هدایت شده از پژوهشگاه فضای مجازی (پردیس قم)
⭕️ هشدار دار الافتای مصر به یوتیوبرها درباره رواج بیاخلاقی
🔹دارالافتای مصر نظر خود را در مورد محتوای ارائه شده توسط یوتیوبرها در پلتفرم های رسانه های اجتماعی منتشر کرد و از آنها خواست به دلیل تأثیر این ویدئوها بر مخاطبان، مسائل شخصی خود را در آن منتشر نکنند.
🔸در این بیانیه آمده است: «یوتیوبرها امور روزمره خانواده خود را منتشر می کنند که اطلاع رسانی این امور برای جلب نظر دیگران و گرفتن لایک بیشتر جایز نیست، زیرا مفاسد زیادی را بهدنبال دارد.
📍در این بیانیه با استناد به آیه «إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَنْ تَشِيعَ الْفَاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ» آمده است که گسترش فسق در جامعه جنایتی است که خداوند متعال نسبت به آن هشدار داده است.
📚براساس قانون شماره 175 مربوط به مبارزه با جرایم فناوری اطلاعات مصر، انتشار اطلاعات گمراه کننده جرم بوده و مجازاتهایی برای آن در نظر گرفته شده است.
✍️ یوتیوبرها کسانی هستند که از YouTube استفاده میکنند و ویدیوهایی در موضوعات مختلف ایجاد میکنند. آنها بواسطه افزایش بازدید پستها درآمد بالایی کسب می کنند.
🌐 تهیه شده در واحد #بین_الملل
#یوتیوب #دارالافتاء #مصر #خبر
🌐 دفتر مطالعات اسلامی مرکز ملی فضای مجازی
🆔 @OISC_Majazi
فراخوان مقاله فصلنامه اخلاق
✅اخلاق کنشگری اجتماعی روحانیت
📌پژوهشکده الهیات و خانواده دفتر تبلیغات اصفهان
@ethical
@harahmati
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
❌ معرفی زنان به عنوان افرادی ابله و نادان ، یکی از بی اخلاقی های شایع در فضای مجازی است.
اما از آن عجیب تر و غیرقابل دفاع تر، حضور خود خانم ها در ویدیوهایی است که چنین تصویری را از آنها ارایه می کند.
پیامبر اکرم(ص): «زنان را گرامى نمى دارد، مگر انسان بزرگوار و به آنان اهانت نمى كند، مگر شخص پَست و بى مقدار».
✅تامل کنیم:
چه عواملی موجب مشارکت برخی خانم ها در «جشن فروپاشی خویشتن» می شود؟
پیامدهای آن چیست؟
✍️ حسینعلی رحمتی
3 تیر 1401
@harahmati
🔰سلسله درس گفتارهای اخلاق فضای مجازی برمبنای اخلاق اسلامی
🔶با حضور جناب آقای محمدمهدی نصرهرندی
مدیر گروه مطالعات اخلاقی پژوهشگاه فضای مجازی
✅ ۶تیر الی ۲۸شهریور ۱۴۰۱
👈 روزهای دوشنبه ساعت ۱۶
💻 پخش برخط از طریق تلویزیون اینترنتی گراف با ترافیک رایگان
heyatonline.ir/graaph
✔️جهت ثبتنام و اطلاع از نحوه دریافت گواهی شرکت در دوره، به آیدی @oisc_rooydad در ایتا پیام دهید.
✅ دفتر مطالعات اسلامی و ارتباطات حوزوی مرکز ملی فضای مجازی
🌐 @oisc_majazi
🔻@harahmati
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
💢به احتمال زیاد این بچه معنای دقیق حرف هایی که بزرگترها از او خواسته اند طوطی وار تکرار کند را نمی داند. اما قطعا از سرجمع آن برداشت می کند که: «مردها آدم های بدی هستند».
✅ وادار کردن بچه ها به ایفای نقشی که مناسب سن و سال شان نیست کاری غیراخلاقی است، و سوء استفاده از آنها برای سرگرمی یا کسب شهرت و درآمد در فضای مجازی ، کاری غیراخلاقی تر.
⭕️از خود بپرسیم:
ایجاد «کینه و بدبینی جنسیتی» در بچه ها، آیا در آینده آنها را برای تشکیل خانواده یا تعامل با غیرهمجنس با مشکل مواجه نمی کند؟
✍ حسینعلی رحمتی
۴ تیر ۱۴۰۱
🌀@harahmati
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
👨👩👧👦 پدر و مادر، لنگر آرامش خانواده و عامل موثر در تربیت اخلاقی فرزندان هستند.
انتشار ویدیوهای تمسخرآمیز از آنها در فضای مجازی نه تنها چنین جایگاهی را تضعیف می کند بلکه موجب رنجش و آزارشان می شود. بگذریم که دیگران را نیز به چنین کارهای غیراخلاقی تشویق می کند.
💢 پیامبر اکرم(ص): «به پدرانتان نیکی کنید تا فرزندانتان به شما نیکی کنند»
✍️حسینعلی رحمتی
10 تیر 1401
@harahmati
♦️دعا؛ غناي غنودن در دامان مهرگستر خداوند
🔹 دعا نوعي «خواندن و دعوت كردن» است؛ نوعي ارتباط قلبي است بين آنكه نيايش مي كند و آنكه نيايش مي شود. کشش و جذبه ای است درونی بین عاشق و معشوق. به هر اندازه که این امر از زیربنای معرفتی بالاتری برخوردار و از اضافات و اغیار به دور باشد زلالی شهد آن نیز در کام آنکه نیایش می کند گواراتر خواهد بود. گويي همه انسان ها، و به طور خاص دينداران، باور دارند كه آدمي نيازمند آن است كه در لحظه هايي از زندگي، خود را از همه چيز و همه جا رهايي بخشيده و با آنكه محبوب خويش مي پندارد به معاشقه بپردازد.
🔹 دعا براي انسان، نوعي گفت و گوي راز واره است؛ گونه اي اتصال و كشش است بين محب و محبوب. به هر اندازه آداب و اصول عاشقی در فرایند دعا بیشتر رعایت شود تاثير آن نیز بيشتر خواهد بود. در تفكر اسلامي، نيايش در واقع اتصال يك بي نهايت كوچك با يك بي نهايت بزرگ است. مغازله اي است زيبا و عاشقانه كه انساني كه در چنبره سختي ها و مشكلات، يا در دايره تنگ خودبيني ها و خود خواهي ها قرار گرفته با معشوق خود دارد. راهی است برای برون رفت از دایره تنگ تناهی و محدودیت و متصل شدن به بی نهایت. اين ارتباط زمان و مكان مشخصی نمی خواهد، گر چه به دعا در برخي زمان ها و مكان ها تاكيد بيشتري شده است.
🔹با توجه به ناملایمات و مشکلاتی که در زندگی آدمی وجود دارد، یکی از عواملی که می تواند یاریگر او در رویارویی با این مشکلات، و عدم شکست در برابر آنها باشد، توجه بیش از پیش به دعا و ارتباط هر چه بیشتر با خداوند است. به هر اندازه آدمی به ضعف خود و قدرت محبوب خویش معرفت بیشتری پیدا کند تمایل و احساس نیاز او برای گفت و گو با خداوند بیشتر می شود. برای چنین کسانی دعا نوعی «عیش مدام» است.
ما در پیاله عکس رخ یار دیده ایم ای بی خبر ز علت شرب مدام ما
🔹 رمز اینکه انسان های مومن و موحد در زندگی خود و در کشاکش سختی ها و تلاطم امواج حوادث دچار جزر و مدهای روحی و روانی جدی نمی شوند را باید در ایمان و اعتقادشان و در اتصالی که به مبدا ماورای طبیعی قدرت دارند جست و جو کرد. اینان نه تنها خود دچار اضطراب های بزرگ نمی شوند بلکه وجودشان مایه آرامش دیگران نیز می گردد.
(برگرفته از كتاب «از كعبه تا عشق»)
✍️ حسينعلي رحمتي
18 تير 1401 (روز عرفه)
@harahmati
هدایت شده از پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن
📒فراخوان مقاله علمی پژوهشی دوفصلنامه مطالعات اسلام و خانواده
⬅️اطلاعات بیشتر به نشانی
🌐http://jisf.isca.ac.ir/
📞شماره تماس
031 3208001-4
✅داخلی 7651
💢 تصویب رشتههای تخصصی از سوی مرکز مدیریت حوزههای علمیه
✅ مرکز مدیریت حوزههای علمیه با ثبت نام تعدادی از رشته های تخصصی سطح 3 و 4 در سال تحصیلی 1401-1402 در قالب *موسسه آموزش عالی حوزوی مشکات موافقت کرد.
🔻 بر این اساس با پذیرش طلاب محترم در رشته های زیر موافقت شد؛
1️⃣ سطح ۳، حوزه دانشی «اخلاق، تربیت و مشاوره»، رشته «اخلاق و تربیتاسلامی»
2️⃣ سطح ۳، حوزه دانشی«اخلاق، تربیت و مشاوره»، رشته «مشاوره اسلامی»
3⃣ سطح۴، حوزه دانشی«اخلاق، تربیت و مشاوره»، رشته «تربیت اخلاقی»
@ethical
@harahmati
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
🔞 هشدار: حاوی شوخی بسیار خطرناک
🔻 انتشار ویدیوهای طنزآمیز در فضای مجازی حتما باید با مراعات اصول اخلاقی باشد.
مثلا در مواردی که ممکن است مخاطبان، به ویژه کودکان و نوجوانان، با تقلید رفتارهای موجود در ویدیو به خود یا دیگران آسیب بزنند، باید از ارسال ویدیو برای چنین افرادی خودداری شود، یا حتما هشدارهایی از قبیل «❌عدم تکرار در خانه» در ذیل ویدیو درج شود.
✅«شادیِ اخلاقی» مستلزم مراعاتِ «اخلاقِ شادی»است.
✍️حسینعلی رحمتی
23 تیر 1401
@harahmati
💢اینستاگرام پست قبلی من درباره ویدیوهای خشونت زا را حذف کرد، چون آن را مروج خشونت و کارهای خطرناک تشخیص داده بود.
✅جالب این که من با هدف هشدار نسبت به ترویج خشونت آن را منتشر کردم و اینستاگرام هم با همین هدف آن را حذف کرد.
⬅️کار من اخلاقی بود یا اینستا؟ یا هر دو؟ یا کار هر دو مان غیراخلاقی بود؟
از موضوعاتی است که باید مورد تحقیق قرار گیرد.
🔸پ ن:
آن پست را در تلگرام و ایتا و واتساپ هم منتشر کردم ولی هیچکدام حساسیتی نشان ندادند. هرچند به نظر من کار اینستا درست تر بود.
✍حسینعلی رحمتی
۲۴ تیر ۰۱
@harahmati
#تازه_های_کتاب
نگاهی بر ابعاد روانشناختی و سبک زندگی نسل z
دکتر زهره نوری
نشر بوی کاغذ
چاپ اول۱۴۰۱
قطع رقعی
جلد نرم
۱۹۳صفحه
۸۹۰۰۰تومان
https://t.me/ketabeshahr578
♦️@harahmati
💢متاورس، اخلاق، و راه هایی که باید بپیماییم
✅ متاورس به عنوان یکی از مهم ترين صورت های محتمل فضاي مجازيِ آينده، از نظر اخلاقي بي ترديد چالش هاي گوناگوني را به دنبال خواهد داشت. از اين رو همه مرتبطان با اخلاق و فناوري از هم اكنون بايد از خود بپرسند برای رفع یا دفعِ اين چالش ها چه بايد كرد؟ البته به اين سوال به سادگی و با خوش بینی یا بدبینی سرخوشانه نمي توان پاسخی آسان داد و خود را راحت کرد، چرا که عصر فناوری اطلاعات زمانه ای است که در آن همه چیز هم آسان شده است هم سخت، هم راحت شده است هم دشوار. گویی تقدیر انسان امروز اين است که رنج زندگی را که در آن زاده شده («لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فی کَبَدٍ»؛ سوره بلد، آيه 4) به گونه ای جدید و در مواجهه با این موقعیت های دوگانه به پیش برد.
✅اما به هر حال، یک انسان اخلاق اندیش، به ویژه اگر از منظری دینی به ماجرا نگاه کند، نه تنها شکل گیری متاورس، که کل فضای مجازی را جزیی از فرایند آفرینش، و مخلوق خداوند و تحت اراده و قوانین او می داند. چنین انسانی هر اندازه هم که با موقعیت های رنج آور زندگی مواجه شود باز هم معتقد است:
الف) توانمندی انسان هایي که کاربران این فضای متاورسی هستند از یک طرف،
ب)ضعف و ناتوانی موجود در ذات آدم ها («وَخُلِقَ الْإِنسَانُ ضَعِيفًا»؛ سوره نساء، آيه28)، که طراحان و مالکان این فضا هم جزو آنها هستند از سوی دیگر،
ج) سیر حرکت کلی جهان به سوی خیر از سوی سوم («وَ لَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ»؛ سوره انبيا، آيه 105) جایی برای ناامیدی باقی نمی گذارد، گرچه بر وجود دغدغه جدی و لزوم تلاش علمی و عملی برای کاستن از دشواری های زیستن در فضای متاورس و یافتن راهکار برای پیشگیری یا حل چالش های اخلاقی آن تاکید دارد.
موارد زیر از جمله نکته هایی است که برای مواجهه منطقی و معقول با دنیای متاورس از هم اکنون بایدمورد توجه قرار گیرد:
🔻1. توجه به مباحث مبنايي از قبيل این که آیا جدی گرفتن متاورس (و طبيعتا اخلاق ورزی درباره آن) وارد شدن به بازی طراحان و سازندگان و ذی نفعان اين فضا و احیانا مشاركت در پروپاگانداي تبليغاتي آنها نیست؟ يك پاسخ به اين سوال مي تواند اين باشدكه: ممکن است چنين باشد ولی اگر متاورس را به عنوان يك واقعيت عيني و فضاي جديد براي زيست انسان امروز (و آينده) بپذيريم، به عنوان یک اخلاق پژوه چاره ای جز ورود به مباحث آن نداريم؛ حتي اگر یکی از تبعاتش همین ورود به بازی دیگران باشد. همان گونه که یک پدر اگر مخالف ورود بزرگترها به دعوای بچه ها باشد اگر فرزندش به هر دلیل با دیگران دعوا کرد، برای پیشگیری از آسیب دیدن خود او یا آسیب زدن به دیگران چاره ای ندارد جز این که وارد بازی آنها شود.
🔻2. تامل درباره اين كه ماهيت و كاركرد اخلاقي این پروژه چیست. آيا اصالتا در خدمت رذالت اخلاقي است، يا برعكس، زمينه ساز فضائل اخلاقي است، يا اين كه از نظر اخلاقي كاركردي دوگانه دارد. انتخاب مبنا در این زمینه، بر روی سیاستگذاری و برنامه ریزی های آینده نسبت به متاورس تاثیر می گذارد.
🔻3. بررسی این که اصول و احکام اخلاقیِ فعلي كه ناظر به انسان فعلا موجود در فضای فیزیکی است آیا برای ساکنان دنیای متاورسی هم کاربرد دارد، یا باید اصول و قواعد اخلاقی جدید نوشت؟ آيا آواتارهاي متاورس را مي توان مانند باشندگانِ دنياي فيزيكي فعلي يك فاعل اخلاقي به شمار آورد؟ آیا در متاورس اصلا اراده و اختیار معنا دارد؟ آیا اصول اخلاقی که در دنیای فیزیکی فعلی ناظر به توانایی ها و ظرفیت های انسان امروز است برای ساکنان متاورس هم کاربرد دارد؟
لازمه پاسخ به این سوال آن است که مشخص شود ساکنان متاورس چه قابلیت ها و توانمندی هایی دارند. همچنین مشخص کردن این که حد و مرز آزادی و اختیار انسان در جهان متاورسی چه اندازه است. آیا کاربران در این فضا می توانند، یا مجازند، هرکاری را انجام دهند، یا این که زندگی در آن معیارها، ضابطه ها و قواعدی دارد. اگر دارد این ها را چه افراد یا نهادهایی مشخص می کنند؟ ضمانت اجرای آنها چیست؟ چه کسی بر اجرای آنها نظارت می کند؟
🔻4. آینده پژوهی درباره شناخت ابعاد و ماهیت و پیامدهای شکل گیری متاورس (موضوع شناسی)، طراحی سناریوهای مختلف برای مواجهه با کارکردهای خوب و بد آن، و سیاست گذاری، برنامه ریزی و سرمایه گذاری برای استفاده از مزایای آن و پرهیز از تاثیرات منفی اش.
✅پ. ن:
متاورس از آنچه فکر می کنیم به ما نزدیک تر است. اندیشه ورزی اخلاقی درباره آن را جدی بگیریم؛ تا فردا تاسف نخوریم.
✍️حسینعلی رحمتی
28 تیر 1401
@harahmati
💢فاجعۀ تُهی سازی:
شبکه های اجتماعی چگونه ما را به انسان هایی احمق و بی مایه تبدیل می کنند؟
برای چندمین بار به هر کانال سرک می کشیم تا عطشِ دانستن مان را فرو نشانیم. پاسخ این را بدهیم و با آن یکی کَل کَل کنیم. مطلع شویم آیا فلان سلبریتی طلاق گرفت؟ دوباره ازدواج کرد؟ بچه ها جوک جدیدی در گروه گذاشته اند؟ شایعات درباره فلان شخصیت سیاسی به کجا کشید؟..... و این داستان هر روز (و شب) ادامه دارد.... اما غافلیم که در پشت عادت به پی گیری مطالب بی ارزش و کم فایده چیزی در حال بی اعتبار شدن است: «بِرَند شخصیت اخلاقی ما». چرا که این اعتیاد:
🔺 1. ما را به کوچک بودن عادت می دهد:
در نتیجه در فضای مجازی به کمترین و بی ارزش ترین چیزها قانع می شویم. مثلا دنبال کسب مطالب علمی یا تجارب ارزشمند دیگران برای یک زندگی اخلاقی و سالم نمی رویم؛ بلکه همین که بدانیم فلان سلبریتی طلاق گرفته یا نه، یا فلان شایعه درباره فلان شخصیت سیاسی درست است یا نه، برای مان کافی است.
🔺 2. احترام و عزت نفس مان را مخدوش می کند:
ارتباط مجازی با افراد کوته فکر در گروه ها، کانال ها و صفحات فضای مجازی به مرور زمان ما را کسانی در سطح آنها قرار می دهد؛ حتی اگر انسان هایی اهل فضل و ادب باشیم. آنها ما را به سطح نازل خودشان پایین می کشند؛ به گونه ای که حتی اگر یک استاد دانشگاه، یک روحانی اهل فضل، یا یک مدیر موفق هم باشیم پس از مدتی اخلاق و رفتار و حتی شیوه گفتار و نوشتارمان بسیار شبیه کسانی می شود که هیچ¬گونه فضلی ندارند و از گروه های بی اخلاق جامعه محسوب می شوند. امام صادق(ع) فرمود: «کسی که از هم نشینی با احمق پرهیز نکند در معرض آن است که اخلاقش مثل او شود» (مستدرك الوسائل، 8/336-337).
🔺 3. معیارهای ارزش گذاری مان را تغییر می دهد:
مشتری شدن برای مشاهده گفتار و رفتار و کردار افراد بی شخصیت ممکن است، بدون این که خود بخواهیم، آنها را تبدیل به الگوها و اسوه های اخلاقی ما و، در نتیجه، معیار قضاوت اخلاقی درباره دیگران تبدیل کند. آنچه آنها برای مان خوب دانسته اند خوب است و آنچه بد تصویر کرده اند بد است. به همین خاطر ناگهان چشم باز می کنیم می بینیم رکیک گویی یا شوخی های زشت با دیگران در فضای مجازی (و فیزیکی) برای مان مثل گذشته کاری زشت و غیراخلاقی به شمار نمی آید. یا، از طرف دیگر، کارهایی مثل مراعات حق الناس و پرهیز از خوردن حق مردم، که قبلا برای مان ارزشمند محسوب می شد اکنون کارهایی احمقانه و ناشی از بی عرضه گی به شمار می آید.
✅ چه می توانیم بکنیم؟
نسبت به حفظ شخصیت و کرامت خود، و صرف عمر و هزینه مان احساس مسوولیت کنیم و از عضو شدن در گروه ها و کانال ها و صفحاتی که افراد بی مایه حضور دارند یا از پی گیری مطالبی که اطلاع از آنها هیچ ثمری برای مان ندارد پرهیز کنیم. و، از سوی دیگر، عضو گروه هایی شویم که از هر جهت، به ویژه از نظر اخلاقی و تربیتی، ما را رشد می دهند. در این راستا خوب است سفارش پیامبر گرامی اسلام(ص) را آویزه گوش کنیم که فرموده است انسان را به آیین دوست و همنشینش می شناسند؛ پس دقت کنید که با چه کسانی هم نشینی می کنید.
👈🏿 یک پیشنهاد:
اگر عضو گروه ها و صفحات سلبریتی ها و افراد کم مایه هستید دست کم برای مدتی از همه آنها خارج شوید، و مدتی فقط عضو گروه ها و صفحات اساتید حوزه و دانشگاه یا دیگر نویسندگان ومحققان شوید، یا صفحات ناشران معتبر و هنرمندان موفق را پی گیری (فالو) و مطالبشان را لایک کنید. پس از مدتی خواهید دید که نوع نگاه تان به زندگی و جهان و اطراف تان تغییر می کند و در خود نوعی فخامت و فرهیختگی احساس می کنید (نویسنده این کار را تجربه کرده است). خاصیت انسان های فرهیخته و اخلاقی آن است که سعی می کنند دست دیگران را بگیرند و بَرکشند بر خلاف افراد کم مایه که هدفشان صرفا افزایش ممبر و فالوور و به تبع آن کسب شهرت و درآمد بیشتر است و برای این کار از هیچ رفتار غیراخلاقی فروگزار نمی کنند.
✅خلاصه، در فضای مجازی، به قول سعدی، با گُل ها همدم شویم تا بوی گُل بگیریم:
گِلی خوشبوی در حمام روزی
رسید از دست محبوبی به دستم.
بدو گفتـم که مشکی یا عبیری
که از بوی دلاویز تو مستم؟
بگفتا من گِلی ناچیز بودم،
ولیکن مدّتی با گُل نشستم.
کمال همنشین در من اثر کرد.
وگرنه من همان خاکم که هستم.
✍️حسینعلی رحمتی
5 مرداد 1401
@harahmati
قریبِ غریب
پیشکش به محضر منادی انسانیت؛ حسین(ع)
در کوفهء دل های ما هنوز تو غریبی
و این عجیب نیست.
گفته اند هر زمین کربلاست
و شگفتا
که کربلای قلب ما در تسخیر یزید است.
فرمان تو البته مطاع است و کارساز، لیک
کوتاهی ماست که قلبِ خود به شیطان سپرده ایم،
و هر صبح مان، شام غریبان است.
ما سوگوار فضایل ایم؛
فضایلی که تو و منظومه خورشیدی ات
در روزگار غربت انسانیت
با داغ دل و خونِ جبین
بر صحیفه صحرای طف نگاشتید.
***
اینک ای فراز انسانیت
ای منادی اخلاق
ای حسین!
ما را دریاب
دل های ما، هر روز
چون حر،
آونگ میان کوفه خیانت، و کربلای وفاست.
پای ما پای بست گناه
دست مان دست بوس دسیسه
چشم مان چشمه شرارت
و قلب مان به مِهر ابلیس است.
اما؛
آرزو مان، باری
دمی غنودن در خیمه فضایل توست.
شاید که شام غربت مان در پرتو مشرق انوارت سحر شود.
به شوق این آروزست
که هر محرم
پروانه سان،
در کوی وصالت پرسه می زنیم.
✍️حسینعلی رحمتی
4 آذر 1391
💢 شیعه حسینی، و زیست اخلاقی در فضای مجازی (۱)
(به یاد پدر و مادر سفرکرده ام؛ که مرا درس آموز مدرسه حسینی کردند)
🔻 1. فضای مجازی عرصه نوین زندگی انسان امروز است. از این رو در این فضا هم، مثل فضای فیزیکی، مراعات اصول اخلاقی امری لازم و ضروری است. اما سوال این است: «بایدها و نبایدهای زیست اخلاقی در این فضا را از کجا به دست آوریم؟». برای این کار، افزون بر آموزه های عقلانی، از گفتار و کردار پیشوایان دینی نیز می توان بهره گیری کرد. این کار برای کسانی که خود را مقید به سلوک دینی و پیروی از پیامبر گرامی اسلام(ص) و امامان معصوم(ع) می دانند دست کم از نظر ایجاد انگیزه اخلاقی نقشی به سزا دارد.
🔻2. هرچند فضای مجازی و فناوری های ارتباطی جدید در صدر اسلام وجود نداشته است ولی برای کسانی که اعتقاد به جاودانگی دستورات اسلامی و الگو بودن پیشوایان دینی دارند، سیره و سنت آن بزرگان برای این فضا هم کاربرد دارد (همان طور که اندیشه های اخلاقی فیلسوفانی که قرن ها پیش زندگی می کرده اند امروزه برای فیلسوفان فضای مجازی کاربرد دارد). اما کاری که فیلسوفان اخلاق فضای مجازی باید انجام دهند آن است که با بهره گیری از نوعی «اجتهاد و بصیرت اخلاقی»، گفتار و رفتار اخلاقی آن پیشوایان را به زبان امروز و متناسب با فضای مجازی بازتعریف، مصداق یابی و بومی سازی کنند.
🔻3. از بین پیشوایان دینی، زندگی و زمانه امام حسین(ع) برای علاقه مندان به آن حضرت و خاندانش بیشتر با محرم و عزاداری برای واقعه کربلا شناخته می شود، اما از این نکته مهم نباید غفلت کرد که هدف اصلی از بزرگداشت این حماسه، در واقع زنده نگاه داشتن و عمل کردن به ارزش ها و فضائلی است که آن حضرت برای احیای آنها جان عزیز خود و خاندان و یاران گرامی اش را فدا کرد. «فضای مجازی» یکی از مهم ترین عرصه هایی است که این ارزش ها باید در آن زنده نگاه داشته شود. از این رو، تدوین شیوه نامه زیست اخلاقی در این فضا با بهره گیری از معارف حسینی، یکی از مهم ترین وظایف اخلاق پژوهان علاقه مند به این مکتب است. اینها هستند که باید برای کاربران فضای مجازی توضیح دهند که اگر امروز امام و یارانش در بین ما زیست می کردند شیوه رفتارشان در فضای مجازی چگونه بود. اخلاق پژوهان فضای مجازی اگر بتوانند این نکته را که «شیعه حسینی شیعه اخلاقی است؛ حتی در فضای مجازی» برای کاربران این فضا تبیین کنند وظیفه خود را در این زمینه انجام داده اند.
🔻4. برای موفقیت در تبیین اخلاق حسینی (و به طور کلی معارف دینی) برای فضای مجازی، توجه به چند نکته لازم است:
یک) آشنایی با سازوکارها و مناسبات حاکم بر فضای مجازی
دو) شناخت مسائل، موضوعات و نیازهای اخلاقیِ مرتبطان با این فضا (به ویژه کاربران این فضا)
سه) بازخوانی سیره و سنت حضرت اباعبدالله (ع) (و دیگران پیشوایان دینی) باتوجه به مسائل و چالش های اخلاقی مربوط به فضای مجازی، برای یافتن پاسخ ها و رهنمودهای لازم برای این مسائل
چهار) ارایه راهکارهای یافته شده به مخاطبان، با ادبیات قابل فهم برای آنها و با ذکر مصادیق مناسب از فضای مجازی
✅ با توجه به آنچه گفته شد در قسمت های بعد، نمونه هایی از معارف حسینی را متناسب با اخلاق فضای مجازی بازخوانی خواهیم کرد. طبیعتا چون این گونه تلاش ها در ابتدای راه است بایستی از سوی اهل فن و فضل مورد ارزیابی قرار گیرد تا با تضارب اندیشه ها و انباشت تجارب، به مروز زمان «نظام اخلاقی اسلام درباره فضای مجازی» شکل و شمایل لازم خود را پیدا کند. ان شاءالله.
✍️حسینعلی رحمتی
8 مرداد 1401 (اول محرم 1444ق)
@harahmati
#شیعه_اخلاقی
💠 شیعه حسینی، و زیست اخلاقی در فضای مجازی (2)
✅هدف گذاری درست؛ لازمه فعالیت اخلاقی در فضای مجازی
🔻 1 . یکی از درس های نهضت حسینی برای زیست اخلاقی در فضای مجازی، انتخاب «اهداف» ارزشمند برای فعالیت در این عرصه است . امام حسین(ع) با صراحت اهداف حرکت خود را مشخص کرده است: «أللّهُمَّ إنّكَ تَعْلَمُ إنَّهُ لَمْ يَكُنْ ما كانَ مِنّا تَنافُسا فى سُلْطانٍ وَ لاَ الْتِماسا مِنْ فُضُولِ الْحُطامِ وَلكِنْ لِنَرُدَّ المَعالِمَ مِنْ دينِكَ وَ نُظْهِرَ الاْءصلاحَ فى بِلادِكَ وَ يَأْمَنَ الْمَظْلُومُونَ مِنْ عِبادِكَ وَ يُعْمَلَ بِفَرائِضِكَ وَ سُنَنِكَ وَ أحْكامِكَ»؛ خداوندا! تو آگاهى كه آنچه به دست ما صورت گرفت نه به طمع پادشاهى و جاه بود، نه به طلب ثروت و مال، بلكه ما خواستيم تا نشانه هاى راه دينت را ارائه دهيم، و در شهرهاى تو اصلاح را آشكار كنيم، تا بندگان مظلوم تو در امنيت باشند و به فرائض و سنت¬ها و احکام تو عمل کنند» (تحفالعقول،ص 329).
🔻 2. بنابراین، یکی از لوازم حسینی زیستن در فضای مجازی آن است که هرگونه فعالیت ما در این فضا، چه به صورت فردی (مانند گذاشتن یک پست یا انتشار یک تصویر)، چه گروهی (مانند مشارکت در چالش های اینترنتی) در راستای اهداف اخلاقی باشد.
🔻 3. مشخص کردن هدف، یک وظیفه اخلاقی هم محسوب می¬شود چرا که تکلیف دیگران را برای همراهی یا عدم همراهی با یک فعالیت مشخص می کند، و آنان را از افتادن در دام فعالیت های ناآگاهانه و کورکورانه در امان می دارد. آنها براساس اهدافِ مشخص شده تصمیم می گیرند که مثلا عضو یک گروه یا کانال بشوند یا نه، یک صفحه را در شبکه های اجتماعی فالو بکنند یا خیر، یک مطلب را لایک بکنند یا نکنند، یک محتوا را برای دیگران ارسال کنند یا این که آن را نادیده بگیرند.
مدیران گروه ها و صفحه ها هم براساس هدف یا اهدافی که یک کاربر دارد می توانند به او اجازه ماندن و فعالیت بدهند یا به او اخطار دهند و حتی او را اخراج و حذف کنند. نهادهای حاکمیتی هم براساس اهداف اعلام شده از سوی سایت ها و شبکه ها می توانند درباره موافقت یا مخالفت با فعالیت آنها در فضای مجازی تصمیم گیری کنند.
همچنین هدف ها هستند که«ابزار و روش ها» را معلوم می کنند، و زمینه ارزشداوری و قضاوت اخلاقی درباره گفتار و رفتار افراد در فضای مجازی را مشخص می کنند. به این ترتیب مشاهده می کنیم که تعیین اهداف برای هرگونه فعالیت در فضای مجازی تا چه اندازه می تواند تاثیرگذار باشد.
🔻 4. هدف وقتی ارزشمند و قابل دفاع است که از نظر اخلاقی قابل توجیه باشد. به عنوان مثال، مواردی چون افزایش آگاهی شهروندان، آموزش مهارت های مورد نیاز زندگی، امر به معروف و نهی از منکر، حفظ محیط زیست، کمک به نیازمندان واقعی، شکوفا کردن استعدادها، گسترش اخوت و برادری در جامعه از جمله اهدافی است که از نظر اخلاقی قابل دفاع است.
🔻 5. آنچه گفته شد البته ناظر به وظایف تولیدکنندگان محتوا و مدیران گروه ها و سایت و صفحات فضای مجازی بود، اما کاربران هم در این زمینه وظایفی دارند؛ از جمله این که: قبل از انجام هر فعالیتی در این فضا (حتی در حد کارهای کوچکی چون لایک کردن) باید ببینند کمک به تحقق این اهداف، آیا به تحقق یک فضیلت اخلاقی می شود یا یک رذیلت اخلاقی .
👈🏿توجه داشته باشیم که در فضای مجازی هم، مثل فضای فیزیکی، کوتاهی دیگران در انجام وظایف اخلاقی خود، مجوز غفلت یا تغافل ما از وظایف خودمان نمی شود.
✍️حسینعلی رحمتی
9 مرداد 1401
@harahmati
#شیعه_اخلاقی
🌺 شیعه حسینی، و زیست اخلاقی در فضای مجازی (3)
🔹عزت نفس؛ حصارِ امنِ اخلاق مداری در فضای مجازی
♈️الف)
یکی از موضوعات مهم در بحث اخلاق فضای مجازی، چگونگی تقویت کنترل درونی و صیانت داخلی کاربران در برابر وسوسه ارتکاب رذائل اخلاقی در این فضا است. از این رو برای وادار کردن کاربران به زیست اخلاقی در این فضا، بیش و پیش از نظارت های بیرونی و کارهایی چون فیلترینگ، بایستی در صدد تقویت اهرم هایی برای خودکنترلی و نظارت درونی بود. در سیره و سنت حضرت اباعبدالله(ع) خصیصه ای وجود دارد که می تواند به عنوان یکی از این اهرم ها مورد استفاده قرار گیرد. و آن «احساس عزت مندی» و «حفظ کرامت نفس» است. عزت نفس یعنی «حریم، حرمت و احترام» قائل شدن برای خود و ارزشمند دانستن شخصیت خویش. البته این را نباید با غرور و تکبر اشتباه گرفت.
♈️ب)
افزون بر سلوک عملی آن حضرت که نشان دهنده این ویژگی است، ایشان در سخنان خود نیز بارها بر اهمیت و ضرورت حفظ عزت¬ و کرامت¬ در زندگی تاکید کرده است. به عنوان مثال، فرموده: «مرگِ با عزّت بهتر است از زندگی با ذلّت است» (مناقب ابن شهرآشوب، ج۴، ص۶۸)، یا سفارش کرده: «چیزی بر زبان تان جاری نکنید که از ارزش شما بکاهد».(جلاءالعیون،ج 2، ص205).
♈️ج)
احساس عزت¬مندی و صیانت از کرامت انسانی نه تنها یک وظیفه اخلاقی است که عاملی برای اخلاقی زیستن در فضای مجازی هم هست، چون مانع از ارتکاب رفتارهای غیراخلاقی در این فضا می شود. به عنوان مثال، کسی که برای شخصیت و وقت و زندگی و سرمایه خود ارزش و احترام قائل باشد، در فضای مجازی:
🔻 . 1. برای حضور در فضای مجازی «برنامه ریزی» و «هدف گذاری»، و «اولویت بندی» می کند.
🔻 2. «قوه نقادی» را در خود تقویت می کند و قبل از پذیرش هر مطلب یا قضاوت درباره دیگران، ابتدا از صحت خبر، اتقان منبع آن، و مستند و مستدل بودنش اطمینان حاصل می کند.
🔻 3. قدرتِ «نَه» گفتن را در خود تقویت می کند. قبل از پذیرش دعوت دیگران برای عضویت در یک کانال، گروه و صفحه، یا انتشار یک مطلب، ابتدا ابعاد و جوانب و پیامدهای آن را می سنجد.
🔻 4. وقت خود را صرف مطالعه مطالب زرد و بی ارزش یا کم فایده نمی کند.
🔻 5. عضو گروه ها و کانال هایی نمی شود که افراد بی مایه و کم عمق در آن عضویت دارند.
🔻 6. از مشارکت در گفت و گوهای بی فایده ای که به جدل می انجامد، یا مشاهده ویدیوها و لایوهایی که چیزی بر دانش او نمی افزاید خودداری می کند.
🔻 7. از افراط در شوخی (به صورت کلامی، تصویری، یا متنی) که موجب می شود از چشم دیگران بیافتد پرهیز می کند، و به طور خاص نسبت به شوخی با مقدسات دینی، شخصیت های محترم، و شوخی های جنسیتی و قومی حساسیت بیشتری نشان می دهد.
🔻 8. از اظهار نظر درباره موضوعاتی که تخصص و اطلاعات کافی و متقن ندارد، و موجب بی اعتبار شدن او نزد دیگران می شود، دوری می کند.
🔻 9. برای دیگران هم، مثل خودش، شخصیت و احترام قائل است، و از هرگونه گفتار و رفتار توهین آمیز نسبت به آنها خودداری می کند. اگر هم مرتکب خطایی شد، از مخاطب خود عذرخواهی کرده و در صدد جبران بر می آید.
👈🏿 10. و بالاخره این که: عزت و احترام خود نزد کاربران فضای مجازی را به عنوان یک «سرمایه» لحاظ می کند که با توجه به ساختار این فضا، همواره در معرض آسیب جدی است و بایستی به طور مداوم از آن محافظت کند؛ چرا که می داند در این فضا با یک حرکت نادرست، حتی اگر به ظاهر کوچک و در حد یک لایک، ارسال یک ایموجی و استیکر، یا انتشار یک خبر نامطمئن باشد، «هفتاد سال عبادت یک شب به باد میره!» (شعر از: افشین یدالهی).
✍️حسینعلی رحمتی
10 مرداد 1401
@harahmati
#شیعه_اخلاقی
⭕️ شیعه حسینی، و زیست اخلاقی در فضای مجازی (4)
🔹 نقش «معادباوری» در تقویت انگیزش اخلاقی کاربرانِ فضای مجازی
الف)
یکی از دغدغه های اصلی اخلاق اندیشان و اخلاق پژوهانِ فضای مجازی یافتن راهکارهایی برای واداشتن کاربران این فضا به مراعات فضائل و پرهیز از ارتکاب رذائل اخلاقی در این فضا است. اما چالشی که در این راه وجود دارد آن است که اولا این فضا چندان نظارت پذیر نیست، ثانیا راهکارهای بیرونی از قبیل نظارت والدین بر فرزندان یا فیلتر کردن سایت ها و شبکه ها به راحتی قابل دور زدن است. از این رو، بایستی بیشتر به دنبال راهکارهایی بود که ناظر به درون شخص باشد. مزیت این راهکارها آن است که اجرایی شدن آن فقط و فقط به خواست و میل درونی خود کاربر بستگی دارد و به همین خاطر انگیزه اش برای عمل کردن به آنها زیاد است.
ب)
از دین و باورهای دینی هم می توان برای تقویت نظارت درونی و انگیزه سازی برای پرهیز از کارهای نادرست در فضای مجازی بهره فراوان برد. امام حسین(ع) در مواضع مختلف و با بیان های گوناگون راهکاری را برای درست زندگی کردن ارائه کرده اند که امروز می توانیم از آن برای زیست اخلاقی در فضای مجازی هم استفاده کنیم. سخنان امام را، که ناظر به مسئله «زودگذر بودن دنیا» و در پیش بودن «مرگ و زندگی اخروی» است، می توان تحت عنوان «معادباوری» نام¬گذاری کرد. مثلا ایشان پس از اشاره به مرگ انسان های گذشته، می گوید: ای فرزند آدم! «به یاد مرگ و جایگاه خودت در قبر باش. خود را محضر خداوند ببین، در حالی که اعضا و جوارح ات علیه تو شهادت می دهند در روزی که قدم ها لغزان است، و قلب ها از وحشت به گلو ها می رسد، چهره برخی سفید و چهره برخی سیاه می شود، اسرار هویدا، و میزان عدل بر پا می شود» (دیلمی، ارشاد القلوب، ج۱، ص 29-30).
ج)
انسان معادباورِ می تواند نسبت به دیگر کاربران فضای مجازی انسانی اخلاقی تری باشد، چرا که:
🔸1. معتقد است همه کارهای خوب و بد او در این فضا در نامه اعمالش ثبت می شود، و در آخرت نسبت به تک تک آنها باید پاسخ¬گو باشد و تشویق یا تنبیه می شود؛ حتی اگر بتواند در این دنیا کوکی ها (cookies) یا جای پای فعالیت های خود در فضای مجازی را پاک کند.
🔸2. می داند کارهای درست یا نادرست او در این فضا در آخرت، آشکار و محاسبه می شود. و حتی اگر با هویت ناشناس هم در فضای مجازی فعالیت کند و بتواند نظارت دیگران را دور بزند، نمی تواند خود را از نگاه نافذ خداوند (که در کمین گاه اوست) پنهان کند.
🔸3. بر این باور است که دنیا و اهل دنیا ماندگار نیستند و بقا مختص ذات خداوند است؛ از این رو فعالیت هایی را که از طریق فضای مجازی انجام می دهد به خاطر رضایت خداوند انجام می دهد، نه رضایت اعضای کانال یا صفحه مجازی اش، یا خرید لایک و کامنت و تبلیغ و تشویق دیگران.
🔸4. در نگاه او، کاربران فضای مجازی «اعضای خانواده خداوند» هستند. از این رو، همان گونه که حرمت و احترام صاحب¬خانه را نگه می دارد، با خانواده او هم مهربان است و قبل از انتشار هر پیام یا نظر در این فضا دقت می کند که مبادا موجب توهین و تحقیر و بی احترامی نسبت به آنها شود.
🔸5. می داند که در آخرت، اعضا و جوارح او نسبت به کارهایی که انجام داده شهادت می دهند. به همین خاطر مواظبت می کند که مبادا در فضای مجازی چشم او هر مطلبی را ببیند یا گوش او هر صدایی را بشنود، یا دست او بر روی هر لینک و پیوندی کلیک کند.
🔸6. نسبت به مراعات «حق الناس» حساسیت ویژه ای دارد، چرا که می داند در قیامت خداوند اگر حق خود بگذرد از حقوق دیگران تا وقتی رضایت نداده اند نمی گذرد. از این رو نسبت به وقت و هزینه ای که دیگران برای استفاده از مطالب ارسالی او مصرف می کنند احساس مسوولیت می کند، و دقت می کندکه مبادا با کارهایی چون ارسال مطالب بی فایده یا کم فایده یا غیرمرتبط با موضوع گروه، گفت و گوهای جدل آمیز و بی ثمر، وقت و سرمایه دیگران را ضایع کند.
🔸7. چون می داند که روزی باید پاسخگوی کارهای خود در فضای مجازی باشد سعی می کند کار این دنیا را به آن دنیا واگذار نکند. به همین خاطر، اگر با گفتار و کردار خود در فضای مجازی موجب تضییع حق الله شد با توبه و انابه به درگاه حضرت حق و انجام کارهای نیک، خطای خود را جبران کند. و اگر حق الناس را زیر پا گذاشت، به هر طریق که ممکن است در صدد جبران خطای خود و جلب رضایت صاحبان حق برآید.
✍️حسینعلی رحمتی
11 مرداد 1401
@harahmati
#شیعه_اخلاقی
🔹 سقایِ ساقیانِ ثاقب
(به پیشگاه حضرت ابوالفضائل)
🔸آب، تنها بهانه بود
برای شما که دلی به وسعت دریای بیکران
و قلبی به زلال جاری بی انتها داشتید.
آب، تنها بهانه بود
برای شرمساری دل ها
و دیده های سیراب از پلشتی قدرت و ثروت.
🔸آب تنها بهانه بود، و آینه
آینه ای که فراروی ساحران سیاهی نهادی
شاید که زشتی خویش را در آن به نظاره بنشینند
و جامهء جان به آب توبه بازشویند.
راستی را، چه در سر داشتی
آن گاه که دل به دریا زدی
و دست بر آب ؟
بر این گمانم که بیش از تشنگان حرم
دل نگران آنان بودی
که دل و دین را مهریه عروس دنیا کرده
و اخلاق را به پای قدرت وانهاده بودند.
آنان که لحظه لحظه عبادت خویش را
در سودایی خام
و به ثمنی بخس،
با سکه های سیم و زر تاخت زده بودند.
🔸ای زاده بانوی آب
و ای اکسیر خیر کثیر !
آب بهانه بود
برای شما که جرعه نوش باده معرفت بودید
و پروایدار قلب های خشکیده ای که مرتع شیطان بود
و مزبله دنیا.
🔸اینک ای ماه منیر
ای وارث آب و آفتاب
و ای سقای ساقیان ثاقب !
دیگر بار
کام ما را از شرابِ شریعهء شعور
و مصطبه سرمد اخلاق
سیراب کن.
مشام جان ما اینک
بیش از هر زمان دیگر
چشم انتظار آن مَشک مُشک بوی است.
آن را از ما دریغ مدار.
✍️حسینعلی رحمتی
5 آذر 1391