🌍گشت و گذاری در تاریخ صدر اسلام (۲۴)
✍️محمدجوادکریمی
✅ فقه الحدیث
❇️ ۱- سندیت حدیث
صاحبان #صحاح اهل سنت؛ #بخاری، ذیل غزوه تبوک؛ ج ۶, ص ۳۰۹, #مسلم، ذیل فضائل علی؛ ج۷, ص ۱۲۰, #ابن ماجه ،ذیل فضائل اصحاب النبی؛ج۲,ص۵۵, #امام احمد در موارد متعدد از مسند خود مثل ج ۱,ص۱۷۳ و ۱۷۵ و ۱۷۷نقل کرده است.
#امام احمد حنبل در مسند خویش این حدیث را از «ابن عباس» و از «اسماء بنت عمیس» و از«ابوسعیدخدری» و از «معاویة بن ابوسفیان» نقل کرده است(۱).
#ابن عبدالبر در کتاب« استیعاب» می گوید:
#این حدیث، یکی از #متقن ترین و صحیح ترین اخبار و احادیث است که سعدبن ابی وقاص از پیامبر خدا(ص) آن را روایت کرده است (۲).
خلاصه اینکه حدیث منزلت، به اجماع مسلمین با هر مذهب و مشربی، تردیدی در ثبوت آن نیست.
❇️ ۲- دلالت حدیث
اضافه شدن کلمه« منزلة» - که اسم جنس است- به «هارون»، دلالت بر عموم دارد. پس این روایت دلیل بر این است که هر مقام و منصبی که برای هارون ثابت بود- مگر منصب نبوت که در این حدیث استثناء شده - همه آنها برای علی(ع) ثابت است. و همین استثناء کردن منصب نبوت هم نشانه دیگری بر عمومیت است والّا وجهی برای استثناء کردن آن وجود نداشت؛ و هرچند مورد و جهت صدور حدیث؛ جانشینی بر اهل و خانواده پیامبر است ، امّا دلالت بر اختصاص به همان مورد ندارد. زیرا -همان گونه که در علم اصول فقه ثابت شده است- مورد، مخصص عموم نیست؛ چنانکه اگر شخص جنبی را مشاهده کنی که آیه آیةالکرسی را مسّ می کند و شما به او بگویی: شخص جنب نباید آیات قرآن را مسّ کند، این کلام شما دلیل بر حرمت مسّ قرآن به صورت مطلق است و بر حرمت مسّ آیة الکرسی تنها دلالت نمی کند.
🔰 مناصب و مقامات هارون:
و امّا برای تبیین منزلت حضرت هارون نسبت به حضرت موسی (ع) کافی است به سخن حضرت موسی(ع) در قرآن کریم مراجعه کنیم:
🔸۱- وزارت و شراکت در امر تبلیغ
واجعل لی وزیراً من اهلی هارون اخی أشدُد به أزری و أشرکه فی أمری(۳)
وزیری از خاندانم برای من قرار ده؛ برادرم هارون را، با او پشتم را محکم کن؛ و او را در کارم شریک گردان.
وجمیع آنچه را که موسی (ع) از خدا خواسته بود به وی عطا شد، چنانکه قرآن می فرماید:
قال قداوتیت سؤلک یاموسی(۴) ؛ ای موسی! آنچه را خواستی به تو داده شد.!
🔸۲- خلافت و جانشینی موسی
حضرت موسی(ع) برادرش هارون را در وقت رفتن به میقات پروردگار به همراه جمعی از قومش جانشین خویش در میان بنی اسرائیل قرار داد, چنانکه خداوند می فرماید:
و قال موسی لاخیه هارون اخلفنی فی قومی و اصلح ولاتتبع سبیل الامفسدین(۵)
و موسی به برادرش هارون گفت: جانشین من در میان قومم باش،و (آنها) را اصلاح کن و از روش مفسدان پیروی مکن. واین استخلاف و جانشینی هرچند در مورد واقعه و وقت خاص بود امّا لفظ، مطلق است و مورد مخصص نمی باشد. به همین جهت اگر حضرت موسی(ع) بار دیگر می خواست از میان قوم خویش غیبت کند و مجددا به جانشینی هارون تصریح نمی کرد، بدون اشکال و شبهه ای حضرت هارون جانشین و خلیفه بود. و هارون هرچند در امر نبوت شریک موسی(ع) بود(۶).
🔰بنابراین #علی(ع) طبق این حدیث،#خلیفه پیامبر در میان قومش، #وزیر او در بین اهلش، #شریک او در کارش- بر سبیل خلافت از او - #افضل امتش، #سزاوارتر از همه آنها به پیامبر در زندگی و مرگ می باشد.
🔰هرکس حدیث «منزلت» را بشنود، تمام این مقام ها به ذهنش تبادر می کند و شکی در اراده آنها از این سخن نمی کند. و پیامبر خود این مطلب را آشکارا در همانجا با این جمله از فرمایشش که:
🔰 «سزاوار نیست من بروم مگر اینکه تو خلیفه من باشی», روشن ساخت.
این نصّ صریح بر خلافت اوست بلکه نص روشنی است بر اینکه اگر برود و او را خلیفه خود نسازد, کاری را که سزاوار نبوده انجام داده است. و این نیست جز اینکه او از ناحیه خداوند مامور قرار دادن وی به جای خود بوده است(۷).-—————————————
۱- المراجعات، سیدشرف الدین جبل عاملی، ص ۲۰۹ به نقل ار مسند احمدبن حنبل،ج ۳,ص ۳۲.
۲- همان، ص ۲۱۰.
۳- سوره طاها،آیات ۳۲-۲۹.
۴-سوره طاها،آیه۳۶.
۵- اعراف، آیه ۱۴۲.
۶- محاضرات فی الالهیات، آیت الله جعفر سبحانی، ص ۳۳۴.
۷-المراجعات، سیدشرف الدین جبل عاملی، ص ۲۰۵
@mohammadjavad_karimi
🌴بشارت زینب
ابن قولویه قمی به سند معتبر از حضرت #سجاد(ع) روایت کرده است که به «زائده» فرمود: چون در #روز عاشورا، همه مصیبت ها را به ما رساندند و پدرم و یارانش را شهید کردند، سپس حرم محترم و زنان مکرمه آن حضرت را بر شتر سوار نمودند و به سوی کوفه روانه کردند، آنگاه به ایشان که در خاک و خون غلتیده بودند، نگاه کردم، که کسی آنها را به خاک نسپرده بود؛ و این سخت بر من گران آمد به طوری که سینه ام تنگ شد و حالتی بر من دست داد که نزدیک بود #مرغ روحم از بدنم #پرواز کند.
#عمه ام #زینب کبری(س) چون مرا بدان حالت بدید پرسید:
مالی أراک تجود بنفسک یابقیة جدُی و أبی و إخوتی؟
ای یادگار جدّ و پدر و برادرانم!
این چه حالتی است که در تو می بینم بطوری که می خواهی جان به جانان تسلیم کنی؟
به عمّه ام گفتم: چگونه جزع و اضطراب نکنم و حال آنکه می بینم سیّد و آقای خود و برادران و عموها و عموزادگان و اهل و عشیره خود را که آغشته به خون در این بیابان افتاده و تنهای ایشان برهنه و بی کفن است و کسی آنان را به خاک نمی سپارد... گویا ایشان را از مسلمانان نمی دانند!
عمّه ام گفت: از آنچه می بینی دلگران مباش و جزع مکن. بخدا قسم که #این #عهدی است از سوی پیامبر خدا(ص) با جدّ و پدر و عموی تو؛ بطوری که مصائب هر کدام را به آنان خبر داده است، و خداوند #عهدی از گروهی از این #امّت گرفته است که-فرعونیان زمین آنها را نمی شناسند امّا اهل آسمانها آنان را می شناسند- این اعضای متفرقه و اجساد در خون تپیده را #دفن کنند.
و یَنصبُون لهذا الطَّفِ عَلَماً لقبر أبیک سیُدالشّهدأء لایدرس أثره و لایعفو رسمه علی کُرُور ٱللیالی و ٱلأیّام
و در سرزمین طف، برای قبر پدرت سیدالشهداء، #علمی نصب کنند که #اثر آن #کهنه نمی شود و رسم آن با گذشتن شب ها و روزها #ناپدید نمی گردد. و پیشوایان کفر و پیروان ضلالت در محو آن می کوشند ولی آن قبر هر روز آشکارتر و والاتر و بلندپایه تر می شود(۱).
🔸آیت الله ابوالحسن شعرانی مترجم کتاب در پایان این حدیث می گوید: این حدیث از اخبار غیب و از معجزات ائمّه اطهار(ع) است و از آن زمان که این حدیث در کتب حدیث مدوّن شده است تا کنون بیش از هزارسال گذشته و مصداق آن محقّق گردیده است.
📚نفس المهموم، شیخ عباس قمی، صص ۳۸۷-۳۸۵.
@mohammadjavad_karimi
محمدجواد کریمی
کشف نخستین سیاره فراخورشیدی اخترشناسان برای نخستین بار از دریافت شواهدی اولیه خبر دادند که نشان از
ما آسمان دنیا( نزدیک) را به کواکب و ستارگان زینت دادیم.
(سوره صافات،آیه ۶)
✅ تفسیر
با توجه به آیه فوق، روشن می شود که #آنچه ما #می بینیم و #علم و دانش به آن #احاطه دارد، همه مربوط به #آسمان #اول است، و ماورای #این ثوابت و سیّارات، #شش عالم[آسمان]دیگر وجود دارد که از #دسترس #علم ما #بیرون است.
هُوَٱلَّذِی خَلقَ سَبعَ سَمَاواتٍ طِباقا
همان کسی که هفت آسمان را طبقه طبقه(متناسب و مطابق هم) آفرید(۱).
🔸آسمان های هفتگانه قرآن، غیر از هفت آسمان هیئت پیشینیان است، ...#ظاهر قرآن این است که #همه ی #ستارگان در میان #آسمان #اول است؛ چنانکه می فرماید:انّا زیُنا السَُماءَالدنیا بزینةٍ الکواکب(صافات/۶), پس در میان #آسمان های هفتگانه، #آسمانی که به ما[آدمیان] نزدیکتر از آسمان های دیگر است، با #کواکب ثابت وسیّار #مزین است. امّا موقعیت و کیفیت آسمانهای ششگانه ی دیگر در قرآن کریم، صریحا بیان نشده است(۲).
📚۱- آیت الله ناصر مکارم شیرازی،تفسیر نمونه، ج ۱, ص۱۱۵.
۲- آیت الله عبدالله جوادی آملی،تفسیر تسنیم، ج۲, ص ۶۱۶.
@mohammadjavad_karimi