#یک_آیه_یک_تدبر ۶۶۸
🌟مراد از آیه "وَمِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَأَدْبَارَ السُّجُودِ" چیست؟
سیاق آیه مذکور هم کاملاً شبیه سیاق آیه "وَ إِدْبارَ النُّجُومِ" است. غالب تفاسیر براساس حدیث، وَأَدْبَارَ السُّجُودِ را به معنای سجده های پی در پی در نماز شب ذکر کرده اند که این احادیث را نمی شود بر صحت شان تردید کرد، ولی آنچه قابل تأمل است پیچیدگی تدبر این آیه است که معصوم (ع) حتی در صورت اراده برای انتقال تدبر آن، این امر خارج از کشش عقول عادی و نیازمند شرح و تفسیر است، پس مصداق حدیثی در کافی که آمده است: «کَلِّموا بِالنَّاس بِقَدر عُقُولهم»، معصومین در اندازه عقل مردم پاسخ آنان را داده اند. و طبق کلام امام صادق علیه السَّلام که قرآن یک ظاهر و هفتاد بطن دارد که معصوم به نقل ظاهر برای عوام آن کفایت نموده است.
وَلِلَّهِ يَسْجُدُ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ طَوْعًا وَكَرْهًا وَظِلَالُهُمْ بِالْغُدُوِّ وَالْآصَالِ (۱۵_ رعد)
هر که در آسمانها و زمین است با همه آثار وجودیش به رغبت و اشتیاق و به اکراه و الزام، شب و روز به سجده (و طاعت) خدا مشغول است.
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
با توجه به آیه مذکور حق تعالی با سایه اجسام در زمان غُدُوّ (طلوع خورشید)، و اصیل (غروب خورشید) از آنان سجده می گیرد که در زمان طلوع خورشید نور به سمت مشرقی اجسام می افتد پس سایه آن ها از مشرق به طرف مغرب کشیده می شود، و در زمان غروب خورشید به سمت مغربی اجسام می افتد و سایه آن ها از مغرب به مشرق در زمین کشیده می شود و از آنان سجده می گیرد.
سایه اجسام تا زمانی که خورشید در آسمان است وجود دارد، ولی علت این که حق تعالی اول روز و آخر روز را در آیه ذکر می کند به آن جهت است که کائنات بیشترین سایه را در این دو زمان دارند که در اصل متواضع ترین سجده برای خداست. اگر دقت کنیم در این زمان ها سایه یا همان طول سجده اشیاء به چند برابر قامت شان افزایش می یابد و ذلیلانه ترین حالت سجده است، گویی در برابر خداوند خود را با خاک با این سایه شان یکسان می کنند.
مراد از "وَأَدْبَارَ السُّجُودِ" یعنی در شب ساعتی است که در آن سجده ها برمی گردند. چنانچه عرض شد در کلام وحی واژه "دُبُر" به معنای پشت ذکر شده است و به معنای پشت سرهم به مفهوم توالی نمی شود از آن برداشت کرد. چون اگر مراد سجده های پشت سرهم باشد حق تعالی باید از واژه "مُرْدِفِينَ" استفاده می فرمود.
أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مُرْدِفِينَ (۹_انفال)
من مسلماً شما را با هزار فرشته که پی در پی نازل می شوند، یاری می دهم.
منظور از پشت کردن سجده ها در شب این است که وقتی شب رسید و آصال تمام شد سجده کائنات پشت و رو می شود. یعنی کائنات که همیشه رویشان به سمت شرق و طلوع است و پشت شان به غرب و غروب است (حرکت گل آفتابگردان نمونه این امر است)، در لَیْل و شب که روی شان به سمت مغرب در آصال برگشته بود در شب دوباره پشت و رو می شوند و صورت شان به سمت مشرق می کنند تا منتظر طلوعی دیگر برای سجده ای دیگر با سایه خود باشند، و این همان پشت و رو شدن سجده کائنات در لَیْل است. پرواضح است انسان هرگز نمی تواند به پشت بخوابد و سجده کند پس مراد از "وَأَدْبَارَ السُّجُودِ" سجده کائنات است.
"وَأَدْبَارَ السُّجُودِ" با واو حالیه به لَیْل معطوف و اسم زمان است. اگر در نماز شب سجده پیاپی که راغب آن را مراد از وَأَدْبَارَ النُجُوم گرفته است به فرض محال صحیح باشد، در حدیث نبوی (ص) به سجده طولانی در نماز شب انسان توصیه شده است نه سجده کوتاه و پیاپی، پس با حدیث نبوی (ص) در منافات است. پس "وَأَدْبَارَ النُجُوم" زمان برگشت سجده کائنات در شب از شرق به غرب است.
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
#مناجات
معبودا! تو را سپاس می گویم که مرا از خاک شرف وجود بخشیدی و خلق کردی، و لیاقت همنشینی خود عنایت فرمودی. نازنینا! رحمتی فرما که خاک بودن خلقت خویش را در برابر عظمت ذوالجلالی چون تو هرگز فراموش نکنم و در برابر عظمت خویش خاک ام فرما که در روز رستاخیز کسانی را زنده از خاک برای حیات ابد در بهشت شان می کنی که در دنیا در برابر عظمت تو بیش از خاک خود را در برابر عظمت تو ندیدند و چون خاک در دنیای خاکی متواضع و خاکی زندگی کردند و چون خاک پست هرگز قامتی بر خود نیفراشتند.
🆔 @akhlagh_marefat
داستانها و پندهای اخلاقی
🪶
✍در اصول کافی از مفضّل، از امام صادق علیه السَّلام آمده است: هرگاه بشر ایمان اش افزون شود مصیبت اش افزوده تر می شود.
در شرح حدیث آن که، اگر به تناسب و رشد ایمان، رفاه در زندگی انسان بالا رود دل به سمت دنیا متمایل می گردد و از ایمان او کاسته می گردد. پس حق تعالی مصیبت اش می افزاید تا دل او به دنیا رجوع ننماید.
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
#یک_لغت_قرآنی ۲۴۷
📆 ۱۴۰۲/۰۷/۱۸
🌟بیتوته:
به هر کاری در شب گفته می شود، که ممکن است عمل صالح یا عصیان الهی باشد.
وَالَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّدًا وَقِيَامًا (۶۴_فرقان)
مراد از بیتوته در این آیه انجام عبادت الهی در شب، در مکانی است که انسان آن را بیت بر خود کرده است.
قَالُوا تَقَاسَمُوا بِاللَّهِ لَنُبَيِّتَنَّهُ وَأَهْلَهُ (۴۹_نمل)
اما مراد از بیتوته در این آیه، عصیان الهی است که اشاره به تصمیم قوم صالح نبی برای کشتن شبانه صالح پیامبر و خانواده اش دارد.
حال چرا برای کارهایی که انسان در روز می کند کلمه ای در کلام وحی نیامده است؟ برای پاسخ این سوال به حدیثی از نبی مکرم اسلام (ص) می پردازیم:
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
در عین الحیات از نبی مکرم اسلام (ص) آمده است: ای اباذر! جمعی در زمین در شب فرود می آیند (بیتوته می کنند) اگر اهل آن منزل شب را عبادت الهی به جای آورند و خدا را سجده کنند چون صبح شد آن زمین بر صاحب اش درود می فرستد؛ و اگر در آن زمین عصیان الهی کنند بر کسانی که در آن چنین کرده اند لعنت و نفرین می فرستد.
پس علت آن است چون زمین شب را در سجده الهی و عبادت خداوند متعال است و بر خود تاریکی اختیار کرده تا در این تاریکی اسباب تردد و گناه از انسان تا حدّ ممکن بگیرد پس کسی که در زمین شبانگاهان و موازی با سجده زمین، عبادت یا عصیان الهی را می کند این امر بر زمین سنگین است که بر او نفرین و یا دعای خیر می کند.
برای همین طبق کلام امام باقر علیه السَّلام شیاطین با تاریک شدن هوا به زمین با لشکریان خود حمله می کنند تا انسان را به عصیان الهی در شب هنگام یعنی زمانی که زمین در سجده است وادارند و بسیاری از گناهان و دور همی های معصیت در روز برای اهل اش دلچسب نیست.
هر بقعه از زمین، بر بقعه های دیگر زمین همیشه ندا می دهد و می پرسد آیا کسی در شما شرف داشت شب را به خدا سجده کند؟ اگر بقعه ای از زمین چنین باشد بر بقعه های دیگر افتخار می کند.
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
#یک_لغت_قرآنی ۲۴۸
🌟بُقْعة:
فَلَمَّا أَتَاهَا نُودِيَ مِنْ شَاطِئِ الْوَادِ الْأَيْمَنِ فِي الْبُقْعَةِ الْمُبَارَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ أَنْ يَا مُوسَىٰ إِنِّي أَنَا اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ (۳۰_قصص)
چون موسی به آن آتش نزدیک شد به او از جانب راست آن وادی در آن بارگاه مبارک از آن درخت (مقدس) ندایی رسید که ای موسی منم خدای یکتا پروردگار جهانیان.
هر بخشی از زمین که در آن بر خداوند سجده می شود و مقدس است آن زمین بر اهل آسمان تجلی و نمود دارد و فرشتگان در عرش هم حول آن قطعه از زمین می گردند که به آن "بُقْعة" می گویند.
چنانچه در روایت است در خانه ای که شب تلاوت قرآن می شود آن زمین بر اهل آسمان از شدت نور می درخشد. (پس آن خانه بُقْعة است چون بر اهل آسمان می درخشد)
فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ وَيُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ يُسَبِّحُ لَهُ فِيهَا بِالْغُدُوِّ وَالْآصَالِ (۳۹_نور)
وقتی می گویند بقعه متبرکه امام حسین (ع)، یعنی بر اهل آسمان آن قطعه از زمین مشخص است و می درخشد و فرشتگان بر اطراف آن در طواف هستند.
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
#یک_لغت_قرآنی ۲۴۹
🌟دَبَر:
به معنای پشت است. طبق آیات قرآن این لغت در سه حالت در کلام وحی از سوی حق تعالی گنجانده شده است:
۱) آیات نوع اول، آن را به معنای ذرِّیه کافران در دنیا معرفی نموده است.
وَقَضَيْنَا إِلَيْهِ ذَٰلِكَ الْأَمْرَ أَنَّ دَابِرَ هَٰؤُلَاءِ مَقْطُوعٌ مُصْبِحِينَ (۶۶_حجر)
و او را از اين امر آگاه كرديم كه ريشه آن گروه صبحگاهان بريده خواهد شد.
وَيَقْطَعَ دَابِرَ الْكَافِرِينَ (۷_انفال)
دَبر در این آیات، به معنای کافرانی است که در صُلب و پشت کافران هستند و در صورت زنده ماندن شان، آن کافران با زاد و ولد، کافران بعدی را متولد خواهند کرد.
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
۲) آیات نوع دوم، آیاتی هستند که کم شمار هم نیستند و در آن واژه دَبَر مضاف بر تَوَّلی ذکر شده است. تَوَّلی به معنی روبروی کسی بودن است و با مضاف شدن دَبَر بر آن یعنی از روبرو به سمت پشت برگشتن و به نوعی عقب گرد است که غالباً عقب گرد و فرار در جنگ را در کلام وحی ذکر شده است.
سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَيُوَلُّونَ الدُّبُرَ (۴۵_قمر)
به زودی آن جماعت (در جنگ بدر) شکست خورده و به جنگ پشت کنند.
وَتَاللَّهِ لَأَكِيدَنَّ أَصْنَامَكُمْ بَعْدَ أَنْ تُوَلُّوا مُدْبِرِينَ ( ۵۷_انبیاء)
سوگند به خدا پس از آنکه (به بتخانه) پشت کردید و رفتید، درباره بت هایتان تدبیری خواهم کرد.
۳) آیات نوع سوم، معنای دَبَر مربوط به امر الهی است.
يُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ (۵_سجده)
که تدبیر به معنی پشت و رو کردن امری برای دانستن تمام زوایای آن برای موفقیت در یک تصمیم را گویند.
۴) آیات نوع چهارم، به تدبر در قرآن به معنای زیر و رو و پشت و رو کردن آیات قرآن برای درک اعجاز آن ذکر شده است. (أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ)
۵) آیات نوع پنجم که موضوع بحث اصلی ماست دَبَر به معنای پشت مربوط به زمان است.
وَاللَّيْلِ إِذْ أَدْبَرَ (۳۳_مدثر)
یعنی آن گاه که با روشن شدن و بکرة هوا، پرده صبح در پشت پرده شب ظاهر شود و شب را از پشت اش در آسمان با نور خود جمع کرده و محو سازد. پس هر کجا دَبَر بعد از زمان خاصی در قرآن ذکر شده است اشاره به زمان خاصی دارد.
وَمِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَإِدْبَارَ النُّجُومِ (۴۹_طور)
یعنی خدا را تسبیح بگو در شب که در طول شب ستارگان با گردش زمین به پشت زمین می روند.
در ترجمه ها "وَإِدْبَارَ النُّجُومِ" به معنی زمانی خاصی از شب نزدیک سحرگاهان غالباً گرفته شده است که درست نیست. چرا که عرض کردیم دَبَر به معنای پشت است و اگر از اول شب دقت کنیم رفتن ستارگان به پشت زمین از همان ابتدای شب اتفاق می افتد و امری نیست که فقط نزدیک سحرگاهان اتفاق بیفتد.
کسانی که وَإِدْبَارَ النُّجُومِ را سحرگاهان معنا کرده اند، محو شدن ستارگان در آسمان با روشنایی خورشید را به معنای أدبار گرفته اند، در حالی که با روشن شدن هوا ستارگان به پشت زمین نمی روند بلکه در همان محل خود هستند که ما بر اثر نور خورشید از دیدن آنها عاجزیم و از دید ما فقط محو می گردند. آنان محو ستارگان از چشم را به أدبار ستارگان معنا کرده اند که با استدلالات ذکر شده این امر بسیار بعید به نظر می رسد.
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
#یک_آیه_یک_تدبر ۶۶۹
🌟ستارگان زینت آسمان:
حال برای اثبات این امر به آیات و روایات دیگری در این زمینه به مدد الهی می پردازیم:
إِنَّا زَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِزِينَةٍ الْكَوَاكِبِ (۶_صافات)
ما نزدیکترین آسمان را به زیور انجم بیاراستیم.
حق تعالی ستارگان را زینت آسمان معرفی می کند و حتی تماشای ستارگان را به نوعی غیرمستقیم بر مؤمنان توصیه می نماید.
وَلَقَدْ جَعَلْنَا فِی السَّمَاء بُرُوجًا وَزَینَّاهَا لِلنَّاظِرِینَ (۱۶_حجر)
و به يقين، ما در آسمان بُرجهايى قرار داديم و آن را براى تماشاگران آراستيم.
آن چیزی که از روایات و اخبار بر می آید، استحباب سقف نداشتن مسجد است، همانطور که مرحوم کلینی (ره) تقاضای اصحاب رسول خدا (ص) را برای مسقف کردن مسجد النبی چنین نقل می کند: گرماى تابستان شديد شد و اصحاب خطاب به رسول خدا (ص) عرض کردند؛ اى كاش مى فرموديد تا برای مسجد سايه بانی بنا كنند. ایشان موافقت کرده و فرمودند: تا از تيرهاى درخت خرما ستون زده و سقفى برافراشتند و آن را با شاخه درخت خرما و بوته هاى گياه پوشاندند.
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
باران شديد باريدن گرفت و آب از خلال شاخه ها سرازير شد، اصحاب خطاب به رسول خدا (ص) عرض کردند؛ اى كاش مى فرموديد تا سقف مسجد را با گِل بپوشانند. پیامبر به اصحاب فرمودند: خیر! فقط سايبانی همانند سايبان موسى بن عمران (ع) برای مسجد کافی است و تا رسول خدا زنده بود، ساختمان مسجد به همان صورت باقى بود.
پس حق تعالی ستارگان را زینت آسمان معرفی کرده و تماشای آن را در شب مایه سرور اهل معرفت بیان می کند، به همین دلیل نبی مکرم اسلام (ص) مانع مسدود شدن کامل ارتباط بصری با آسمان در مسجد شدند. حق تعالی می فرمایند: "خُذُواْ زِینَتَكُمْ عِندَ كُلِ ّ مَسْجِدٍ" در هر مسجدی رفتید زینت های خود را بردارید. پس ستارگان در شب زینت های خدا هستند که نبی مکرم اسلام مانع دیده شدن زینت های آسمان برای اهل مسجد در شب شده اند. این سنت نبوی (ص) بعد از آن حضرت هم در بلاد مسلمین رعایت می شد و وجود مسجد جامع سامراء در زمان عباسیان در سال ۲۳۷ هجری هم اکنون نمونه بارز آن است. حتی در برخی آیات نگاه کردن به آسمان در شب و دیدن قدرت خدا با پیدا شدن ستارگان به مومنان در حال ذکر توصیه اکید شده است که این امر در حدیثی از امام صادق (ع) هم مورد تاکید قرار گرفته است.
در روایتى در مجمع البیان نیز نقل شده که پیامبر اکرم (ص) هرگاه براى نماز شب بر مى خاستند، نخست مسواک مى کردند و سپس نظرى به آسمان مى افکندند، و آیات آخر سوره آل عمران را تلاوت می کردند.
الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىٰ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَٰذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ (۱۹۱_آل عمران)
آنها که در هر حالت، ایستاده و نشسته و خفته خدا را یاد کنند و دائم در خلقت آسمان و زمین بیندیشند و گویند: پروردگارا، تو این دستگاه با عظمت را بیهوده نیافریدهای، پاک و منزهی، ما را به لطف خود از عذاب دوزخ نگاهدار.
حتی از نبی مکرم اسلام (ص) در الخصال آمده است: هر کس نیمه شب بیدار شد به آسمان بنگرد و این آیات بخواند. برخی جاهلان منحرف امروزی که ادعای جذب انرژی کیهانی می کنند از این امر الهی بهره ناقص و شیطانی می برند.
حتی طبق کلام وحی درک سَحر و دل شب و زمان های عبادت در صدر اسلام که ساعت وجود نداشت بدون تماشای آسمان ممکن نبود، اما امروزه اختراع ساعت ما را از این مهم غافل و به دست خود محروم ساخته است. حتی در حدیثی از امام صادق (ع) تماشای بکرة یا همان صبح صادق در صبح، زمان پیدایش نور الهی بسیار تاکید شده و بر مومنین رواست که علیرغم شلوغی و محدودیت های زندگی امروزی از پنجره منزل خود تا حدّ ممکن آسمان را در این زمان ها حتی برای لحظاتی کوتاه نگاه کنند. (فَنَظَرَ نَظْرَةً فِي النُّجُومِ)
حتی حق تعالی عدم نگریستن در ستارگان در شب که همان زینت های الهی هستند را به نوعی تقبیح می فرماید:
أَفَلَمْ يَنْظُرُوا إِلَى السَّمَاءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْنَاهَا وَزَيَّنَّاهَا وَمَا لَهَا مِنْ فُرُوجٍ (۶_ق)
پس مگر (منکران حق) آسمان را فراز خود نمینگرند که ما چگونه بنای محکم اساس نهادهایم و آن را به زیور (ستارگان رخشان) آراستهایم و هیچ شکاف و خللی در آن راه ندارد؟
در اصول کافی از امام صادق (ع) آمده است: نبی مکرم اسلام (ص) در روز عید قربان و فطر برای اقامه نماز به صحرا می رفتند و هیچ زیراندازی نمی بردند وقتی سؤال کردند چرا در مسجد نماز نمی خوانید؟ فرمودند: دوست دارم خواسته آسمان اجابت کنم و آنان که مشتاق دیدن وجود من در نماز در برابر خدای من هستند، آن را شاهد باشند. پس تماشای ستارگان هم بر انسان اثربخش است، و هم چنانچه بعداً ذکر خواهد شد بر اهل آسمان مورد علاقه و لذت است.
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
#یک_لغت_قرآنی ۲۵۰
🌟عرش چیست؟
عرش در قرآن به معنای تخت است. (وَرَفَعَ أَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ)
و به معنای چیزی که از آسمان معلق و آویزان شده باشد اطلاق شده است. (أَنْشَأَ جَنَّاتٍ مَعْرُوشَاتٍ) مانند تاکستان که انگور از آن آویزان است.
در اصول کافی از امام رضا علیه السَّلام آمده است: عرش که خداوند نیست بلکه نامی برای دانش و قدرت و آستان و بزرگی خداست که همه چیز در آن قرار دارد.
پس عرش چیزی نیست که خدا را حمل کند. در عرش لوح محفوظ حق تعالی قرار دارد. آیات قرآن به صورت نوری در عرش می تابید و حضرت اسرافیل آن را می خواند و به حضرت جبرئیل می گفت. پس عرش، اعلی ترین مکان آفرینش و مرکز اسرار الهی و فرماندهی خلقت است.
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
طبق قرآن اولین خلقت حق تعالی بعد از آسمان و زمین، عرش بود که از کلمه کان در آیه ۷ سوره هود این امر برداشت می شود. (وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ وَكَانَ عَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ)
سپس بعد از خلقت آسمان و زمین آن را زیر عرش مساوی کرد. (الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَىٰ عَلَى الْعَرْشِ)
و ستاره ها و کواکب که در کهکشان ها می چرخند و طبق شرحی که خواهد رفت در تسبیح حق تعالی بوده و به دور عرش الهی در چرخش هستند.
"اسْتَوَىٰ" یعنی مساوی کرد. فاصله نجوم و کواکب را از یکدیگر طوری که همگی در زیر عرش اعلی و بحول آن گردش کنند؛ که اگر تصاویر کهکشان ها را بنگریم حالت چرخشی در آسمان دارند مانند گرداب که می چرخد.
"وَاسْتَوَتْ عَلَى الْجُودِيِّ" یعنی کشتی نوح بعد از فروکش کردن طوفان نوح در کوه نوح به حالت مساوی نشست، که اگر مساوی نمی نشست بعد از فروکش کردن آن واژگون می شد.
ادامه دارد....
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
4_5958300639594286487.mp3
30.01M
#فایل_صوتی_قرآنی
#موضوع: شگفتی های آفرینش و قیامت در قرآن (بخش اول)
#حسین_جعفری_خویی
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
#یک_خواص_از_اسماء_الهی
✍فرهاد به فقراء به نیت رضای خدا بخشش کرده است، حال در دوره کوتاهی از زندگی به مشکل مالی خورده است و دیگران می گویند کجاست آن خدایی که می گفتی انفاق کنی کمک ات می کنه؟ فرهاد باید خدا را با چه اسمی بخواند؟
⭐️یا وافی! (یعنی کسی که به عهد خود روزی بی تردید وفا می کنی.....)
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
🪶
در تهذیب الاحکام از امام صادق علیه السَّلام آمده است:
اگر کسی در آستانه مرگ قرار گیرد و جان سپردن آن با دشواری و شکنجه همراه باشد؛ او را به نماز خانه اش منتقل سازید و یا روی سجادۀ نمازش بخوابانید.
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
#یک_داستان_یک_پند ۳۱۵
✍پادشاهی به علت پُرخوری و پرخوابی دچار یبوست شد و درد شکم او را امان برید. هر حکیمی برای معالجه آورند سودی بر بیماری او نبخشید و سفتی شکم روان نساخت. طبیبی آوردند و ادّعا کرد گیاهی در بالای کوهی هست که اگر پادشاه آن را بخورد شکم او درمان شود، ولی خاصیت درمانی آن گیاه در آن است که باید بعد از چیده شدن سریع خورده شود.
این شرط سبب آن شد پادشاه کسی نتواند بفرستد تا آن گیاه بر او از کوه بیاورد. تصمیم گرفت در تخت روان او را بالای کوه برند ولی کسی حاضر به تضمین این امر برای پادشاه به علت صخره ای بودن کوهستان نشد.
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
و پادشاه را یک راه ماند که خود به پای خود به بالای کوه رود. پادشاه سنگین وزن یک روز به سختی کوه پیمایی کرد و روز دیگری راه باقی مانده بود برسد که درد شکم شاه خوب شد و بر بیماری او فرجی حاصل شد.
پس به همراه قراول به دربار برگشت. او که گمان می کرد طبیب در بالای کوه در کنار آن گیاه منتظر پادشاه است به ناگاه طبیب را در شهر یافت و پرسید: «چرا بالای کوه نرفته بود؟»
طبیب گفت: قبله عالم! چنین گیاهی در بالای کوه وجود نداشت؛ درمان درد تو در خوردن دارو نبود بلکه فقط در حرکت و راه رفتن بود و من چنین کردم که تو تکانی به خود دهی و راهی بروی تا درمان شوی.....
ساعت ها اندیشه کردم تا چگونه تو را به درمان مورد نیازت نزدیک کنم و راهی جز این نیافتم. پادشاه بر ذکاوت طبیب احسنت گفت و او را به دربار خویش در طبابت جای بخشید.
✍حسین جعفری خویی
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
🌹شگفتی های آفرینش و قیامت🌹
#بخش_دوم
#یک_لغت_قرآنی ۲۵۱
📆۱۴۰۲/۰۷/۲۲
🌟قَلائد:
قلّاده به طوق گویند که گِرد است و به گردن حیوانی (چون سگ) می بندند، که نشان دار باشد تا گم نگردد.
ولَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَائِدَ (۲_مائده)
قربانی های بی نشان و قربانی های نشان دار.
که در آیه فوق قلائد به قربانی های نشان دار اطلاق می شود که از گردن شان طوقی آویزان می شود، تا در مناسک حج گم نشوند. (مقالید جمع قلاده است)
لهُ مَقَالِيدُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقْدِرُ ۚ إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ (۱۲_شوری)
آیه به وضوح تصریح می کند که در آسمان هم قلاده ها، و طوق یا گردن بندهایی می باشند که به حالت نشان دار و جدا هستند. قلاده ها یا مقالید آسمان، همان کهکشان ها هستند که به حالت گرد و مدور در آسمان در حول عرش می چرخند و تسبیح حق تعالی می کنند.
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
امروزه با علم نجوم اثبات شده که این کهکشان های گِرد، متشکل از سیارات و ستاره های مشخصی به حالت نشان دار هر کدام در یک مرکز خاصی حول عرش می گردند و در آسمان هرچند کهکشان ها در درون هم دیده می شوند، ولی نوعی قلاده محسوب می شوند که مسیر گردش هر کهکشان در آسمان مشخص و دایره وار و چون قلاده جدا است. پس مقالید، کهکشان های الهی هستند که حول عرش در حال تسبیح و گردش میباشند. از سوی دیگر قلاده علاوه بر نشان دار شدن یک حیوان، باعث مطیع شدن او نیز می شود که حیوان پس از زدن قلاده در دست صاحب اش رام می شود و دست هر کسی قلاده او باشد به آن سمت باید حرکت کند.
حق تعالی می فرماید: "لهُ مَقَالِيدُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ" یعنی افسار آسمان ها و زمین در دست من است و من امر کنم به شما به غیر حساب روزی می دهند؛ یعنی اگر حق تعالی افسار و لگام آسمان را به دست نداشته باشد، در آسمانی که به غیر ستون افراشته شده است، اگر ستارگان و انجم از مسیر گردش خود کافی است یکی از آن ها افسار پاره کند و بگریزد زمین را بر سر شما ویران می کند. (أَمْ أَمِنْتُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ أَنْ يُرْسِلَ عَلَيْكُمْ حَاصِبًا)
تقلید از لگام و افسار است و از آن جهت تقلید می گویند: «در دین از مرجعی تقلید کنید» که تقلید لگام نفس انسان را می گیرد تا انسان در چیزی که نمی داند سؤال کند و مطابق عقل و علم ناقص خود عمل نکند.
🌟فرق مفاتیح با مقالید چیست؟
ترجمه های قرآن باقی مانده از عصری است که حتی نمی دانستند زمین به دور خورشید می گردد و علم نجوم مثل اکنون فتح نشده بود. پس هر دو واژه مفاتیح و مقالید را به معنای کلید گرفته اند که محرز است امکان ندارد که دو کلمه در کلام حق به یک معنا باشد، و قرآن کتابی برای تمام عصرها و جهان شمول است، پس قطعاً نمی تواند در تعریف لغت دو کلمه را در یک معنای یکسان در نظر گرفته باشد.
مفاتیح جمع کلید است. کلید هم نشان گر آن است که امکان گشودن آن وجود دارد. (وَعِنْدَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَا إِلَّا هُوَ) پس غیب الهی دارای مفاتیح است که می تواند برای انسان هم گشوده شود.
عَالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَىٰ غَيْبِهِ أَحَدًا (۲۶_جن)
إِلَّا مَنِ ارْتَضَىٰ مِنْ رَسُولٍ (۲۷_جن)
اگر در آیه فوق دقت کنیم غیب را مفتاح قرار داده است، پس امکان گشودن آن هم با قرار دادن مفتاح بر برخی از رسولان مشخص کرده است. ولی مقالید اسراری است که کلیدی بر آن قرار داده نشده و تنها به دست حق تعالی است. چنانچه آیه ۳۳ الرحمن امکان نفوذ انسان در آسمان ها را به کل مردود می داند و آسمان را دیواری نفوذ ناپذیر معرفی کرده است و بر دیوار کلیدی نیست.
يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطَارِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ فَانْفُذُوا ۚ لَا تَنْفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطَانٍ (۳۳_الرحمن)
و افسار گردش نجوم و کواکب هرگز به دست بشر قرار داده نشده است که بر آن کلید یا مفتاحی تعبیه شده باشد.
لهُ مَقَالِيدُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ (۱۲_شوری)
یعنی آسمان افساری دارد که به دست حق تعالی است و این افسار چون زنجیری گِرد بوده که بهم وصل است و شکافی بین حلقه های این زنجیر نیست که کلیدی باعث اتصال دو حلقه زنجیر به یکدیگر شده باشد.
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
#یک_آیه_یک_تدبر ۶۷۰
🌟مراد از ملکوت آسمان ها چیست؟
وَكَذَٰلِكَ نُرِي إِبْرَاهِيمَ مَلَكُوتَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنِينَ (۷۵_انعام)
حق تعالی می فرماید: ما ملکوت آسمان ها و زمین را به ابراهیم نشان دادیم.
براساس احادیث بالاتر از خورشید کرسی قرار دارد، و بعد از کرسی، عرش است؛ و بعد از عرش حجاب آسمانی، و بعد از آن پرده ملکوتی قرار دارد. و زمانی که حضرت ابراهیم علیه السَّلام، نظری به نجوم انداخت در اصل نظری به محلی انداخت که در آن اسرار الهی را شاهد بوده است. آن گاه که قوم حضرت ابراهیم نبی او را دعوت به مراسم جشن برای بت های خود کردند که حق تعالی می فرماید:
فَنَظَرَ نَظْرَةً فِي النُّجُومِ (۸۸_صافات)
در اين هنگام نظر مخصوصی به ستارگان كرد.
فَقَالَ إِنِّي سَقِيمٌ (۸۹_صافات)
و گفت: من بیمارم.
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
چنانچه ذکر شد در زمان شرک و بت پرستی در نجوم کم است انفطار یعنی خارج شدن از مسیر فطرت صورت گیرد. وقتی می فرماید: ابراهیم نبی به ستارگان نگاه کرد و گفت: «من مریض هستم»، یعنی آن حضرت از بت پرستی مردم چون نجوم که با دیدن آن دچار انفطار می شدند، ناخوش بود و نگاه به ستارگان کرد و خطاب به ستارگان گفت که ناخوش هستم؛ در اصل مخاطب اش ستارگان بود که من هم مثل شما ناخوش هستم. ولی قوم او نمی دانستند منظور ابراهیم نبی ستارگان است، و گمان کردند در پاسخ آنان می گوید که ناخوش هستم، چون ستارگان معنای کلام او را فقط درک می کردند که اگر به ستارگان نگاه نمی کرد و به مردم نگاه می کرد و می گفت: ناخوش هستم، چون مردم ناخوشی را در جسم می دیدند پس آنگاه ابراهیم یک دروغگو محسوب می شد. در اصل ابراهیم (ع) با این نگاه به ستاره و جمله اش توریه نمود. قرآن هم نگاه کردن با چشم به ملکوت آسمان ها را مورد تأکید قرار داده است:
أَوَلَمْ يَنْظُرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ (۱۸۵_اعراف)
ناراحتی حضرت ابراهیم به خاطر آن بود که ملکوت را دیده بود و می دانست زمانی که اهل زمین در آن معصیت الهی همراه با شرک می کنند در آسمان ها چه حزن و واویلایی می شود که حق تعالی به وجود احساس در اهل آسمان اشاره دارد. (فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمُ السَّمَاءُ)
در اصل نگاه کردن ابراهیم نبی به آسمان و نجوم و گفتن این که "من مریض هستم" یعنی من هم با دیدن شرک این مردم، ای ستارگان مثل شما مریض شده ام. نگریستن به آسمان و زمین و خطاب دادن آنها در قرآن امری مورد تأکید است.
الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَٰذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ (۱۹۱_آل عمران)
مراد از "عَلَىٰ جُنُوبِهِمْ" یکی از مصادیق اش یعنی شب را بر پشت خوابیده و به آسمان و ستارگان نگاه می کنند و مراد از "مَا خَلَقْتَ هَٰذَا" یعنی ستارگان و آسمان را مورد خطاب قرار می دهند و می گویند: خدایا! این ها را بیهوده خلق نکرده ای و تأکید بیشتر در شب است؛ چون عرض کردیم زیبایی آسمان در شب می باشد که با انجم دیده می شود و در روز نور شدید خورشید مانع از نگریستن طولانی مدت در آسمان می شود. از سوی دیگر انسان در روز هرچه در آسمان نگاه کند جز رنگ آبی چیزی نمی بیند.
حال سؤال اینجاست چرا ابراهیم (ع) با نجوم در ظاهر سخن گفت که نه می شنوند و نه جواب می دهند؟!
آیه بعد این امر را به وضوح اثبات می کند که ابراهیم (ع) با بت ها هم که نه می شنوند و نه سخن می توانند بگویند سخن گفت: "فَرَاغَ إِلَىٰ آلِهَتِهِمْ فَقَالَ أَلَا تَأْكُلُونَ"
از امام صادق علیه السَّلام در اصول کافی آمده است: به خدا سوگند که شما در تاریکی های زمین می درخشید. به خدا قسم که اهل آسمان در تاریکی های زمین شما را می بینند، همانگونه که ستارگان درخشان را در آسمان می بینید و به یکدیگر می گویند: شگفتا که فلانی چگونه به این مقام رسیده است؟!
سَقیم را برخی مفسرین که به معنای بیمار گرفته اند الزاماً به معنای بیمار فیزیکی نیست که سردرد یا تب داشته باشد چون از آیه هم مشخص است ابراهیم نبی در فضای باز که آسمان را دیده این جمله را گفته است. سَقیم به معنای بی حوصلگی هم اطلاق می شود، چنانچه در قرآن به بیمار فیزیکی مریض گفته شده است. (وَإِذَا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ)
نگاه کردن به آسمان و سخن گفتن با خداوند در حق نبی مکرم اسلام (ص) هم آمده است که به آسمان نگاه می کردند و درد خود با حق تعالی در مورد شماتت یهود به قبله بیت المقدس را عنوان می کردند بدون این که بر زبان دعایی بیاوردند، که آیه زیر مؤید این ادعاست.
قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ وَإِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ (۱۴۴_بقره)
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
محل شاهد دیگر آن که، در همان سوره صافات در آیه ۱۴۵ حضرت یونس نبی بعد از توبه در درون شکم ماهی و بیرون آمدن و افتادن در زمین خشک کنار ساحل واژه سَقیم را بکار برده است، چون از نظر روحی بعد از ترک اولی ای که مرتکب شده بود دچار شوک و بی حوصلگی بود. (فَنَبَذْنَاهُ بِالْعَرَاءِ وَهُوَ سَقِيمٌ) که این امر برای همه مؤمنان صدق می کند.
مثال، فرض کنید مؤمنی را به مجلس لهو و لعبی در عروسی دعوت می کنند و او میداند آن مجلس معصیت الهی است ولی قدرت تفهیم دیگران را ندارد لذا می گوید: «من سَقیم هستم»، یعنی حوصله حضور در چنین مجلسی را ندارم.
در سیره نبوی (ص) است که آن حضرت شب ها در پشت بام منزل خود می خوابیدند و نماز می خواندند که قطعاً برای تماشای أدْبَارالنُّجُوم در لَیل بوده است، و مراد از أدْبَارالنُّجُوم در لَیْل، توصیه مؤمنان به دیدن ستارگان و برگشت ستارگان به پشت زمین در شب هنگام است و اشاره به زمان خاصی هرگز نمی تواند داشته باشد چرا که حق تعالی برای صبح واژه های سَحر، بُکرة، و إشراق را به کار برده است که محو ستارگان در زمان بُکرة و إشراق صورت می گیرد و نیازی به ذکر زمانی موازی این زمان ها برای محو شدن ستارگان به نام أدْبَارالنُّجُوم نیست چون خود قرآن افول ستارگان را با نام افول در آیه ۷۶ انعام ذکر کرده است. پس أدْبَارالنُّجُوم را به معنای افول ستاره در سحرگاه گرفتن اشتباه است.
فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ رَأَىٰ كَوْكَبًا ۖ قَالَ هَٰذَا رَبِّي ۖ فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَا أُحِبُّ الْآفِلِينَ (۷۶_انعام)
پس چون شب بر او پرده افكند، ستارهاى ديد؛ گفت: اين پروردگار من است و آنگاه چون غروب كرد، گفت: غروبكنندگان را دوست ندارم.
أُفول که متضاد آن رؤیت است، و در لغت به معنای ناپدید شدن از چشم با وجود بودن آن جسم است نه رفتن و دور شدن؛ چنانچه أُفول ستارگان به معنای دور شدن آنان از چشم ما یا غروب نیست، بلکه دور شدن از دید ما به علت رفتن نورشان است.
اگر در ابتدای آیه دقت کنیم حق تعالی می فرماید: "فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ" یعنی آنگاه که آسمان مخفی کرد نور روز را با فرا رسیدن شب، آنگاه ستارگان دیده شدند و برای ستاره طُلوع ذکر نکرده است چون در طلوع و غروب حرکت وجود دارد، ولی در ستاره طلوع و غروب نیست؛ فقط دیده شدن در محل ثابت شان با پوشیده شدن آسمان توسط تاریکی شب است.
در شب عاشورا هم امام حسین علیه السَّلام در کربلاء مدام به آسمان نگاه می کردند و مناجات می فرمودند و این آیه می خواندند: «أَلَيْسَ الصُّبْحُ بِقَرِيبٍ»
"أدْبَارالنُّجُوم" به وضوح کروی بودن زمین را اثبات می کند چون چیزی که رو دارد پشت هم قطعاً باید داشته باشد. آیه دیگری که اشاره صریح به کروی بودن زمین دارد آیه ۱۵ سوره مُلک در کلام وحی است که در ذیل به آن اشاره خواهد شد.
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
#یک_آیه_یک_تدبر ۶۷۱
🌟مراد از مَناکب (شانه های زمین) چیست؟
هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا فَامْشُوا فِي مَنَاكِبِهَا (۱۵_ملک)
می دانیم زمین به حالت کروی است و در جسم کروی هیچ چیزی قابل ایستادن در نقطه ای از آن نیست چون سقوط اش از روی آن حتمی است.
مثال، تصور کنید توپ بزرگی به اندازه وسعت شهر اصفهان را ساخته اید و این توپ چنانچه ذکر شد با سرعت هزار و ششصد کیلومتر به دور خود در حال گردش است، آیا شما می توانید یک حبّه گندم را روی آن ساکن کنید که نیفتد؟ قطعاً هرگز این امر شدنی نخواهد بود!!!
ولی حق تعالی می فرماید: من زمین را ذَلول و شتر رامی قرار دادم که شما در روی آن راه می روید بدون آن که بیفتید. مراد از مَناکب همه جای زمین را شامل می شود که انسان در آن مَشیْ کرده و راه می رود.
در باب واژه مَنکب باید گفت: «حرکت دادن کاسه لب به لب از آب، طوری که محتوی آب یک کاسه تا کناره های آن بیاید ولی از کناره های آن نریزد را در معنی لغت نَکَب ذکر شده است.»
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی
یعنی هر گوشه زمین به مثابه لبه است ولی شما را هرگز به بیرون از خود نمی ریزد و سقوط نمی دهد. یعنی مثل کاسه ای که لب به لب از آپ پُر است و آب به لبه های کاسه رسیده ولی از آن بیرون نمی ریزد.
در آیه ۷۳ مؤمنون می فرماید: "وَإِنَّكَ لَتَدْعُوهُمْ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ" و در آیه بعدی صراط مستقیم را نشان می دهد. "وَإِنَّ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ عَنِ الصِّرَاطِ لَنَاكِبُونَ"
یعنی صراط مستقیم مانند رفتن روی یک شانه است که رهرو آن، اگر اندکی غفلت کند لَنَاکب شده و از آن پایین می افتد. مثال بند بازی که روی یک طناب راه می رود و اگر اندکی غفلت کند از یک سمت بند به زمین نَکَب خواهد شد. پس در معنای دیگر نَکَب سقوط از یک خط مستقیم خطرناک است. یک بندباز با چوب بزرگی که در دست دارد باید دو طرف خود را متعادل در وزن اش روی طناب قرار دهد و با جابجا کردن موقعیت چوب تعادل خود روی طناب حفظ نماید.
یک انسان در صراط مستقیم هم باید تلاشِ خود در دنیا را برای دنیا و آخرت خود متعادل سازد تا از شرط تقوی الهی خارج نشود. در اصل پرداخت زکات و انفاق مصداق متعادل کردن حرکت رهرو در روی بند است.
همه کسانی که هدایت شده اند در روی یک بند خطرناکی به نام صراط مستقیم حرکت می کنند که باید بسیار مراقب باشند تعادل و أوسط امور را برای ماندن در این صراط در اعمال زندگی شان در دنیا حفظ کنند.
آیه "وَ إِلَى الْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ" اشاره به آن دارد طوری زمین را علی رغم گِرد بودن آن صاف و مسطح قرار داده ام که هرگز احساس نمی کنید.
🆔 @akhlaghmarefat
داستانها و پندهای اخلاقی