💡مواجهه فلسفی با علوم اجتماعی مدرن نه یک انتخاب، بلکه شرط امکان ورود به میدان تولید علم است [بن‌بست مدل انگلوساکسون و امکان مواجهه فلسفی: طرحی برای اصلاح علوم اجتماعی ایران] 📝 یادداشت اختصاصی |#بخش_سوم فهم ضرورت خوانش متافیزیکی از علوم اجتماعی برای فضای فکری ایران زمانی ممکن می‌شود که ببینیم چگونه در نظام آکادمیک فعلی، علوم اجتماعی عمدتاً در قالب الگوی انگلوساکسونی تدریس شده و به‌صورت دانشی کارکردی، تجربی و فلسفه‌زدایی‌شده تلقی می‌گردد؛ گویی هیچ نسبتی میان ساختارهای مفهومی این علوم و مبانی فلسفی‌ای که در غرب آن‌ها را ممکن ساخته برقرار نیست. در چنین مدلی، علوم اجتماعی به صورت فنّی خنثی و جهان‌شمول آموزش داده می‌شود، بی‌آنکه مفاهیمی چون عقلانیت، کنش، ساختار، فرهنگ و تاریخ در شجره‌نامه فلسفی‌شان مورد خوانش قرار گیرند. نتیجه آن است که در فضای ایرانی، نظریه‌پرداز علوم اجتماعی و فیلسوف غربی در دو مدار کاملاً بی‌ارتباط حرکت می‌کنند: اولی فاقد درک ریشه‌های فلسفی مفاهیمی است که با آن کار می‌کند، و دومی تصویری از نسبت مفاهیم فلسفی و صورت‌بندی‌های اجتماعی ندارد. این «چشم کورِ دوگانه»—یعنی فقدان مهارت فلسفی در جامعه‌شناس و فقدان مهارت اجتماعی در فیلسوف—عملاً امکان هرگونه فهم نظری از علوم اجتماعی را مختل کرده است. در این وضعیت، آنچه به‌عنوان فهم علوم اجتماعی غربی عرضه می‌شود نه فهم، بلکه توهمِ فهم است. زیرا مفاهیم اجتماعی، حتی در صورت صحت یا خطایشان، بدون ردیابی مسیر فلسفی پیدایش خود قابل درک نیستند. وقتی مفهومی مانند «عقلانیت» یا «کنش» از سنت کانت و هگل جدا شود، آنچه به ایران منتقل می‌گردد صرفاً پوسته‌ای تجربی و کارکردی است که آماده دست‌کاری سیاسی، ایدئولوژیک و سازمانی است. درست به همین دلیل است که بخشی از ابتذال علمی موجود در فضای علوم اجتماعی ایران—و تبدیل نظریه اجتماعی به ابزار سیاست‌گذاری یا منازعات حزبی—از همین بریدگی ریشه می‌گیرد؛ یعنی حذف تبار فلسفی و تقلیل علوم اجتماعی به مجموعه‌ای از داده‌ها و تکنیک‌ها. اما موضوع فقط انتقال ناقص نیست؛ موضوع این است که مطالعه علوم اجتماعی بدون تفکر فلسفی اساساً ممکن نیست. زیرا علوم اجتماعی—حداقل در شکل مدرن و در سنت آلمانی—خود تجسد همان تفکری است که از سطح متافیزیک به سطح تاریخ و جامعه انتقال یافته است. این بدان معناست که اگر متفکر علوم اجتماعی در سنت ایرانی به جای تفکر، به انبار داده و حافظه‌ای از نظریه‌ها تبدیل شده است، مسئله ناشی از نبود مواجهه تفکرزای فلسفی با مبانی علوم اجتماعی مدرن است. فقدان تفکر، خود را به شکل خودباختگی نظری نشان می‌دهد: جامعه‌شناس ایرانی نه از متن غرب عبور می‌کند و نه غرب را نقد می‌کند؛ تنها آن را تکرار می‌کند. در حالی که اگر مواجهه با علوم اجتماعی مدرن تفکرآور باشد، ممکن است درست از دل خوانش انتقادی غربی‌ترین متون به نتیجه ضدغربی و ناسازگار با مدرنیته برسیم. اما این میزان از خودآگاهی جز از مسیر تفلسف فلسفی ممکن نیست. در گام بعد، مسئله اساسی‌تر سربرمی‌آورد: علوم اجتماعی موجود، خواه‌ناخواه، زاده دستگاه فکری و تاریخی خاصی‌اند و در «مرکب اعتباری» تمدن غرب شکل گرفته‌اند. اکنون اگر ما در ایران از تحول علوم انسانی، اسلامی‌سازی علوم یا امتداد حکمتِ فلسفی سخن می‌گوییم، ناگزیر باید تعیین کنیم که نسبت ما با علوم اجتماعیِ غربی چیست. آیا می‌توان به‌سادگی از غرب چشم پوشید و نظامی جایگزین ساخت؟ یا این‌که جدال با مدرنیته نیازمند شناخت دقیق حریف فکری آن است؟ و مهم‌تر از آن: با چه دانشی می‌توان به این میدان وارد شد؟ آیا فقه قادر است با علوم اجتماعی مدرن به‌عنوان دستگاهی مفهومی و تاریخیِ ریشه‌دار مقابله کند؟ پاسخ روشن است که بدون خوانش فلسفیِ عمیق از بنیادهای علوم اجتماعی مدرن، هیچ مواجهه‌ای—چه انتقادی، چه سازنده—ممکن نیست. این ضرورت زمانی روشن‌تر می‌شود که توجه کنیم بسیاری از مسائلی که در سنت کانت یا هگل به نقطه عزیمت علوم اجتماعی تبدیل شدند—از مسئله عقلانیت تا مفهوم تاریخ، از حرکت دیالکتیکی تا ساختارهای معناساز—در سنت فلسفی اسلامی، به‌ویژه در دستگاه ابن‌سینا، سهروردی، ملاصدرا و سپس علامه طباطبایی با قدمتی عمیق‌تر و انسجام فلسفی گسترده‌تر طرح شده‌اند. حرکت جوهری ملاصدرا نه‌تنها فهم تازه‌ای از تاریخ و زمان عرضه کرده، بلکه ظرفیت‌هایی برای تبیین پویایی اجتماعی و تکوّن تدریجی آن دارد. مفهوم عقل در سنت اسلامی، نسبت علم و وجود، نقش صورت در تکوین معرفت، مراتب نفس و ساختارهای جمعی_همه این‌ها مسائلی هستند که می‌توانند در برابر مفهوم‌پردازی‌های کانتی و هگلی قرار گیرند و امکان گفت‌وگو، نقد و حتی جایگزینی را فراهم سازند.

به همین دلیل است که مواجهه فلسفی با علوم اجتماعی مدرن نه یک انتخاب، بلکه شرط امکان ورود به میدان تولید علم است. تنها از طریق این مواجهه است که می‌توان نسبت‌های واقعی میان مفاهیم فلسفه اسلامی و مفاهیم اجتماعی جدید را دید. تا زمانی که علوم اجتماعی در ایران بدون تبارشناسی فلسفی خوانده شود، ذهن قادر به تشخیص این نسبت‌ها نخواهد بود و تنها در سطح ظاهر نظریه‌ها حرکت می‌کند. اما به محض آن‌که نگاه تغییر کند، و علوم اجتماعی از دریچه مفاهیم فلسفی خوانده شود، پرسش اصلی دیگر این نخواهد بود که «کدام مفهوم فلسفی اسلامی در علوم اجتماعی کاربرد دارد»، بلکه این خواهد بود که «آیا اساساً مفهومی در سنت فلسفی ما وجود دارد که در فرایند تولید علوم اجتماعی بی‌اثر باشد؟». و این همان تغییر مبنایی‌ای است که می‌تواند مسیر تولید نظریه اجتماعی جدید را در ایران باز کند. ▫️ یادداشتی از حسام وحیدی • • • انجمن فلسفه علوم اجتماعی | دانشگاه باقرالعلوم 🆔 https://eitaa.com/Bou_PHSS

#پادپخش 🔸 جامعه از نگاه مدرن و مواجهه فلسفه اسلامی 👤 همراه با: استاد دکتر محمد رضا قائمی نیک ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ #فلسفه_اسلامی #تمدن_اسلامی #بازیابی_هویت ــــــــــــــــــــــ انجمن فلسفه علوم اجتماعی | دانشگاه باقرالعلوم 🆔 https://eitaa.com/Bou_PHSS

❖ جامعه از نگاه مــــــــدرن و مواجهه فلسفه اسلامی ❃ دکتر محمدرضا قائمی نیک ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ #فلسفه_اسلامی #تمدن_اسلامی #خویشتن_ایرانی ــــــــــــــــــــــ https://eitaa.com/Bou_PHSS

#پادپخش 🔸 برپایی جامعه و ضرورت بازسازی‌ نظام حکمت عملی 👤 همراه با: استاد دکتر روح الله اسلامی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ #فلسفه_اسلامی #تمدن_اسلامی #بازیابی_هویت ــــــــــــــــــــــ انجمن فلسفه علوم اجتماعی | دانشگاه باقرالعلوم 🆔 https://eitaa.com/Bou_PHSS

❖ برپایی جامــــعه و ضـرورت بازسازی نظام حکمت عملی ❃ دکتر روح الله اسلامی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ #فلسفه_اسلامی #تمدن_اسلامی #خویشتن_ایرانی ــــــــــــــــــــــ https://eitaa.com/Bou_PHSS

🌐 کانال "میز الهیات و علوم اجتماعی" ✅ خلاصه جلسات و نشست‌های اساتید ✅مطالب متنوع میان‌رشته‌ای ✅تحلیل‌های الهیات سیاسی و اجتماعی ✅معرفی منابع و حلقه‌های مطالعاتی 🎯 فضایی برای علاقمندان به: •الهیات و جامعه‌شناسی •فلسفه علوم اجتماعی •اندیشه‌های غرب و اسلام 🏛وابسته به انجمن فلسفه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم ✨ دوستان علاقمند حتما عضو شوید! 🆔https://eitaa.com/elahiat_o #الهیات #علوم_اجتماعی #حلقه_مطالعاتی

#منتشر_شد 🔸 نظام سازی؛ از علامه طباطبایی تا آدرنو 📻 جلسات ۰۱ تا ۲۸ نظام سازی به همراه سرفصل تفصیلی مباحث در وب سایت مدرسه سها منتشر شد 🌐 👈🏼 [لینک دسترسی به جلسات] 📌 دسترسی به جلسات به صورت #رایگان بوده و صرفا بعد از ثبت نام در دوره مقدور می‌باشد. 📢 لینک معرفی درس گفتار 📒 مشخصات دوره: - مجموع جلسات: در حال برگذاری ... - مدرس: حجت الاسلام #علی_اسدی - سطح دوره: تخصصی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 🖥 راهنمای ثبت نام ______________ #درس_گفتار #سخنرانی #نظام_سازی #هایدگر #نیچه #هوسرل #بحران_علوم_اروپایی انجمن فلسفه علوم اجتماعی | دانشگاه باقرالعلوم 🆔 https://eitaa.com/Bou_PHSS

📌 همکاری انجمن فلسفه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم (ع) با مدرسه علوم انسانی اسلامی سها برگذار میکند. "میز نظام سازی و علوم اجتماعی" 💡 سلسله جلسات مبانی فلسفی نظام سازی [چیستی مفهوم از منظر علامه طباطبایی] - ارائه دهنده: استاد حجت الاسلام علی اسدی - دبیر: حجت‌الاسلام حسام وحیدی • زمان: پنجشنبه ها/ ساعت ۱۲:۳۰ • مکان: دانشگاه باقرالعلوم، سالن علامه طباطبایی || مناسب برای دانشجویان، طلاب و علاقه‌مندان علوم انسانی و دغدغه‌مندان علوم انسانی اسلامی • • انجمن فلسفه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم 🆔 https://eitaa.com/Bou_PHSS

🔸 کرسی ترویجی: ♦️ مسئله بدن در فلسفه غرب: بررسی و نقد هویت سیال انسان پسامدرن 🗓 شنبه 14 آبان ⏰ ساعت 10 📍 دانشگاه باقرالعلوم(ع)، سالن جلسات ساختمان علامه طباطبایی 🌐مشروح خبر 🌱 حکمت برای زندگی | دانشگاه باقرالعلوم(ع) | دانشگاه پیشران علوم انسانی @BouNews 🔹🔸💠🔸🔹

📌 روز دانشجو میعادگاه پویایی در برابر جمود فکری و خودباختگی ▫️دبیر انجمن فلسفه علوم اجتماعی سعید کریم داداشی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ #علوم_اجتماعی #فلسفه_غرب #تاریخ_اندیشه ــــــــــــــــــــــ انجمن فلسفه علوم اجتماعی | دانشگاه باقرالعلوم 🆔 https://eitaa.com/Bou_PHSS

📌 روز دانشجو میعادگاه پویایی در برابر جمود فکری و خودباختگی 🔹 روز دانشجو به‌عنوان نماد زنده‌ای از پویایی، آگاهی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی، در ذات خود با هرگونه رویکرد انفعالی و ایستا در تضاد است. در فضای فکری کنونی، دو جریان به ظاهر متعارض اما در نتیجه مشترک، می‌کوشند شعله پرسشگری و روح نقادانه دانشجو را خاموش کنند؛ جریان محافظه‌کاری و جریان غرب‌گرایی تقلیدی. محافظه‌کاری جمودگرا با محدودسازی عرصه نقد و پرسش، و تنگ کردن مرزهای تفکر انتقادی، می‌خواهد دانشجو را به موجودی مطیع، بی‌پرسش و تنها تکرارکننده روایت‌های خشک و تاریخی تبدیل کند. این نگاه، با سوءتعبیر از مفاهیمی چون حفظ ارزش‌ها، انرژی تغییرخواه و عدالت‌طلب دانشجو را تهدید به خاموشی می‌کند و او را از نقش تاریخی‌اش که اعتراض به نابرابری و جمود فکری است، دور می‌سازد. 🔹از سوی دیگر، غرب‌گرایی و تقلیدگرا با ترویج یک الگوی فکری و فرهنگی وارداتیِ بی‌ریشه، هویت مستقل، اسلامی-ایرانی دانشجو را نشانه می‌رود. این جریان، با ارائه نسخه‌های آماده و نقدناپذیر از تمدن غرب، دانشجو را از میراث تمدنی خویش بیگانه کرده و او را به موجودی بی‌هویت یا دارای هویت وام‌گرفته‌ تبدیل می‌کند که تنها به تکرار انگاره‌های برون‌زا می‌پردازد. این خودباختگی فکری، دانشجو را از کارکرد اصلی خود که همانا به چالش کشیدن وضع موجود و مشارکت در ساخت هویت منحصربه‌فرد تمدن خویشتن است، محروم می‌کند. هر دو جریان، اگرچه در ظاهر متفاوت می‌نمایند، اما در عمل همسو در تقلیل دانشجو به موجودی ماشینی و فاقد استقلال فکری عمل می‌کنند. یکی با حصر فکری در گذشته‌ای تحریف‌شده و دیگری با اسارت در امروزی بی‌ریشه، می‌خواهند این موتور محرک تحول را از کار بیندازند. 🔹روز دانشجو باید موتور محرک اندیشه و کنش اجتماعیِ ریشه‌دار در هویت اصیل باشد، نه موزه‌ای برای بازخوانی منفعلانه گذشته یا ویترینی برای نمایش الگوهای وارداتی. دانشجوی امروز با مسائل پیچیده‌ای چون شکاف نسلی، بحران محیط زیست، عدالت اجتماعی و توسعه ضد اقلیم روبروست. روز دانشجو باید فضایی برای طرح این چالش‌ها با زبان نقاد، مستقل و مبتنی بر خردورزی اصیل اسلامی-ایرانی فراهم آورد. هرگونه تلاش، چه از سوی محافظه‌کاریِ جمودگرا و چه از سوی غرب‌گراییِ خودباخته، برای ساکت کردن این صداهای پرسشگر، خیانت به روح زنده و اعتراضی این روز تاریخی است. به جای این دو رویکرد انحرافی، باید نگرشی پویا، مسئولانه و اصیل را جایگزین کرد؛ نگرشی که روز دانشجو را به بستری برای گفت‌وگوی انتقادی بین‌نسلی، نقد سازنده درون‌تمدنی و ترسیم افق‌های آینده‌ای مبتنی بر هویت و خرد جمعی خودی تبدیل کند. 🔹دانشگاه سنگر آزاداندیشیِ مسئولانه است و دانشجو پرچم‌دار این عرصه. پس باید اجازه داد روز دانشجو، در احترام به آرمان‌های اصیل انقلاب اسلامی و با پرهیز از تقلید کورکورانه، موتور محرکی برای طرح پرسش‌های اساسی و حرکت به سوی جامعه‌ای آگاه‌تر، عادلانه‌تر و متکی بر هویت مستقل تمدنی باشد. ▫️دبیر انجمن فلسفه علوم اجتماعی سعید کریم داداشی انجمن فلسفه علوم اجتماعی | دانشگاه باقرالعلوم 🆔 https://eitaa.com/Bou_PHSS