✅توجه:
این آیه دقیقا مشابه آیه 27 سوره قلم است که قبلا (جلسه 493 http://yekaye.ir/al-qalam-68-27/) مورد بحث واقع شد. احادیث و تدبرهایی که در آنجا آمده مجددا تکرار نمیشود.
@yekaye
🔹مَحْرُومُونَ
قبلا بیان شد که
▪️ماده «حرم» در اصل به معنای «منع» (همراه با شدت) است و «حرام» آن چیزی است که ممنوع شده باشد، خواه بر اثر منع الهی، یا منع بشری، ویا به طور قهری، و خواه عقل این منع را پیش آورد یا شرع.
▪️در تفاوت «حرام» و «منع» و «رد» گفتهاند: حرام چیزی است که از اصل و اساس ممنوع باشد (چیزی که حتی قبل از اینکه بخواهند انجامش دهند، حکمش ممنوعیت باشد، مانند حرمت ربا)؛ اما منع و ممنوع، ناظر به بعد از پیدایش و وجود چیزی است [یعنی با اصل آن مساله کاری ندارد، بلکه با وقوعش در موردی خاص کار دارد] (مثلا منع از تحصیل یا سخن گفتنِ کسی) و رد، منع کردنی است که بعد از جریان یافتن و شروع عمل باشد.
▪️«حَرَام» و «حَرَم» و «حَرِيم» همگی صفت مشبهه هستند در معنای چیزی که ممنوع است؛ و در میان آنها «حرم» دلالتش بر ممنوعیت شدیدتر از حرام است؛ و «حرام» نقطه مقابل «حلال» میباشد.
«حرمة» (حرمت) چیزی است که بیاحترامی به آن روا نمیباشد؛ که تنها جمع آن، یعنی «حُرُمات»، در قرآن کریم به کار رفته است (مَنْ يُعَظِّمْ حُرُماتِ اللَّه؛ حج/۳۰)
▪️منطقه مکه و مدینه را «حَرَم» (حَرَماً آمِناً؛ قصص/۵۷) گویند به خاطر اینکه در آنجا بسیاری از چیزهایی حرام است که در غیر آن منطقه بر افراد حلال است ویا همچنین به خاطر حرمت و احترام ویژهای که آن منطقهها دارند و ظاهرا به همین جهت تعابیری مانند الْمَسْجِدِ الْحَرامِ (توبه/۲۸)، الْبَيْتَ الْحَرامَ (مائده/۲)، الشَّهْرُ الْحَرامُ (مائده/۲) ، الْمَشْعَرِ الْحَرامِ (بقره/۱۹۸) نیز به کار رفته است.
▪️«حُرُم» را جمع «حرام» (الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ؛ توبه/۵) دانستهاند ولی به نظر میرسد که جمعِ «مُحرِم» هم میباشد «لا تَقْتُلُوا الصَّيْدَ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ، مائده/۹۵؛ حُرِّمَ عَلَيْكُمْ صَيْدُ الْبَرِّ ما دُمْتُمْ حُرُماً، مائده/۹۶) و وجه تسمیه «مُحرِم» (کسی که وارد حَرَم میشود و تکالیف خاصی دارد)، یا از جهت نسبت دادن وی به «حَرَم» مکه و مدینه است، و یا از جهت اینکه امور خاصی (مانند شکار و نکاح و …) بر او حرام میشود؛ و البته در مورد انسان وقتی وارد ماه حرام شود هم تعبیر «مُحرم» را به کار می برند.
▪️«مَحرَم» هم به خویشاوندانی (ذوی الرحم) میگویند که ازدواج با آنها حرام است؛ که اگر چه این کلمه در قرآن کریم به کار نرفته، اما مصادیق آن در برخی از آیات (مثلا: نساء/۲۳؛ نور/۳۱) مطرح شده است.
▪️«محروم» (معارج/۲۵، قلم/۲۷) هم کسی است که از مال و منال و خیرات بیبهره مانده، و اینها را از او بازداشتهاند.
▪️وقتی ماده «حرم» به باب تفعیل میرود (حَرَّمَ، مُحَرَّم) هم اصل تکلیف (حرام بودن) و هم اهمیت موضوع (حرمت داشتن) مورد توجه قرار میگیرد و تاکید و تشدید آن بیش از کلمه «حرام» است (حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُم، نساء/۲۳؛ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ، ابراهیم/۳۷؛ فَإِنَّها مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ، مائده/۲۶؛ وَ مُحَرَّمٌ عَلى أَزْواجِنا؛ انعام/۱۳۹؛ و …) و ظاهرا ماه «محرّم» را هم از این جهت چنینن نامیدهاند که اولین ماه قمری است که کشتار را در آن حرام می دانستند.
🔖جلسه 493 http://yekaye.ir/al-qalam-68-27/
@yekaye
☀️۱) از امیرالمومنین ع هم روایت شده که فرمودند:
کسی که به دنیا اعتماد کند چنین کسی است که حقیقتا شقاوتمند و محروم است.
📚تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص۱۴۰
مَنِ اعْتَمَدَ عَلَى الدُّنْيَا فَهُوَ الشَّقِيُّ الْمَحْرُومُ.
@yekaye
☀️۲) از امام حسن عسکری ع از پدرانشان روایت شده که امير المؤمنين در يكى از خطبههايش فرمودند:
اي مردم به راستى دنيا سرای نيستى و آخرت سرای بقاست؛ پس از گذرگاه خود توشه گيريد براى قرارگاه خويش؛ و پرده خود را نزد كسى كه اسرار شما بر او پنهان نیست ندريد؛ و دلهاى خود را از آن بيرون كنيد پيش از آنكه بدنهاى شما را از آن بيرون برند؛ که در دنيا زنده شديد و براى آخرت آفريده شديد. همانا دنيا چون زهر است، كسى آن را بخورد كه نشناسدش؛ بنده كه بمیرد فرشتگان گويند چه پيش داشت؛ و مردم گويند چه بر جا گذاشت. پس چیزی از پيش فرستيد تا از آن شما باشد و پس نیندازید كه به زيان شما خواهد بود. محروم كسى است كه از خیر و منفعت مالش محروم باشد و رشك بر آن برند كه بارش از صدقات و خيرات سنگين است و در بهشت بستر خود را گسترده و صراط خود به سوی آن را طیب نموده است.
📚الأمالي( للصدوق)، ص110
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي الْقَاسِمِ الْأَسْتَرْآبَادِيُّ رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِ قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيُّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ الرِّضَا عَنْ أَبِيهِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فِي بَعْضِ خُطَبِهِ:
أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ الدُّنْيَا دَارُ فَنَاءٍ وَ الْآخِرَةُ دَارُ بَقَاءٍ فَخُذُوا مِنْ مَمَرِّكُمْ لِمَقَرِّكُمْ وَ لَا تَهْتِكُوا أَسْتَارَكُمْ عِنْدَ مَنْ لَا يَخْفَى عَلَيْهِ أَسْرَارُكُمْ وَ أَخْرِجُوا مِنَ الدُّنْيَا قُلُوبَكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَخْرُجَ مِنْهَا أَبْدَانُكُمْ فَفِي الدُّنْيَا حَيِيتُمْ [حُبِسْتُمْ] وَ لِلْآخِرَةِ خُلِقْتُمْ إِنَّمَا الدُّنْيَا كَالسَّمِّ يَأْكُلُهُ مَنْ لَا يَعْرِفُهُ إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا مَاتَ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ مَا قَدَّمَ وَ قَالَ النَّاسُ مَا أَخَّرَ فَقَدِّمُوا فَضْلًا يَكُنْ لَكُمْ وَ لَا تُؤَخِّرُوا كُلًّا يَكُنْ عَلَيْكُمْ فَإِنَّ الْمَحْرُومَ مَنْ حُرِمَ خَيْرَ مَالِهِ وَ الْمَغْبُوطَ مَنْ ثَقَّلَ بِالصَّدَقَاتِ وَ الْخَيْرَاتِ مَوَازِينَهُ وَ أَحْسَنَ فِي الْجَنَّةِ بِهَا مِهَادَهُ وَ طَيَّبَ عَلَى الصِّرَاطِ بِهَا مَسْلَكَهُ.
@yekaye
☀️۳) ابواسامه از امام صادق ع روایت شده است:
هنگامی که رسول الله ص رحلت کرد؛ شخصی برای عرض تسلیت کسی به در خانه ایشان آمد که صدایش را میشنیدند و خودش را نمی دیدند و گفت:
السلام علیکم اهل البیت و رحمة الله و برکاته؛ هر جانی چشنده مرگ است؛ و «جز این نیست که پاداشهایتان را روز قیامت تماماً دریافت میکنید. پس هر که را از آتش برکنار دارند و داخل در بهشت کنند بیشک نجات یافته است؛ و زندگی دنیا جز کالای فریب نیست.» (آل عمران/۱۸۵) همانا خداوند خود تسلیتبخش هر مصیبت و جبرانکننده هر چیز از دست رفته، و جایگزین هر امر ازبینروندهای است؛ پس تنها به خداوند اعتماد کنید و تنها به او دل ببندید؛ که محروم واقعی کسی است که از ثواب محروم شود؛ و السلام علیکم.
ابوالجارود همین مطلب را از امام باقر ع روایت کرده و در پایانش میگوید: به امام ع عرض کردم که در خانه چه کسی بود؟
فرمودند: علی ع و فاطمه و حسن و حسین علیهمالسلام.
📚الكافي، ج3، ص221
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ سَيْفٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي أُسَامَةَ زَيْدٍ الشَّحَّامِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ:
لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ ص جَاءَتِ التَّعْزِيَةُ أَتَاهُمْ آتٍ يَسْمَعُونَ حِسَّهُ وَ لَا يَرَوْنَ شَخْصَهُ فَقَالَ السَّلَامُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ «كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ إِنَّما تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فازَ وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا مَتاعُ الْغُرُورِ» فِي اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَزَاءٌ مِنْ كُلِّ مُصِيبَةٍ وَ خَلَفٌ مِنْ كُلِّ هَالِكٍ وَ دَرَكٌ لِمَا فَاتَ فَبِاللَّهِ فَثِقُوا وَ إِيَّاهُ فَارْجُوا فَإِنَّ الْمَحْرُومَ مَنْ حُرِمَ الثَّوَابَ وَ السَّلَامُ عَلَيْكُمْ.
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ سَيْفٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي الْجَارُودِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ زَادَ فِيهِ:
قُلْتُ مَنْ كَانَ فِي الْبَيْتِ؟
قَالَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ ع.
✅این روایت با سندهای متعدد در کتب شیعه و سنی روایت شده است؛ و در برخی بیان شده که گوینده این کلمات حضرت خضر بوده است؛ که برخی از آنها قبلا اشاره شد
🔖جلسه 908، تدبر۱۴؛حکایت۲ http://yekaye.ir/ale-imran-3-185/
@yekaye
☀️۴) از امام کاظم ع از پدرانشان روایت شده است که:
یکبار امیرالمومنین ع همراه اصحابش نشسته بود و آنان را آماده جنگ میکرد که پیرمردی آمد که غبار سفر بر او نشسته بود و پرسید: امیرالمومنین ع کجاست؟
گفتید: ایشان است. به ایشان سلام کرد و گفت: یا امیرالمومنین! من از ناحیه شام خدمت رسیدهام و پیرمردی هستم که از فضایل شما آن اندازه شنیدهام که به حساب نمیآید؛ و گمانم این است که بزودی شما را ترور خواهند کرد؛پس از آنچه خداوند به تو آموخته به من تعلیم فرما.
حضرت فرمودند: بله ای شیخ!
کسی که دو روزش یکسان باشد زیاندیده است؛
و کسی که همتش دنیا باشد خسرتش در هنگام فراق آن شدید خواهد بود؛
و کسی که فردایش از امروزش بدتر باشد، چنین کسی واقعا محروم است...
📚الأمالي( للصدوق)، ص۳۹۳؛ معاني الأخبار، ص198
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ إِسْحَاقَ رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِ قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْهَمْدَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الْقَاسِمِ قِرَاءَةً قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْمُعَلَّى قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ الْمُرَادِيُّ عَنْ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع قَالَ:
بَيْنَا أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ يَوْمٍ جَالِسٌ مَعَ أَصْحَابِهِ يُعَبِّيهِمْ لِلْحَرْبِ إِذْ أَتَاهُ شَيْخٌ عَلَيْهِ شَحْبَةُ السَّفَرِ فَقَالَ أَيْنَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع؟
فَقِيلَ هُوَ ذَا. فَسَلَّمَ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ: يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنِّي أَتَيْتُكَ مِنْ نَاحِيَةِ الشَّامِ وَ أَنَا شَيْخٌ كَبِيرٌ قَدْ سَمِعْتُ فِيكَ مِنَ الْفَضْلِ مَا لَا أُحْصِي وَ إِنِّي أَظُنُّكَ سَتُغْتَالُ فَعَلِّمْنِي مِمَّا عَلَّمَكَ اللَّهُ.
قَالَ نَعَمْ يَا شَيْخُ! مَنِ اعْتَدَلَ يَوْمَاهُ فَهُوَ مَغْبُونٌ؛ وَ مَنْ كَانَتِ الدُّنْيَا هِمَّتَهُ اشْتَدَّتْ حَسْرَتُهُ عِنْدَ فِرَاقِهَا؛ وَ مَنْ كَانَ غَدُهُ شَرَّ يَوْمَيْهِ فَمَحْرُوم ...
@yekaye
.
1️⃣ «بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ»
اگر خداوند کاری کند که دانههایی که انسان میکارد به محصول نرسد و خس و خاشاکی شود؛ انسانهایی که منکر نقش خداوند بودند با دهان باز حسرتزده بر جای میمانند و میگویند که ما واقعا غرامتدیدگانیم! بلکه ما محرومشدگانیم!
🤔«محروم» بودن چه نکتهای متفاوت از «مُغرم» بودن دارد؛ که اینان با تعبیر «بلکه ...» بر آن تاکید کردهاند؟
🍃الف. ماده «حرم» - چنانکه در نکات ادبی بیان شد – در جایی به کار میرود که چیزی از اصل و اساس ممنوع شده باشد. شاید غرامتدیده بودن اشاره است به اینکه سرمایهشان از دست رفت؛ اما با تعبیر محروم بودن میخواهند به یأس و ناامیدی خود از اینکه این وضعیتشان جبران شود اشاره کنند و بگویند نهتنها سرمایهمان را مفت از دست دادیم بلکه دیگر هرگونه راه جبرانش هم بر ما بسته شده و ما در منع و محرومیت همیشگی قرار گرفتهایم.
🍃ب. با تعبیر «مغرمون» اشاره میکنند که با نابودی زراعت به عذاب گرسنگی گرفتار شدهایم؛ با تعبیر «محرومون» ناتوانی از اینکه بتوانیم این عذاب را از خود دفع کنیم. (مفاتيح الغيب، ج29، ص422 )
🍃ج. این تعبیر که «بلکه ما محرومشدگانیم!» در دو جای قرآن کریم آمده است؛ و جالب اینکه در هر دو جا سخن دنیامدارانی است که زراعت دنیویشان یکدفعه و برخلاف انتظارشان بر باد رفته و تمام محصولشان نابود گردیده است. آنان که دچار چنین وضعیتی شدهاند در اینجا (سوره واقعه) ابتدا میگویند «ما واقعا غرامتدیدگانیم!» و سپس حرف خود را با این عبارت (بلکه ما محرومشدگانیم!) اصلاح و استدارک میکنند؛ اما در سوره قلم (آیات ۲۶-۲۷) ابتدا میگویند «ما قطعا گمراهانیم» و سپس این عبارت را بر زبان میرانند. در واقع در هر دو جا ابتدا به یک ضرر و زیان و ناکامی اشاره میکنند؛ بعد مساله را بیش از این میبینند و به یک محرومیت (منع شدن از یک چیزی از اصل و اساس) اذعان میکنند.
شاید بتوان گفت در هر دو مورد اینان متوجه نقطه ضعف اساسی خود میشوند که مشکلشان این بود که مبنای زندگی خود را با محاسبات دنیوی تنظیم کردهاند؛ در حالی که از اصل و اساس چنین محاسبهای نادرست بوده است؛و دیشه این محرومیتشان این بود که به دنیا اعتماد کردند. (حدیث۱)
🍃د. ...
@yekaye
.
2️⃣ «لَوْ نَشاءُ لَجَعَلْناهُ حُطاماً ... بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ»
برخى انسانها، تا محصولشان خار و خاشاك نشود و سرشان به سنگ نخورد، وجدانشان بيدار نمىشود. (تفسير نور، ج9، ص436)
@yekaye
.
3️⃣ «بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ»
این منکران قیامت که محصول دنیویشان خس و خاشاک شد خود را محروم واقعی میپندارند؛
در حالی که اصل و ریشه محرومیت آنها این نبود که اموالشان از دست رفت؛
بلکه این بود که به جای اعتماد به خدا، به دنیا اعتماد کردند (حدیث۱)
و از آخرت غفلت نموده و خود را از ثواب آخرت (حدیث۳) که منفعت اصلی مالشان در آنجا بدانها میرسد (حدیث۲) محروم کردند؛
و امروزشان بدتر از دیروزشان شد (حدیث۴).
@yekaye
🔹الْماءَ
در آیه ۳۱ همین سوره بیان شد که
▪️اغلب قریب به اتفاق اهل لغت بر این باورند که اصل کلمه «ماء» از ماده «موه» بوده است که هاء آن به همزه تبدیل شده است؛ هرچند که معدودی از اهل لغت با این تحلیل مخالفند و اصل این کلمه را برگرفته از زبانهای عبری و سریانی میدانند (آب در عبری «می» و در سریانی «میا» گفته میشود) که این کلمه به صورت «ماء» در زبان عربی تبدیل شده و بر این باورند که همزه آن بوده که در برخی از کلمات به هاء تبدیل شده است و معتقدند آنچه در زبان عربی شایع است تبدیل همزه به هاء است نه بالعکس؛ که البته این سخن اخیر ایشان موارد نقضی دارد.
▪️در هر صورت اصل این ماده را به معنای هر چیزی که مایع باشد و منحصر در آب خالص نیست [که آیاتی مانند «أَ لَمْ نَخْلُقْكُمْ مِنْ ماءٍ مَهينٍ» (مرسلات/۲۰) و «خُلِقَ مِنْ ماءٍ دافِقٍ» (طارق/۶) که به منی هم ماء اطلاق شده میتواند موید این برداشت باشد؛ مگر اینکه این اطلاقات را مجازی بگیریم] و به تعبیر دیگر معنای محوری این ماده عبارت است از رقت جرم چیزی همراه با صفای آن و نیز سیلان داشتنش دانستهاند؛
و در قرآن کریم هم از این ماده فقط همین کلمه «ماء» به کار رفته است؛
که اگرچه در اغلب کاربردهایش در خصوص همین آب معمولیای است که میشناسیم،
اما ظاهرا در برخی آیات معانی عمیقتری نیز مد نظر بوده که گویی این آب متعارف صرفا تجلیای از یک حقیقت ماورایی عظیم میباشد؛
چنانکه در جایی عرش خداوند را بر آب می داند و این مساله را در عرض آفرینش آسمانها و زمین مطرح کرده؛ و فلسفه همه اینها را آزمودن انسانها معرفی نموده است «وَ هُوَ الَّذي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ في سِتَّةِ أَيَّامٍ وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً» (هود/۷)
و در عرصههای آخرت – چه برای بهشتیان و چه جهنمیان «ماء»ای هست: «مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فيها أَنْهارٌ مِنْ ماءٍ غَيْرِ آسِنٍ … كَمَنْ هُوَ خالِدٌ فِي النَّارِ وَ سُقُوا ماءً حَميماً فَقَطَّعَ أَمْعاءَهُمْ» (محمد۱۵) یعنی هم بهشتیان با آبهایی دمخورند همانند این آیه که در وصف جایگاه اصحاب یمین از آبی همواره ریزان سخن میگوید: «وَ ماءٍ مَسْكُوبٍ» (واقعه/۳۱) و جهنمیان از بهشتیان از آبی که به آنها داده شده طلب میکنند «وَ نادى أَصْحابُ النَّارِ أَصْحابَ الْجَنَّةِ أَنْ أَفيضُوا عَلَيْنا مِنَ الْماءِ أَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ» (اعراف/۵۰) و هم در خود جهنم هم آبهایی هست که با آن نهتنها جهنمیان عذاب میشوند (سُقُوا ماءً حَميماً فَقَطَّعَ أَمْعاءَهُمْ) بلکه برای رفع عطش خود نیز از آنها مینوشند «مِنْ وَرائِهِ جَهَنَّمُ وَ يُسْقى مِنْ ماءٍ صَديدٍ» (ابراهیم/۱۶) «وَ إِنْ يَسْتَغيثُوا يُغاثُوا بِماءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِي الْوُجُوهَ بِئْسَ الشَّرابُ وَ ساءَتْ مُرْتَفَقاً» (کهف/۲۹) و
اینها نشان میدهد که چه بسا آیهای که آفرینش هر چیز زندهای را از «ماء» معرفی کرده: «وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ أَ فَلا يُؤْمِنُون»َ (انبیاء/۳۰) اگرچه ممکن است به همین آب ظاهری اشارهای داشته باشد اما چهبسا به یک حقیقت دیگر هم اشاره دارد؛ یعنی شاید از جنس همان مائی است که عرش خدا بر آن است؛ یا آن مائی که از مهمترین نعمتها و نقمتهای اخروی است.
🔖جلسه ۹۹۸ http://yekaye.ir/al-waqiah-56-31/
@yekaye
🔹تَشْرَبُونَ
در آيه ۵۴ همین سوره بیان شد که
▪️ماده «شرب» به معنای نوشیدن کلمه معروفی است، که در مقابل «أکل: خوردن» و برای تناول مایعات (چیزی که خوردنش نیاز به جویدن ندارد) به کار میرود؛ و
▪️ این نوشیدن هم منحصر به آب نیست، بلکه نوشیدن هر چیز مایعی – حتی عسل – را شامل میشود (وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ …. يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ؛ نحل/۶۹) و بر این اساس «شراب» را میتوان به «نوشیدنی» ترجمه کرد.
▪️و این تعبیر هم برای نوشیدنیهای بهشتیان (وَ سَقاهُمْ رَبُّهُمْ شَراباً طَهُوراً؛ إنسان/۲۱) و هم جهنمیان (لَهُمْ شَرابٌ مِنْ حَمِيمٍ؛ یونس/۴) به کار رفته است.
🔖جلسه ۱۰۲۱ http://yekaye.ir/al-waqiah-56-54/
@yekaye
☀️۱) الف. از امام صادق ع از پدرشان روایت شده است که رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند:
سرور همه غذاهای دنیا و آخرت، گوشت است؛ و سرور همه نوشیدنیهای دنیا و آخرت، آب است.
📚قرب الإسناد، ص108
عَنِ الْحَسَنِ بْنِ طَرِيفٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ:
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: «سَيِّدُ طَعَامِ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ اللَّحْمُ، وَ سَيِّدُ شَرَابِ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ الْمَاءُ»
☀️ب. و باز از امام صادق ع روایت شده که رسول الله ص فرمودند:
سرور نوشیدنیهای بهشتی آب است.
📚الكافي، ج6، ص380
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الرَّيَّانِ بْنِ الصَّلْتِ يَرْفَعُهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع:
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص: سَيِّدُ شَرَابِ الْجَنَّةِ الْمَاءُ.
@yekaye
☀️۲) از امام صادق ع روایت شده است:
اولین چیزی که خداوند - جل ذکره – از بندهاش میپرسد این است که به او میگوید: آیا من تو را از آبی گوارا سیراب نکردم؟
📚الكافي، ج6، ص380
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ مَعْرُوفٍ عَنْ سَعْدَانَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ:
أَوَّلُ مَا يَسْأَلُ اللَّهُ جَلَّ ذِكْرُهُ الْعَبْدَ أَنْ يَقُولَ لَهُ: أَ وَ لَمْ أُرْوِكَ مِنْ عَذْبِ الْفُرَاتِ.
@yekaye
☀️۳) از امام صادق ع روایت شده است:
کسی که در دنیا آب را همواره با لذت مینوشد خداوند لذت نوشیدنیهای بهشتی را به وی می چشاند.
📚الكافي، ج6، ص381
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَمَّنْ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ:
مَنْ تَلَذَّذَ بِالْمَاءِ فِي الدُّنْيَا لَذَّذَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ أَشْرِبَةِ الْجَنَّةِ .
@yekaye
☀️۴) روایت شده است که شخصی از امام صادق ع درباره طعم آب پرسید.
حضرت فرمود:برای فهمیدن بپرس نه برای گیر انداختن! طعم آب طعم زندگی است.
📚الكافي، ج6، ص381
أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْكُوفِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ الْمِيثَمِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ قَالَ: سَأَلَ رَجُلٌ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ طَعْمِ الْمَاءِ.
فَقَالَ سَلْ تَفَقُّهاً وَ لَا تَسْأَلْ تَعَنُّتاً طَعْمُ الْمَاءِ طَعْمُ الْحَيَاةِ .
@yekaye
☀️۵) از امام صادق ع روایت شده که رسول الله ص فرمودند:
آب را با مکیدن کمکم بنوشید؛ و لاجرعه ننوشید که منجر به ناراحتی کبد میشود.
📚الكافي، ج6، ص381؛ المحاسن، ج2، ص575
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع [عَنْ آبَائِهِ ع] قَالَ:
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص: مَصُّوا الْمَاءَ مَصّاً وَ لَا تَعُبُّوهُ عَبّاً فَإِنَّهُ يُوجَدُ مِنْهُ الْكُبَادُ .
@yekaye
📝بحثی درباره اینکه خوب است آب زیاد بنوشیم یا کم!
گاه مشاهده میشود در مورد اینکه در مجموع آب نوشیدن چقدر خوب است، برخی احادیثی میآورند که اسمش را آب درمانی میگذارند و برخی کاملا به پرهیز حتیالامان از نوشیدن توصیه میکنند. از این جهت شاید مناسبت داشته باشد مروری بر برخی از این احادیث ناظر به وضعیتهای مختلف بیان شده داشته باشیم تا از افراط و تفریط در امان بمانیم.
🔹۶) ابوطیفور طبیب میگوید: بر امام کاظم ع وارد شدم و ایشان را از نوشیدن آب برحذر داشتم.
فرمودند: با آب چه مشکلی داری؟! طعام را در معده به گردش درمیآورد و خشم را فرومینشاند و بر خرد میافزاید و تلخی (یا: صفراء) را فرومینشاند.
📚الكافي، ج6، ص381؛ المحاسن، ج2، ص572
📝دقت شود که این برخورد امام ع در مقابل کسی بوده که میپنداشته محور عمومی را پرهیز از نوشیدن آب تا حد امکان قرار دهیم. اما این توصیه میتواند برای برخی از افراد صادق باشد؛ و در مجموع زیادهروی در نوشیدن آب مناسب نیست:
🔹۷) الف. حلبی میگوید: شنیدم که امام صادق ع به شخضی توصیه میکرد و میفرمود:
نوشیدن آب را کم کن که هر دردی را امتداد میدهد؛ و مادامی که بدنت تحمل درد را دارد از دوا اجتناب کن!
📚الكافي، ج6، ص382؛ المحاسن، ج2، ص571
☀️ب. و باز از امام صادق ع روایت شده است:
در نوشیدن آب زیادهروی نکن که مایه هر دردی است.
☀️ج. و در حدیث دیگری از ایشان روایت شده:
اگر مردم رویهشان در نوشیدن آب را کم میکردند بدنهایشان مقاوم میشد.
📚المحاسن، ج2، ص571؛ الكافي، ج6، ص382
☀️د. وباز از امام صادق ع روایت شده است:
کسی که آب کم بنوشد بدنش سالم میماند.
📚المحاسن، ج2، ص572
🔹۸) در واقع میتوان گفت معیار نوشیدن آب این است که:
🔶 اولا برای وقتی است که انسان میل و نیاز به نوشیدن آب پیدا کند؛ چنانکه:
☀️الف. از امام صادق ع روایت شده است:
هیچیک از شما آب ننوشد مگر اینکه بدان اشتها پیدا کرده باشد؛ و وقتی اشتهای آن را داشت هم کم بنوشد.
📚المحاسن، ج2، ص571
🔶 ثانیا باید توجه کرد که خوردنش با برخی غذاها تناسب دارد و با برخی خیر؛ مثلا:
🔸- در مورد پرهیز از نوشدن آب همراه غذای چرب تذکر داده شده؛ چنانکه:
☀️ب. روایت شده است که پیامبر وقتی چربی (دنبه) میخورد آب کمی مینوشید؛
به ایشان گفته شد: یا رسول الله! چقدر کم آب می نوشی؟!
فرمود: پس از غذای چرب اگر آب کم بخورم طعامم گواراتر میشود .
☀️ج. و از برخی از اهل بیت ع روایت شده است که:
نوشیدن آب روی چربی (دنبه یا غذای چرب) درد (مرض) را برمیانگیزاند.
📚المحاسن، ج2، ص572
🔸- اما در مورد وقتی که غذا کم باشد، آمده است:
☀️د. از امام رضا ع روایت شده است؛
اشکالی در نوشیدن آب فراوان روی طعام [غذا یا نان؟] نیست؛ [ولی روی غیر آن زیاد ننوشد]؛
و فرمود: آیا فکر میکنید کسی مثل این میخورد – و دو دستش را جمع کرد؛ نه کاملا به هم چسباند و نه فاصله بینشان گذاشت – و سپس رویش آب نمیخورد، آیا معدهاش زخمی نمیشود؟!
📚الكافي، ج6، ص382؛ المحاسن، ج2، ص572
🔸- ویا درباره برخی از غذاها و خوردنیها آمده است:
☀️ه. شخصی میگوید خدمت امام صادق ع بودم و ایشان خرما طلبید و رویش آب نوشید.
گفتم: فدایتان شوم؛ بهتر نبود که از نوشیدن آب صرف نظر میکردید؟
فرمود: من خرما را خوردم تا بر روی آن آب را گوارا کنم.
📚المحاسن، ج2، ص571
@yekaye
👇متن احادیث فوق👇