جرح و تعدیل رجالی؛ درآمدی مختصر دربارۀ منابع و ابزارها 🔺اسلایدها @Gholow

اعتبارسنجی حدیث «معرفت به نورانیّت»؛ با نگاه به میراث حدیثی غالیان و امامیان ✍️ امیرحسن خوروش حدیث و اندیشه، ش36، 1402 حدیث «معرفت به نورانیّت» روایتی است طولانی از سخنان امیرالمؤمنین(ع) با سلمان و ابوذر که در آن به لزوم شناخت ظهور نورانی ایشان اشاره شده است. در این حدیث، مضامینی چون تناسخ اهل بیت(ع) در کالبدهای گوناگون و نیز نقش‌آفرینی امیرالمؤمنین(ع) در رویدادهایی مانند: حمل نوح(ع) بر کشتی، بیرون‌ کشیدن ابراهیم(ع) از آتش، عبوردادن موسی(ع) از دریا و نجات یونس(ع) از شکم ماهی دیده می‌شود. این روایت برای نخستین بار در مناقب علوی (5-6ق) آمده و از قرن یازدهم تاکنون مورد اعتنای عالمان بسیاری قرار گرفته و چندین شرح بر آن نوشته شده است. در دوره معاصر نیز مضامین این حدیث از سوی برخی شیعیان، صحیح و عالی خوانده شده است. این در حالی است که برخی چون محمدباقر مجلسی، سند آن را ضعیف و مضامینش را غریب دانسته‌اند. درون‌مایه‌هایی چنان بحث‌برانگیز و رویکردهایی چنین متفاوت، اهمیّت اعتبارسنجی متنی و سندی این حدیث را آشکار می‌سازد. با توجّه به شناخته‌شده‌بودن برخی از اصطلاحات و مضامین این روایت در میراث غلاتِ خَطّابی و غرابت آن‌ها در میراث حدیثی امامیّه به نظر می‌رسد این حدیث در پیوند با غالیان خطّابی پدید آمده باشد. @Gholow

مروری مختصر بر جایگاه علم رجال در اعتبارسنجی گزیده نکات: - مراجعه به آرای رجالیان همواره مستلزم حجت دانستن قول ایشان نیست، و در بسیاری از مبانی و مواضع مختلفی مستلزم اشکال دور نیست. - علم رجال تنها یکی از ابزارهای اعتبارسنجی است، و توجه به آن به معنای کنارنهادن دیگر ابزارها نیست. - تضعیفات رجالیان قدیم نه همواره به معنای کنارنهادن همه اخبار راوی است، نه همواره مستلزم رد بخشی از متون احادیث او - ریشه‌های تضعیف منحصر در اموری چون غلو و یا منکر بودن اخبار راوی نیست. - حتی کسانی که می‌گویند «علم رجال را قبول ندارند» در عمل میان مؤلفان مختلف و نحله‌های گوناگون فرق می‌گذارند. این پذیرش حدودی از علم رجال است. رجال ادامه اسناد کتب موجود نیز معمولا‌ مؤلفان عصر خود بوده‌اند و حکمی جدا ندارند (سلسله مباحث در لزوم بررسی اسناد) - قرائنی مانند اهتمام برخی اصحاب بر کتابت، سماع حدیث، عرضه گرچه ارزشمندند ولی کلیت ندارند، و بیشتر در تقویت میراث فقها و ثقات مؤثرند؛ نه اسناد متهمان. در این گفتار به نقش رجال در فقه الحدیث و سیاق‌شناسی گزینش‌های اخبار، تراجیح، جریان‌شناسی راویان، کشف جهت صدور و... نپرداخته‌ایم. @Gholow

🎙تعارض جرح و تعدیل زمینه‌های عمومی اختلافات (سوگیری‌ها/ تخصص‌ها و مبانی/ یافته‌ها) انواع تعارض‌ها: - میان رجالیان (محدودیت. مستندات و شواهد میزان تخصص از اقوال و پژوهش‌ها. مثال‌ها: شیخ طوسی و واقفه، تضعیفات ابن غضائری) - میان آرای رجالی با نقل محدثان (نقش طریقی: احمد بن هلال، ابن اخی طاهر/ نقش تألیفی: ابن حریش، استرابادی و...) - میان آرای رجالی با کلام محدثان و توثیقات و تضعیفات عام - میان آرا یا سیرۀ قدما با برخی ابزارهای اجتهادی @Gholow

🌙... عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِذَا حَضَرَ شَهْرُ رَمَضَانَ فَقُلِ- اللَّهُمَّ قَدْ حَضَرَ شَهْرُ رَمَضَانَ وَ قَدِ افْتَرَضْتَ عَلَيْنَا صِيَامَهُ وَ أَنْزَلْتَ فِيهِ الْقُرْآنَ هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى‏ وَ الْفُرْقانِ اللَّهُمَّ أَعِنَّا عَلَى صِيَامِهِ اللَّهُمَّ تَقَبَّلْهُ مِنَّا وَ سَلِّمْنَا فِيهِ وَ تَسَلَّمْهُ مِنَّا فِي يُسْرٍ مِنْكَ وَ عَافِيَةٍ إِنَّكَ عَلى‏ كُلِّ شَيْ‏ءٍ قَدِيرٌ* يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ. اللَّهُمَّ أَدْخِلْهُ عَلَيْنَا بِالسَّلَامَةِ وَ الْإِسْلَامِ وَ الْيَقِينِ وَ الْإِيمَانِ وَ الْبِرِّ وَ التَّوْفِيقِ لِمَا تُحِبُّ وَ تَرْضَى. الكافي، ط - الإسلامية، ج‏4، ص74 🌺 فرا رسیدن ماه میهمانی خدا مبارک @gholow

تحلیل ساختار اسناد نقش‌های گوناگون راویان در اسناد معنعن 17:04 تعیین مصدر در اسناد معنعن 54:05 ابزارهای کشف اتصال و انفصال اسناد تحلیل نمودار اسناد اسلایدها، بخش آخر @gholow

نقد مستندات اطلاق علم امام به جمیع غیب نمونه (۱۱) روایت زیر از نمونه روایاتی است که برای علم فراگیر و بی‌حد امام به همه چیز و نیز برای تدبیر امور عالم به دست امام بدان استناد شده است: وَ قَالَ ع أَنَا دَحَوْتُ أَرْضَهَا وَ أَنْشَأْتُ جِبَالَهَا وَ فَجَّرْتْ عُيُونَهَا وَ شَقَقْتُ أَنْهَارَهَا وَ غَرَسْتُ أَشْجَارَهَا وَ أَطْعَمْتُ ثِمَارَهَا وَ أَنْشَأْتُ سَحَابَهَا وَ أَسْمَعْتُ رَعْدَهَا وَ نَوَّرْتُ بَرْقَهَا وَ أَضْحَيْتُ شَمْسَهَا وَ أَطْلَعْتُ قَمَرَهَا وَ أَنْزَلْتُ قَطْرَهَا وَ نَصَبْتُ نُجُومَهَا وَ أَنَا الْبَحْرُ الْقَمْقَامُ الزَّاخِرُ وَ سَكَّنْتُ أَطْوَادَهَا وَ أَنْشَأْتُ جَوَارِيَ الْفُلْكِ فِيهَا وَ أَشْرَقْتُ شَمْسَهَا وَ أَنَا جَنْبُ اللَّهِ وَ كَلِمَتُهُ وَ قَلْبُ اللَّهِ وَ بَابُهُ الَّذِي يُؤْتَى مِنْهُ ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّداً أَغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ وَ أَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ وَ بِي وَ عَلَى يَدَيَّ تَقُومُ السَّاعَةُ وَ فِيَّ يَرْتَابُ الْمُبْطِلُونَ وَ أَنَا الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ وَ أَنَا بِكُلِّ شَيْ‏ءٍ عَلِيمٌ. (مناقب آل أبي طالب عليهم السلام لابن شهرآشوب، ج‏3، ص387) اما چنانکه روشن است ساختار این روایت مطابق اسناد و منابع غالیان است که در فضای انگارۀ تفویض خلق و رزق، همه امور عالم در ادوار مختلف را در دست امام می‌دانند. گستردگی این ادبیات در اخبار غالیان، و نبود آن در اسناد مشخصاً امامی، در پژوهشی نشان داده شده است (اکبری، نصیریه، ص354-358). از اشکالات این ژانر غالیانه، ناهمخوانی آن با بسیاری از آیات است؛ از جمله: - آیات حضورنداشتن رسول الله ص در وقایع امم پیشین (هود: 49؛ القصص: 44، 46 و 86؛ آل عمران: 44؛ یوسف: 102؛ عنکبوت: 48؛ شوری: 52 و…). - آیات محدودیت قدرت رسول الله ص برای آوردن نشانه یا عذاب یا هدایت خلق (القصص: 56؛ البقرة: 272؛ آل‏ عمران: 128؛ یونس: 99-100؛ الأنعام: 35، 107؛ الجن: 21؛ الأعراف: 188؛ التوبة: 80؛ المنافقون: 6) - آیات توحیدی که امور مذکور در خطب جعلی مورد بحث را به عنوان اوصاف مختص و منحصر در خداوند ذکر می‌کنند، و صریحاً یا به استلزام خلق و رزق و تدبیر امور عالم بدست غیر خداوند را رد می‌کنند. (فاطر: 3؛ الروم: 40؛ رعد: 16؛ زمر: 38 و…) در روایت فوق، بر خلاف آیات قرآن که وقوع «الساعة» را بیرون از قدرت و علم رسول الله ص شمرده، آن را در دست امیرالمؤمنین ع می‌داند. در انتهای روایت نیز تعابیر قرآنی مختص خداوند در آیۀ ۳ سورۀ حدید، برای امیرالمؤمنین ع به کار می‌رود که با فضای غالیانه تناسب دارد. در برخی تحریرهای چنین روایاتی پس از کاربرد این تعابیر و کافرخواندنشان از سوی اهل مسجد، حضرت علی ع تأویلاتی غیر غالیانه را برای این تعابیر به کار می‌برند. در پژوهشی ضمن بررسی این تحریرها، نشان داده شده که متن روایات با فضای غالیان تناسب دارد و در آن گویا امام برای ساکت کردن اهل ظاهر تأویل ظاهری و غیرغالیانه را مطرح کرده‌اند. در حالی که در واقعیت تاریخ و احادیث امامی، امام در برخی از احکام نیز تقیه می‌کرده‌اند؛ چه برسد به اینکه در مسجد تعابیر موهم الوهیتشان را بگویند تا تکفیر شوند (اکبری، نقش بازشناسی عقاید و احادیث نُصَیریان در اعتبارسنجی و فهم میراث روایی امامیه، بخش4-5-4). همچنین در ادامه روایت مورد بحث نیز ادعا شده که امام باقر علیه السلام نیز تأویلاتی غیر غالیانه برای این روایت ذکر کرده‌اند. گرچه این تأویلات تکلف‌آمیز و دشوار با هدف ترویج اصل روایت ساخته شده، اما کسانی که این تأویلات را می‌پذیرند امکان استناد به عبارات غلوآمیز آن از ایشان گرفته می‌شود، و یا این‌که تأویلات را نمی‌پذیرند که در این صورت روایت بر ظاهر غالیانه و الوهیت امام باقی خواهد ماند. گفتنی است، از علمای قدیم، نباطی عاملی تحریری از این روایت را از غلات دانسته، و به‌خاطر منافات با خشوع امیر المومنین ع دربرابر خداوند جعلی شمرده است (الصراط المستقيم، ج۱، ص۹۵). #علم_غیب @Gholow

✍️ سید محمد احمدی این روایت که مرحوم علامۀ #مجلسی (ره) در #بحار از كتاب «نزول القرآن في شأن أمير المؤمنين (ع)» نوشتۀ ابوبكر محمد بن مؤمن شيرازي (متوفای ۶۶۴ هـ) آن را نقل فرموده، در منبعی قدیمی تر از «المناقب» ابن شهرآشوب (م ۵۸۸ هـ) یافت نشد. بنابر نقل بحار این عبارات مربوط به خطبه‌ای است که حضرت امیرالمؤمنین (ع) در مسجد جامع بصره ایراد فرموده‌اند، که خود باعث تعجب است، چگونه چنین خطبه‌ای با چنین مضامینی در شهری غیر شیعه نشین بیان گردیده اما در منابع معتبر یا حتی غیر معتبر متقدم منعکس نشده. در هر حال گذشته از اشکال سندی (در واقع فقدان سند!) مضامین مزبور خلاف صریح یا دست‌کم ظاهر آیات متعددی از #قرآن مجید است؛ به طوریکه ناقلان خطبه، شرح و تأویلی برای آن از قول حضرت باقرالعلوم (ع) نقل کرده‌اند (باز هم بی سند!) تا غرابت فقرات آن را برطرف سازند. پر واضح است که چنین مضامینی از روشن ترین مصادیق روایاتی است که می‌بایست بر قرآن عرضه شده و کنار گذارده شود. و نکتۀ قابل توجه اینکه سخنرانِ خوانندۀ این عبارات، همان کسی است که از دوری #حوزه ها از قرآن شکایت داشت. رطب خورده منع رطب کی کند! @Faede_v_Borhan

جعل و کتمان برای پرده‌پوشی بر مطاعن معاویة بن ابی سفیان ✍ علی عادل زاده (چگونه می‌توان با مقایسه تحریرهای مختلف یک ماجرا، دستِ جعل و تحریف را در آن نشان داد؟) https://alasar.blog.ir/1403/04/20/Moawiah

نقش غالیان در انحراف معنوی زیارت و راهبردهای مقابله با غلو 🎙عمیدرضا اکبری مرکز نشست‌های آستان قدس 1 اسفند 1403 دبیر: دکتر محمدحسین پیشاهنگ موضع منفى غاليان متقدم به زيارت: - طعن بر مزارات و رد بر زائران - زيارات غاليانه نصيريه ورود غلو به زيارات در منابع امامى تحريف زيارت و عزا در جامعه امروز و راهکارهای مقابله پرسش و پاسخ @gholow

... اللَّهُمَّ اسْلُكْ بِنَا عَلَى يَدَيْهِ مِنْهَاجَ الْهُدَى وَ الْمَحَجَّةَ الْعُظْمَى وَ الطَّرِيقَةَ الْوُسْطَى الَّتِي يَرْجِعُ إِلَيْهَا الْغَالِي وَ يَلْحَقُ بِهَا التَّالِي وَ قَوِّنَا عَلَى طَاعَتِهِ وَ ثَبِّتْنَا عَلَى مُشَايَعَتِهِ وَ امْنُنْ عَلَيْنَا بِمُتَابَعَتِهِ وَ اجْعَلْنَا فِي حِزْبِهِ الْقَوَّامِينَ بِأَمْرِهِ الصَّابِرِينَ مَعَهُ الطَّالِبِينَ رِضَاكَ بِمُنَاصَحَتِهِ حَتَّى تَحْشُرَنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي أَنْصَارِهِ وَ أَعْوَانِهِ وَ مُقَوِّيَةِ سُلْطَانِهِ اللَّهُمَّ وَ اجْعَلْ ذَلِكَ لَنَا خَالِصاً مِنْ كُلِّ شَكٍّ وَ شُبْهَةٍ وَ رِيَاءٍ وَ سُمْعَةٍ حَتَّى لاَ نَعْتَمِدَ بِهِ غَيْرَكَ وَ لاَ نَطْلُبَ بِهِ إِلاَّ وَجْهَكَ وَ حَتَّى تُحِلَّنَا مَحَلَّهُ وَ تَجْعَلَنَا فِي اَلْجَنَّةِ مَعَهُ ... @Gholow