.
5⃣ «وَ إِنْ كُلٌّ لَمَّا جَميعٌ لَدَيْنا مُحْضَرُونَ»
🔹تکتک انسانها با هم و در پیشگاه خداوند حاضر میشوند. 🔹
جدی گرفتن این مطلب، تمامی روابط ما را تحتالشعاع قرار خواهد داد و زندگی مطلوب را در جهان مستقر خواهد کرد.
💠نقش #معادباوری در اصلاح جامعه
اگر دقت کنیم تقریبا ریشه بسیاری از مشکلات در روابط اجتماعی این است که به این برمیگردد که افراد سوءاستفادهای انجام میدهند که مخاطبین متوجه نمیشوند و اگر هم متوجه شوند زمانی است که دیگر کاری از دستشان برنمیآید❗️
حالا توجه کنیم که
روزی خواهد بود که در پیشگاه خدا هرکس هر حقی که در اثر کار ما از او ضایع شده از ما مطالبه کند؛
و چون خدا هم شاهد و هم قاضی است، جایی برای انکار نمیماند.
در این صورت، چه اندازه در گفتار و رفتارهایمان دقت خواهیم کرد؟
آیا کسی که قیامت را این گونه بشناسد حاضر به کمترین ظلمی در حق دیگری خواهد شد؟
⛔️یکی از مشکلات جامعه ما این است که افراد به اسم #زرنگی انواع سوءاستفادهها انجام میدهند و «زرنگی» را در این میدانند که بیش از حق خود به دست آورند و اوج زرنگی را این میدانند که کسی متوجه این سوءاستفاده نشود. 🚫
مشکل همه این افراد این است که آخرت را جدی نگرفتهاند.
کسی که حضور همگانی در پیشگاه خدا را جدی بگیرد، می داند که امکان ندارد که بتواند سوءاستفاده کند و به هدف خود برسد و «کسی متوجه نشود» و «اگر متوجه شد، نتواند تلافی کند».
📝تاملی با خویش📝
🔻آیا من که در رانندگی مهارت زیادی دارم و براحتی جلوی دیگران میپیچم، روز قیامت را جدی گرفتهام؟
🔻آیا من که در محیط کارم از امکانات عمومی استفاده شخصی میکنم و کارهای خودم را پیش میبرم و … حشر همگانی را جدی گرفتهام؟
🔻آیا من که با حاضرجوابی و طعنههایی که میزنم در هر جمعی بر همه غلبه میکنم و کسی حریفم نمیشود، جمع شدن در روز قیامت در پیشگاه خدا را جدی گرفتهام؟
🔻آیا من که در روابط خویشاوندی یا شغلی به گونهای رفتار میکنم که هرجا تقصیر من هم باشد افراد دیگری (همسر، خواهر یا برادر، همکار، و …) را مقصر بدانند و طرف مرا بگیرند، آیا احضار و محاسبه روز قیامت را جدی گرفتهام؟
🔻آیا من که در جایی که باید به نوبت رفت، با پارتی و …، قبل از دیگران کارم را انجام میدهم، آخرت را جدی گرفتهام؟
🔻و …
@yekaye
✅ با توجه به کثرت احادیث و نکات ناظر به این آیه، ان شاءالله فردا نیز به همین آیه اختصاص خواهد داشت.
بسم الله الرحمن الرحیم
✅با توجه به حجم مباحث مربوط به آیه 32 سوره یس امروز نیز به بحث از همان آیه اختصاص خواهد داشت.
💢ضمنا به اطلاع میرساند که متاسفانه هنوز هیچ مطلبی درباره فراخوان دیروز دریافت نکردهام .💢
☀️ 2) امیرالمومینن ع در خطبه ای فرمودند:
و آن روزی است که خداوند اولین و آخرین را در آن جمع میکند،
برای انجام محاسبهای جامع و دقیق و جزا دادن اعمال،
در حالی که همگان خاضع ایستادهاند؛
عرق از سر و رویشان ریزان است و زمین زیر پایشان لرزان؛
نیکوحالترین آنها کسی است که برای نهادن پایش جایی، و برای نفس کشیدن [یا برای راحتیاش] فضایی بیابد!
نهجالبلاغه، خطبه۱۰۲
وَ ذَلِكَ يَوْمٌ يَجْمَعُ اللَّهُ فِيهِ الْأَوَّلِينَ وَ الآْخِرِينَ لِنِقَاشِ الْحِسَابِ وَ جَزَاءِ الْأَعْمَالِ خُضُوعاً قِيَاماً قَدْ أَلْجَمَهُمُ الْعَرَقُ وَ رَجَفَتْ بِهِمُ الْأَرْضُ فَأَحْسَنُهُمُ حَالًا مَنْ وَجَدَ لِقَدَمَيْهِ مَوْضِعاً وَ لِنَفْسِهِ مُتَّسَعاً.
@yekaye
☀️ 3) امیرالمومینن ع در خطبه ای فرمودند:
آنگاه که موعد مقرر سر رسد، و اندازههای امور در رسد و آخر آفريدگان به آغاز آن پيوندد، و از اراده خدا آنچه بر ایجاد دوباره مخلوقات تعلق گرفته، فرا رسد؛
آسمان را بتکاند و بشكافد، و زمين را بجنباند و سخت بلرزاند؛
كوهها را از بن بركند و پراکنده کند، چنانكه از هيبت جلالش، و بيم سطوتش درهم کوبیده شوند؛
و هر آن که را که در زمين [مدفون] است بیرون آورد، و پس از پوسیدگی دوباره حیات بخشد، و پس از پراكندگى گرد هم آورد، تا آنها را مورد سوال قرار دهد از كردارهاى پنهان و كارهاى كرده در نهان؛
و آنان را دو گروه سازد: بر گروهى نعمت بخشد، و گروه ديگر را در عتاب كشد.
امّا طاعت پيشگان، به پاداش، جوار خود ارزانىشان دارد و در خانه خويش جاودانشان سازد، جايى كه فرود آمدگان از آن رخت برنبندند، و دگرگون حال نگردند. نه جزع و فزعی آنان را فرا گيرد و نه بيمارىای بدانها روى آورد، نه خطرى برایشان پيش آيد و نه سفرى آنها را به زحمت اندازد.
و امّا نافرمانان، آنان را در بدترين جاى فرود آرد و دستهاشان را با غل در گردن درآرد و پيشانيهاشان را تا به قدمها فرو دارد، و بر آنان بپوشاند جامه قطران و پارههای آتش سوزان، در عذابى كه سخت گداخته شده، و دری که به روى ساكنانش بسته شده، در آتشى زبانهزن و غرّنده، با زبانهاى سوزان و آوايى ترساننده. مقیم آن از آنجا رخت نتواند بست، و اسير آن با فدیه از آنجا نتواند رست، و قيدهاى آن را نتوان شكست. آن سرا را نه مدّتى است كه سر رسد، و نه اجلی است که برای مردمش در رسد.
نهجالبلاغه، خطبه109 (با اقتباس از ترجمه شهیدی، ص105-106)
حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ وَ الْأَمْرُ مَقَادِيرَهُ وَ أُلْحِقَ آخِرُ الْخَلْقِ بِأَوَّلِهِ وَ جَاءَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ مَا يُرِيدُهُ مِنْ تَجْدِيدِ خَلْقِهِ أَمَادَ السَّمَاءَ وَ فَطَرَهَا وَ أَرَجَّ الْأَرْضَ وَ أَرْجَفَهَا وَ قَلَعَ جِبَالَهَا وَ نَسَفَهَا وَ دَكَّ بَعْضُهَا بَعْضاً مِنْ هَيْبَةِ جَلَالَتِهِ وَ مَخُوفِ سَطْوَتِهِ وَ أَخْرَجَ مَنْ فِيهَا فَجَدَّدَهُمْ بَعْدَ إِخْلَاقِهِمْ وَ جَمَعَهُمْ بَعْدَ تَفَرُّقِهِمْ ثُمَّ مَيَّزَهُمْ لِمَا يُرِيدُهُ مِنْ مَسْأَلَتِهِمْ عَنْ خَفَايَا الْأَعْمَالِ وَ خَبَايَا الْأَفْعَالِ وَ جَعَلَهُمْ فَرِيقَيْنِ أَنْعَمَ عَلَى هَؤُلَاءِ وَ انْتَقَمَ مِنْ هَؤُلَاءِ فَأَمَّا أَهْلُ الطَّاعَةِ فَأَثَابَهُمْ بِجِوَارِهِ وَ خَلَّدَهُمْ فِي دَارِهِ حَيْثُ لَا يَظْعَنُ النُّزَّالُ وَ لَا تَتَغَيَّرُ بِهِمُ الْحَالُ وَ لَا تَنُوبُهُمُ الْأَفْزَاعُ وَ لَا تَنَالُهُمُ الْأَسْقَامُ وَ لَا تَعْرِضُ لَهُمُ الْأَخْطَارُ وَ لَا تُشْخِصُهُمُ الْأَسْفَارُ وَ أَمَّا أَهْلُ الْمَعْصِيَةِ فَأَنْزَلَهُمْ شَرَّ دَارٍ وَ غَلَّ الْأَيْدِيَ إِلَى الْأَعْنَاقِ وَ قَرَنَ النَّوَاصِيَ بِالْأَقْدَامِ وَ أَلْبَسَهُمْ سَرَابِيلَ الْقَطِرَانِ وَ مُقَطَّعَاتِ النِّيرَانِ فِي عَذَابٍ قَدِ اشْتَدَّ حَرُّهُ وَ بَابٍ قَدْ أُطْبِقَ عَلَى أَهْلِهِ فِي نَارٍ لَهَا كَلَبٌ وَ لَجَبٌ وَ لَهَبٌ سَاطِعٌ وَ قَصِيفٌ هَائِلٌ لَا يَظْعَنُ مُقِيمُهَا وَ لَا يُفَادَى أَسِيرُهَا وَ لَا تُفْصَمُ كُبُولُهَا لَا مُدَّةَ لِلدَّارِ فَتَفْنَى وَ لَا أَجَلَ لِلْقَوْمِ فَيُقْضَى.
@yekaye
هدایت شده از یک آیه در روز
✅ اطلاعیه دعوت به همکاری
با عرض سلام خدمت همه همراهان کانال یک آیه در روز
در آیاتی که در روزهای آینده بدان خواهیم پرداخت، به برخی از آیات خداوند اشاره میشود:
🔹زنده شدن زمین
🔹دانههای خوردنی (غلات: گندم و جو) و خروج آنها از زمین
🔹باغهای نخل (درخت خرما)
🔹باغهای انگور و درخت انگور
🔹جوشش چشمهها
🔹زوجیت در امور زمینی
🔹شب و روز
🔹خورشید و حرکت آن
🔹ماه و حرکت آن
بنده درباره این امور در حد اطلاعات عمومی نکاتی میدانم و نکاتی هم در سایتهای دم دستی در این باره موجود است.
اما از آنجا که ظاهراً برخی از مخاطبان کانال افرادی هستند که در زمینههای زمینشناسی، گیاهشناسی، نجوم و سایر زمینههای مرتبط تخصص دارند، خواهشمند است درباره هریک از این امور، اگر مقاله یا هرگونه مطالب مستند جالب توجه و البته معتبری در اختیار دارند که در فهم آیه بودن این امور میتواند کمک کند، لطفا از طریق آیدی زیر در همین پیامرسان
🆔@hsouzanchi
و یا از طریق ایمیل
souzanchi@gmail.com
در همین دو سه روز آینده برای اینجانب ارسال کنند.
در صورتی هم که مایل بودید، میتوانید مطلب مستندی را در قالب «تدبر» تنظیم کنید و در صورت مناسب بودن، به اسم خود شما در همین کانال و نیز در سایت
www.yekaye.ir
منتشر خواهد شد؛ ان شاء الله
✅در صورتی که در هر یک از حوزههای فوق مطلبی دریافت کنم، هنگام تکرار این اطلاعیه در روزهای بعد، آن حوزه را از فهرست بالا حذف خواهم کرد.
از همگان التماس دعا دارم.
حسین سوزنچی
@yekaye
@souzanchi
.
6⃣ «وَ إِنْ كُلٌّ لَمَّا جَميعٌ لَدَيْنا مُحْضَرُونَ»
این آیه را هر گونه تحلیل کنیم، مملو است از تاکیدات؛
اما چرا بر «جمع شدن همگان» در قیامت، این اندازه تاکید شده است؟
💠بحث تخصصی #انسانشناسی
مهمترین نمود زندگی دنیوی، ابعاد اجتماعی این زندگی و قراردادهایی است که زندگی اجتماعی را معنیدار کرده است
🔖(جلسه۱۶۱، تدبر۲ http://yekaye.ir/al-ankabut-029-64/)؛
به نحوی که فردیترین رفتارهای ما در نگاهی عمیق، کاملا در فضایی اجتماعی فهم میشود.
(دورکیم، جامعهشناسی معروف فرانسوی، با نوشتن کتاب «خودکشی» نشان داد که این پدیده بظاهر فردی، چه اندازه پدیدهای اجتماعی است.)
و اصلا یکی از مهمترین علل بعثت انبیاء و ارسال شریعتهای الهی، وجود جامعه و پیدایش اختلافات اجتماعی است (بقره/۲۱۳).
🔹جامعه با اثرگذاری متقابل رفتارها و احساسات و باورهای انسانها بر همدیگر شکل میگیرد،
🔹و اگر برپایی قیامت برای رسیدن انسانها به تمامی ثمرات کارهای خود ضرورت دارد،
پس
باید تمام روابطی هم که برقرار شده (حتی نگاهی که به کسی افکندهایم و سخنی که در جایی گفته یا نوشتهایم و در ذهن کسی اثری داشته ویا …) محاسبه شود
و
حقیقت این است که ما نهتنها با انسانهای پیرامون خود، بلکه با انسانهای مکانهای دیگر، و بلکه زمانهای دیگر در حال تاثیر و تاثر هستیم (از گذشتگان اثر گرفتهایم و با آثاری که پدید میآوریم در آیندگان اثر خواهیم گذاشت)؛
و زمانی محاسبه و جزای کامل ممکن است که همگان با همه رفتارهای تمام عمرشان احضار شوند؛ لذا اگر در قیامت بخواهد عدالت محقق شود، امکان ندارد مگر اینکه همگی انسانها از اولین و آخرین گرد هم آیند (واقعه/۴۹-۵۰)
@yekaye
.
7⃣ «وَ إِنْ كُلٌّ لَمَّا جَميعٌ لَدَيْنا مُحْضَرُونَ»
تکتک افراد را با هم در قیامت حاضر میکنند؛
چرا که برای حسابرسی از تک تک افراد، حضور همگان شرط است.
💠نکته تخصصی #انسانشناسی
ما انسانها در زمانها و مکانهای مختلف زندگی میکنیم؛
و گاه گمان میکنیم که تاثیرات زندگیمان فقط محدود به کسانی است که در زمان و مکان ما زندگی میکنند.
امروزه با گسترش ارتباطات، تا حدودی به فهم این واقعیت رسیدهایم که زندگی ما با انسانهایی که در مکانهای دیگر زندگی میکنند نیز مرتبط است❗️
و با اندکی دقت میتوان فهمید که زندگی ما با انسانهای زمانهای دیگر هم گره خورده است‼️
چرا که
🔹 هر کسی که هر کاری میکند و در دیگران (نزدیک یا دور) اثری میگذارد، (حتی اگر این اثر به خاطر اطلاع از اقدام او در هزار سال بعد باشد) این اثر یک ارتباطی بین او و دیگران برقرار میکند.
🔹و اگر تاثیرات با واسطه را هم در نظرآوریم – که این تاثیرات هم در نگاه عمیق، مصداقی از تاثیرگذاریهای ما و اقدامات ما در عالم است – آنگاه من و هر انسان دیگری با همه انساهای عالم مرتبط هستیم.
و
در عرصهای که قرار است حقیقت هرکس به طور کامل آشکار گردد، باید تمام این تاثیر و تاثرات هم یکجا جمع شود.
💢ظاهرا یکی از علتهای جمع آوردن همه انسانها در یک موقعیت واحد این است که برای حسابرسی دقیق از هرکس، همه باید حاضر باشند. 💢
💠ثمره تخصصی #جامعهشناسی
اگر این نکته را جدی بگیریم، در تحلیل ثمرات کارهای خود و دیگران، افق بسیار گستردهتری را در نظر میگیریم؛
و این یکی از تفاوتهای تحلیلهای #جامعهشناسی_اسلامی با تحلیلهای مکاتب مادی میباشد:
🔹ردیابی اثرات کنشهای یک نفر ویا یک جامعه (و نیز تاثیرپذیریشان از دیگران) به اثرگذاری در جامعه خود آنها ویا جوامعی که به طور محسوس اثرگذاری آنها بر همدیگر را میتوانیم ردیابی کنیم، منحصر نمیشود.🔹
بدین ترتیب است که:
🍃الف. یک مومن وقتی به وظیفه خود عمل میکند تنها و تنها دغدغه جامعهای را که میبیند، ندارد؛
🍃ب. میتوان درک کرد که چگونه پیامبران هم کار خود را در راستای قیام حضرت مهدی میدیدند؛ و یا چرا مثلا حضرت ابراهیم بر مصیبت امام حسین ع میگرید و ... .
🍃ج. ...
@yekaye
.
8⃣ «وَ إِنْ كُلٌّ لَمَّا جَميعٌ لَدَيْنا مُحْضَرُونَ»
تکتک افراد را در قیامت حاضر میکنند.
💠نکته تخصصی #انسانشناسی
بسیاری از ما، خودآگاه یا ناخودآگاه، انسانها را به دو دسته تقسیم میکنیم:
🔺انسانهایی که وجودشان را مهم میشماریم (خواه در میان انسانهای خوب، یا انسانهای بد) و در تحلیلهای تاریخی و اجتماعیمان همواره آنان را مد نظر داریم؛
و
🔻انسانهایی که به نظرمان بود و نبودشان تفاوت چندانی ندارد، و در تحلیلهایمان آنان را چندان به حساب نمیآوریم؛
و اگر هم گاهی آنان را در نظر آوریم صرفاً به عنوان سیاهی لشکرِ انسانهای مهم و در طفیلی وجود آنان، از آنان یاد میکنیم.
♦️اما در دستگاه الهی چنین نیست:
تکتک انسانها را در قیامت جمع میکنند و احدی را فروگذار نکنند.
@yekaye
.
9⃣ «أَ لَمْ يَرَوْا كَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ ... وَ إِنْ كُلٌّ لَمَّا جَميعٌ لَدَيْنا مُحْضَرُونَ»
دو مطلب هست که اگر کسی آن را جدی بگیرد، پیام پیامبران را جدی میگیرد:
🔹مرگ؛ و
🔹معاد
💠بحث تخصصی #انسانشناسی:
(نقش توجه به #مرگآگاهی و #معادآگاهی در #تحول_علوم_انسانی )
این آیه، عطف است به جمله «کم اهلکنا ...» در آیه قبل؛
در واقع خداوند انسانها را به خاطر غفلت از دو چیز مذمت میکند:
▪️غفلت از مرگ؛ و
▪️غفلت از معاد.
و اینها دوچیزند:
🔹مرگ یک پدیده محسوسی است که هیچکس نمیتواند انکارش کند؛
🔹ولی معاد، یک پدیده معقول است که باور به آن، مبتنی بر باور به خدا ویا دست کم، مبتنی بر تحلیل عمیقی از حقیقت انسان است:
اینکه انسان با این همه پیچیدگی، امکان ندارد با مرگ نیست و نابود شود.
در واقع،
#مرگآگاهی توجهی است به پایان داشتن این زندگی؛ و
#معادآگاهی توجهی است به برتر بودن واقعیت انسان از افق این زندگی؛
و هر دوی اینها از مقوله #عاقبتاندیشی است که از ممیزههای انسان است.
💢این از مهمترین ممیزههای انسان است که درباره آینده و عاقبت خود میتواند بیندیشد و از این رو، مهار زندگیاش صرفا به دست غریزه نیست، بلکه دائما برای آینده خود محاسبات پیچیده انجام میدهد و برنامهریزی میکند؛
و کسانی که انسان را به زیستن در حال، و در افق لذتهای دنیا، دعوت میکنند، در واقع، انسان را به نادیده گرفتن انسان بودنِ خویش دعوت میکنند.
همچنین،
حتی اگر بپذیریم که بسیاری از انسانها – بویژه در دوره غلبه مدرنیته – با غفلت از این دو عرصه زندگی میکنند،
اما منحصر کردن تمامی تحلیلها از فرد و جامعه در افق این انسانهای غافل، به معنای نادیده گرفتن مهمترین انسانها در تحلیلهای #روانشناسی و #جامعهشناسی است؛
و از این روست که قطعا این گونه تحلیلها، تحلیلهای درستی از انسان نخواهد بود.
(مانند آن است که کسی بخواهد تمامی رفتارهای موجود زنده را فقط با استفاده از قوانین فیزیکی، و بیتوجه به پدیده منحصر به فرد حیات تحلیل کند؛ که این گونه نیست که هیچ تحلیلی نتواند ارائه دهد، اما از بسیاری از واقعیات غافل میماند)
📝 و اگر توجه به این دو عنصر (پایان داشتن این زندگی، و فراتر از این زندگی بودن) در نحوه زیست انسان موثر است – که هست –
بیتردید در مدلهای محاسباتی انسان، و به تبع آن در علومی که میخواهند معانی و قوانین حاکم بر انسان را به دست آورند، یعنی تمامی #علوم_انسانی موثر خواهد بود.
@yekaye
781) 🌺 وَ آيَةٌ لَهُمُ الْأَرْضُ الْمَيْتَةُ أَحْيَيْناها وَ أَخْرَجْنا مِنْها حَبًّا فَمِنْهُ يَأْكُلُونَ 🌺
💐 ترجمه
و نشانهای برایشان همین زمین مرده است؛ آن را زنده گرداندیم و از آن دانهای بدر آوردیم که همانا از آن میخورند.
سوره یس (36) آیه33
1397/4/4
11 شوال 1439
@yekaye
🔹آيَةٌ
قبلا بیان شد که «آیة» به معنای علامت و نشانه است؛
و درباره اینکه ماده اصلی این کلمه چه بوده، مورد اختلاف است:
▪️برخی آن را از ماده «أیی» گرفتهاند:
▫️خواه از کلمه «أیُّ» (به معنای: کدامیک) از این ماده است (آیه را از این جهت آیه گفتهاند که هر چیزی را از چیز دیگر (هرکدام را از دیگری) متمایز میکند)
▫️یا از کلمه «تَاَیّی» به معنای «تعمد» (برافراشتن عمود و ستون) و تَثَبّت (ثابت و پابرجاماندن) است از آن جهت که آیه علامتی ثابت است که متعلق خود را همواره نشان میدهد؛
▪️و برخی آن را از ماده «أوی» دانستهاند که:
▫️خود همین کلمه را برخی به معنای کنار هم جمع شدن دانستهاند (گفته میشود «جاء القوم بآیتهم: یعنی آن قوم با همه جماعتشان آمدند») و آنگاه وجه تسمیه «آیه» این است که حروف و کلمات را در کنار هم برای مقصودی واحد جمع می کند؛
▫️و برخی «أوی» را به معنای قصد کردن به سوی جایگاهی برای استراحت در آن دانستهاند و آنگاه «آیه» به معنای وسیلهای است که ما را به مقصود میرساند.
🔖جلسه 229 http://yekaye.ir/al-baqarah-002-039/
@yekaye
🔹الْأَرْضُ
ماده «أرض» در زبان عربی در معانی متعددی به کار رفته است که برخی اینها را به سه معنا برمیگردانند که دوتای آنها در قرآن کریم به کار نرفته است (یکی در معنای زکام و سرماخوردگی؛ دیگری در معنای «رعشه و تزلزل»).
▪️ اما معنایی که با آن سر و کار داریم به هر چیزی که در موقعیت پست و پایین قرار گرفته، نقطه مقابل سماء و عُلُو باشد
📚(معجم مقاييس اللغة، ج1، ص80)
برخی معتقدند که اصل معنای آن، همین کره زمین در مقابل آسمان بوده و به تَبَعِ آن بر هر چیز پست و پایینی در مقابل بالا اطلاق شده
📚(مفردات ألفاظ القرآن، ص73)
▪️و برخی هم توضیح دادهاند که هرگاه این کلمه در کنار «سماء» قرار بگیرد کاملا بر همین معنای مقابل «سماء» به کار میرود و شامل جمیع موجودات زمینی هم میشود؛ اما وقتی که به صورت مطلق به کار میرود (وَ الْأَرْضَ مَدَدْناها وَ أَلْقَيْنا فِيها رَواسِيَ، حجر/19؛ أَ لَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ كِفاتاً، مرسلات/25) غالبا خود کره زمین مورد نظر است؛ هرچند که گاه به قسمت و منطقه معینی از زمین هم اطلاق میشود (يا قَوْمِ ادْخُلُوا الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ، مائده/21؛ وَ ما تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ، لقمان/34) (التحقيق فى كلمات القرآن الكريم، ج1، ص75-76)
▪️این کلمه، مونث مجازی است (صفات آن مونث میشود مانند همین تعبیر «الأرض المیتة» (یس/33) یا «الأرض المقدّسه» (مائده/21) هرچند جمع آن، علاوه بر «أراضی» به صورت «أَرَضُون» و «أرَضین» هم به کار رفته که تبیین آن معرکه آراء شده است.
▪️به نظر میرسد که همین در مقابل «سماء» بودن ظرفیتی را در این کلمه قرار داده که استعمال آن در قرآن لزوما برای اشاره به زمین جسمانی نباشد؛ چنانکه حتی برخی در توضیح آیه «اللَّهُ الَّذي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَيْنَهُنَّ» (طلاق/12) و نیز روایاتی که از هفت زمین در قبال هفت آسمان سخن میگوید این احتمال را مطرح کردهاند که مقصود از هر زمینی، آسمانِ تحت آسمان بالاتر است؛ و بدین ترتیب، هفت آسمان و یک زمین داریم که شش آسمانِ آن، هریک زمینی برای آسمان بالاتر از خود است.
📚 (التحقيق فى كلمات القرآن الكريم، ج1، ص76-77)
در احادیث، این توسعه معنایی «أرض» جدی گرفته شده و تعابیر زمین دل، زمین جان و ... – دست کم به طور استعاری – رایج است؛ و برخی روایات، برخی از تعابیر «أرض» در قرآن را بر همین معانی توسعهیافته نیز اطلاق کردهاند.
کلمه «أرض» و بدون هیچ مشتقی 461 بار در قرآن کریم به کار رفته است.
@yekaye
🔹الْمَيْتَةُ
قبلا بیان شد که ماده «موت» را در اصل به معنای از بین رفتن قوت و توانایی چیزی دانسته اند و به لحاظ معنایی «مَوت» و «ممات» درست نقطه مقابل «حیات» است...
وقتی این ماده به باب افعال برود متعدی می شود و به معنای «میراندن» است (وَ أَنَّهُ هُوَ أَماتَ وَ أَحْيا؛ نجم/۴۴)
🔹أَحْيَيْنا
ماده «حیی» (و چهبسا «حیو»، كتاب العين، ج۳، ص۳۱۷) در اصل، دست کم بر دو معنا دلالت دارد: یکی حیات و زندگانی، و نقطه مقابل مرگ؛ و دیگری حیا و شرم، و نقطه مقابل وقاحت و بیشرمی؛ البته برخی معنای اصلی را همان معنای اول دانسته و مدعیاند که چون بازگشت حیا و شرم به حفظ خویشتن است از ضعف و نقص و دوری از عیب و زشتی، در واقع مشتمل است بر طلب سلامت و حیات و از این جهت حیا هم به همان معنای حیات برمیگردد و معنای جامع مفهوم «حیات» را هم تحقق هر چیزی که قوام و بقای شیء در گروی آن است (اعم از اجزای ظاهری و باطنی و نظم آنها و شرایط لازمه) دانستهاند؛
وقتی این ماده به باب افعال (إحیاء) میرود، متعدی میشود (زنده کردن) و استعمال این ماده در باب إفعال در قرآن بسیار زیاد است که آیه حاضر نمونهای از آن است.
🔖جلسه 722 http://yekaye.ir/al-fater-35-22/
▪️به لحاظ نحوی، جمله «أحییناها» را میتوان
▪️جمله استینافیه در مقام بیان «أرض» دانست؛
▫️و یا حال،
▫️ و حتی زمخشری بر این باور است که میتوان آن را صفت برای «أرض» قلمداد کرد.
📚 (الکشاف، ج4، ص14)
که این تحلیل وی بحثهایی را برانگیخته که در این مجال نمی گنجد.
@yekaye
🔹 حَبًّا
ماده «حبب» در معانی متعددی به کار رفته است؛ دو معنای رایجتر آن، که در قرآن کریم به کار رفته،
▪️ یکی «دوست داشتن» است و
▪️ دیگری «دانه».
🔸برخی اساساً به سه اصل و ریشه مستقل برای این ماده باور دارند:
یکی همین معنای «دانه»،
دیگری لزوم و ثبات (که محبت و دوست داشتن را به این معنا برمیگردانند) و
سوم کوتاه بودن (قِصَر) (معجم مقاييس اللغة، ج2، ص26)
🔸اما دیگران همان دو معنا را اساسی دانستهاند؛
و در این میان،ب
▪️رخی همه این معانی را به «دوست داشتن» برمیگردانند و میگویند «دانه» هم از این جهت که محبوب کشاورز است، «حبّ» نامیده شده
📚(التحقيق فى كلمات القرآن الكريم، ج2، ص178-180) و
▪️برخی هم «دوست داشتن» را به «دانه» برمیگردانند با این توضیح که اصل این کلمه برای گندم و جو و سایر دانههای خوردنی به کار میرفته، سپس تعبیر «حَبَّةُ القلب» از باب تشبیه قلب به شکل دانه به کار رفته؛ و از اینجا تعبیر «حَبَبْتُ فلانا» در اصل به این معنا بوده که «حبهی قلبم به تو اصابت کرد» و بتدریج برای دوست داشتن به کار رفته است.
📚 (مفردات ألفاظ القرآن، ص214)
در هر صورت، معنای «دانه» یکی از معانی پرکاربرد این ماده است.
▫️این کلمه، علاوه بر به دو صورت «حَبّ» (إِنَّ اللَّهَ فالِقُ الْحَبِّ وَ النَّوى، أنعام/95؛ فَأَنْبَتْنا بِهِ جَنَّاتٍ وَ حَبَّ الْحَصِيدِ، ق/9) و «حَبّة» (كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ، بقرة/261؛ وَ لا حَبَّةٍ فِي ظُلُماتِ الْأَرْضِ، أنعام/59) در زبان عربی به صورت «حِبّة» (جمعِ «حِبّ») نیز به کار رفته است؛ برخی گفتهاند با فتحه برای دانههایی که خودشان خوراکیاند (بویژه گندم و جو) به کار میرود، اما با کسره برای اشاره به دانههایی که «بذر» گیاهان هستند، میباشد؛ و این نیز گفته شده که به دانهی هر چیز دانهداری (یعنی حتی عدس و لوبیا و ...) «حِبّ» گفته میشود و تنها به دانههای گندم و جو «حَبّ» اطلاق میگردد
📚(معجم مقاييس اللغة، ج2، ص26)
ماده «حبب» جمعاً 94 بار در قرآن کریم به کار رفته است که از این تعداد، 12 مورد در معنای «دانه» و 82 مورد در معانی مربوط به دوست داشتن به کار رفته است.
@yekaye
☀️1) از پیامبر اکرم ص روایت شده است که فرمود:
همانا خداوند سبحان میفرماید: اگر بندگانم مرا اطاعت کنند شبها با باران سیرابشان کنم و در روز خورشید را بر آنان طلوع دهم و دیگر صدای رعد را نشنوند!
📚مجمع البيان، ج6، ص434
وَ رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ ص أَنَّهُ قَالَ:
إِنَّ رَبَّكُمْ سُبْحَانَهُ يَقُولُ لَوْ أَنَّ عِبَادِي أَطَاعُونِي لَأَسْقَيْتُهُمُ الْمَطَرَ بِاللَّيْلِ وَ أَطْلَعْتُ عَلَيْهِمُ الشَّمْسَ بِالنَّهَارِ وَ لَمْ أُسْمِعْهُمْ صَوْتَ الرَّعْدِ!
@yekaye
.
✅ عطف به اطلاعیه قبلی،
https://eitaa.com/yekaye/1766
همچنان منتظر نکات تخصصی شما هستم.