمیت زده شود که اصل مساله گم ویا لوث شود؛ و دست کم کسی درباره مفاد صحیح و عمیق آن تأمل نکند.
@yekaye
#شعراء_۲۵