🔵 آموزه‌های غالیان جلسه ششم: مروری بر کتاب «ولایت تکوینی و ولایت تشریعی» آیت الله صافی گلپایگانی 🎙علی عادل زاده قم، ۲۴ دی ۱۴۰۴ #آموزه‌های_غالیان #توافق_المشیئتین #ولایت_تکوینی #تفویض @Gholow

محدودیت‌های اعتبارسنجی راوی‌محور و نقد سندبسندگی 1400ش کاستی‌های اکتفا به آن و لزوم توجه به دیگر قرائن، در کنار عنایت به ضعف و قوت راویان سند #معیارهای_اعتبار @gholow

معرفی مقاله «تلاشی در شناسایی مؤلف کتاب طب الأئمه منسوب به فرزندان بسطام، و مشایخ او» عمیدرضا اکبری چکیده نسبت نسخه موجود از کتاب طب الأئمه به فرزندان بسطام ابهام‌های اساسی دارد؛ بلکه بنا بر اسناد آن، این دو راوی گم‌نام بیشتر واسطه روایت از طریقی خاص فرض شده‌اند. بر اساس قرائنی، اسناد کتاب در چند مرحله شکل گرفته، و نام‌های ابتدای اکثر اسناد ساختگی و کاملاً بی ضابطه است، ولی تعداد انگشت‌شماری از مشایخ صدر اسناد واقعی هستند؛ هر چند شواهدی از تعویض در ادامه هر دو دسته از اسناد نیز در دست است. سندسازی تعویضی در کتاب شاخصه‌هایی متفاوت با سندسازی بی‌ضابطه نوع اول اسناد دارد، و احتمالاً این دو نوع سندسازی عمومی توسط یک نفر انجام نشده‌است. از چند شیخ شناخته شده در صدر اسناد، بیشترشان از غالیان‌اند؛ مانند ابن مهران و شریعی. در اسناد ایشان و دیگر مشایخ نیز شاخصه‌های اختصاصی اسناد غالیان، و توجه به سران غلات مانند ابوالخطاب فراوان به چشم ‌می‌خورد. تاکنون مؤلف کتاب به نحو قطعی شناخته نشده است، ولی اسنادش با غالیان مخمسی شمال ایران تناسب دارد؛ که از برخی دفاتر حدیثی امامیه نیز بدون داشتن طریق به آن بهره می‌برد. فایل مقالۀ «سندسازی‌های کتاب طب الأئمة منسوب به فرزندان بسطام»، عمیدرضا اکبری، مطالعات فهم حدیث، ش18، 1402 @Gholow

درس‌گفتارهایی در اعتبارسنجی حدیث - ضرورت‌ها و بایسته‌های اعتبارسنجی احادیث - بایسته‌های مغفول در پژوهش‌های اعتبارسنجی و رجالی - جرح و تعدیل رجالی؛ درآمدی مختصر دربارۀ منابع و ابزارها - نقد منبع‌بسندگی و بی‌نیازی از بررسی‌های سندی حدیث - نقد سندبسندگی و معرفی محدودیت‌های اعتبارسنجی راوی‌محور - نقد قرآن‌بسندگی و معرفی محدودیت‌های اعتبارسنجی عرضه‌محور‌ - جایگاه نقد زبانی در اعتبارسنجی حدیث - جایگاه روایت‌شناسی در اعتبارسنجی (استاد پاکتچی) - کشف انتقال مکتوب و شفاهی (استاد بارگاهی) - تحلیل ساختار و اتصال اسناد - روش‌های کشف سندسازی - ضرورت نقد الحدیث - فقه الحدیث روایات نهی از تکذیب اخبار منسوب به ائمه (ع) - مجموعه مقالاتی در اصالت‌سنجی آثار روایی مرتبط با امامیه - «درنگی در عوامل تعارض در روایات» - «نسبت اخبار عامه و فرق با سنت حدیثی امامیه» #معیارهای_اعتبار @gholow

🔸🔸امام سجاد (ع) و اطعام شبانه و مخفیانه بینوایان حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ: كَانَ نَاسٌ مِنَ أَهْلِ الْمَدِينَةِ يَعِيشُونَ مَا يَدْرُونَ مِنْ أَيْنَ كَانَ مَعَاشُهُمْ، فَلَمَّا مَاتَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ رَحِمَهُ اللَّهُ فَقَدُوا مَا كَانُوا يُؤْتَوْنَ بِهِ بِاللَّيْلِ از مورخ مشهور، محمد بن اسحاق روایت است که «گروهی از مردم مدینه نمی دانستند خرج مایحتاج زندگی شان را چه کسی تأمین می کند تا زمانی که علی بن حسین علیهما السلام از دنیا رفت [آگاه شدند] آن کسی که شبانه برایشان آذوقه می آورد را از دست دادند»! 📚الزهد لأحمد بن حنبل، ص137 زهد علی بن حسین ع؛ الأغاني، ابو الفرج اصفهانى، ج‌15، ص217 و چند منبع دیگر از عبد الله بن احمد. اطعام شبانه امام را به طرق مختلف دیگری نیز نقل کرده‌اند. «حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ شَيْبَةَ بْنِ نَعَامَةَ قَالَ: كَانَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ عليه السلام يُبَخَّلُ، فَلَّمَا مَاتَ وَجَدُوهُ يَعُولُ مِائَةَ أَهْلِ بَيْتٍ بِالْمَدِينَةِ، قَالَ جَرِيرٌ فِي الْحَدِيثِ أَوْ مِنْ قَبْلِهِ: إِنَّهُ حِينَ مَاتَ وَجَدُوا بِظَهْرِهِ آثَارًا مِمَّا كَانَ يَحْمِلُ الْجُرْبَ بِاللَّيْلِ لِلْمَسَاكِينِ» امام سجاد علیه السلام [بدین دلیل که بیشتر انفاقش علنی نبود] بخیل شمرده می‌شد پس چون درگذشت معلوم شد هزینه صد خانواده در مدینه را می‌دهد. و جریر گوید: چون درگذشت بر دوشش آثار حمل کیسه‌ها را یافتند که شبانه برای فقیران می‌برد. 📚الزهد لأحمد بن حنبل، ص137. الأغاني، ابو الفرج اصفهانى، ج‌15، ص217 حدّثني محمد قال حدّثنا يوسف بن موسى القطان قال: حدّثنا جرير بن المغيرة... البته طبعاً کسانی هم گاهی حضرت را می‌دیدند که طعام بر دوش می‌کشد. نمونه اسناد الزهد أحمد: • حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ، أَنَّهُ كَانَ يَحْمِلُ الْجِرَابَ فِيهِ الْخُبْزُ، وَيَقُولُ: إِنَّ صَدَقَةَ اللَّيْلِ تُطْفِئُ غَضَبَ الرَّبِّ عز وجل " [الأغانی: حدّثني الحسن بن علي قال: حدّثني محمد بن معرّس قال حدّثنا محمد بن ميمون قال حدّثنا سفيان عن ابن أبي حمزة الثّماليّ... جملۀ اخیر به طرق متعددی از معصومان ع نقل شده است.] • حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الْمِنْهَالِ الطَّائِيُّ، قَالَ: رَأَيْتُ عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ يُنَاوِلُ الْمِسْكِينَ بِيَدِهِ " • حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَشْكَابَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الْمِنْهَالِ الطَّائِيُّ، أَنَّ عَلِيَّ بْنَ حُسَيْنٍ كَانَ إِذَا نَاوَلَ السَّائِلَ الصَّدَقَةَ قَبَّلَهُ، ثُمَّ نَاوَلَهُ. 🌷أرواحنا له الفدا و صلوات الله علیه و علی آبائه و أولاده الطاهرین @Al_Meerath

💠 دروس «تاریخ و علل تعارض روایات» 📝 تقریر بخشی از درس خارج اصول استاد سید احمد مددی موسوی 🖊 به کوشش: وحید صفا 📌 به همراه: - فهرست انتهایی - افزودن عنوان‌های مناسب به بحث - منبع‌یابی تقریباً همۀ نقل‌قول‌ها و ارجاعات - پاورقی‌هایی که عموما از خود استاد است، به استثنای آدرس‌ها و یکی دو جا که اشکالی مطرح شده است. - انتشار این اثر با کسب اجازه از مقرر است. @gholow

احادیث هشام بن سالم در کافی کلینی؛ مصادر و مآخذ ✍️ زهرا سرباز مطالعات تاریخی قرآن و حدیث، ش69، 1400ش، ص45-63 هشام‌بن‌سالم از محدثان مورد اعتماد شیعه و از اصحاب امامان صادق و کاظم علیهماالسلام است که صاحب اصل و کتاب‌های تفسیر و معراج و حج بوده است. برخی کتاب‌های او مانند کتاب تفسیر را از منابع کلینی تلقی کرده‌اند؛ درحالی‌که به نظر می‌رسد احادیث او به واسطه‌ی تصنیفات و جوامع بعدی به دست کلینی رسیده باشد. بررسی سند تمامی احادیث هشام‌بن‌سالم در کتاب کافی و تهذیب الاحکام شیخ طوسی ما را به قراینی در سند این روایات می‌رساند که نشان می‌دهد هیچ کدام از کتاب‌های هشام بن سالم منبع مستقیم کلینی نبوده است، بلکه روایات او به واسطۀ کتاب‌های دیگر مثل کتاب‌های محمدبن‌ابی‌عمیر، حسن‌بن‌محبوب، حسین بن سعید و احمد بن محمد بن عیسی در دسترس کلینی قرار گرفته است. این راویان به کتاب‌های هشام بن سالم دسترسی داشته و احادیث آن را در کتاب‌های خود استنساخ نموده‌اند. در عین حال احادیثی به طور شفاهی از هشام بن سالم به ایشان رسیده که در کتاب‌های خود مکتوب نموده‌اند اما تعداد آن اندک است. @gholow

واکاوی نقل‌های هشام بن سالم از امام صادق (ع) با توجه به سبک دفاتر حدیثی او زهرا سرباز پژوهش‌های قرآن و حدیث، د57، ش2، 1403 هشام بن سالم از محدثین و متکلمین جلیل‌القدر شیعه در قرن دوم است که نزدیک به هزار روایت، از او به ما رسیده‌است. در میراث او، منفرداتی به چشم می‌خورد که شامل مضمونی پر اشکال یا نامقبول یا هم‌سو با گفتمان‌های متأخر عامه یا در تعارض با اعتقادات شیعه است و هشام عموماً این روایات را بدون واسطه از امام صادق (ع) نقل کرده‌است. این پژوهش با بررسی رخداد ارسال خفی در حدیث هشام، نشان داده‌است که سبک تألیف دفتر هشام به شیوۀ «تعلیق کبیر» در کنار اضمار و تسری اسناد باعث شده‌است برخی راویان متاخر به هنگام نقل روایات از دفتر هشام در تشخیص مرجع ضمایر و مشایخ اشتباه کنند و روایات با واسطه یا عامی در دفتر هشام، به طور بی‌واسطه به امام صادق (ع) منتسب شود. تعدادی از روایات هشام به نقل از برخی مشایخ خود بوده، ولی منتسب به امام نبوده‌است که در اثر نسخه‌برداری از دفتر هشام توسط راویان بعدی، به اشتباه به امام صادق (ع) منتسب شده‌است. @gholow

الگویابی اسناد کلینی به کتاب زراره بن اعین، سمیرا حاتمی، اعظم فرجامی، تحقیقات علوم قرآن و حدیث، ش30، 1395ش «زرارة بن أعین» از اصحاب اجماع و از پرروایت‌ترین راویان کتب امامیه است. فهرست‌نگاران امامی طریق خاصی به کتاب او دارند. افزون بر رجال‌شناسان، محدثان از جمله کلینی (329ق)، الگو یا اسناد ثابتی برای روایات زرارة بن اعین داشتند. در این پژوهش با استخراج وشمارش تمام روایات زراره در الکافی و سپس یافتن اسنادی که دارای بیشترین فراوانی و تکرار هستند، الگوی کلینی کشف، و با طرق رجالی مقایسه می‌شود. در این فرآیند، راویان اولی که از زراره حدیث گرفتند، بررسی می‌شوند، و با تطبیق سند روایات با طرق و الگوهای ثابت، درجه اعتبار احادیث مشخص، و موارد ارسال و ضعف اسناد برطرف می‌شود. اسناد بی‌الگو و غیرمألوف کلینی از زراره معمولاَ اعتبار کمتری دارند؛ زیرا راویان مجهول، ضعیف یا غیرامامی در این اسناد، فراوان یافت می‌شوند. @gholow

بازخوانی انتقادی کتاب «علی راز سر به مهر» نوشته محمدعلی امیرمعزی (بخش نقد) 🎙دکتر محمد جاودان ▫️شنبه ۱۳ دی‌ماه ۱۴۰۴ ش. ▫️قم، مرکز مطالعات میراث علوی 0:00 یک‌دست فرض کردن تشیع قبل از آل بویه 4:20 محوریت دادن به جریان‌های حاشیه‌ای ضعیف و اقلیت 6:20 کمرنگ کردن پیام توحید در برابر جنبه آخرالزمانی 7:40 خلط میان آخرت‌شناسی و جنبه‌های آخرالزمانی 13:08 ادعاهای بزرگ و فاقد دلیل کافی مانند بازنویسی قرآن و اسلام در زمان عبدالملک 16:10 وصف بودن مؤمن و اسم بودن مسلم 18:10 اشکالات استناد به تعبیر دین علی (ع) 19:45 پاک کردن صورت مسأله غلو 22:15 سهل‌انگاری در پذیرش روایات و عدم نقد تاریخی 23:00 تکیه افراطی و گزینشی بر دیدگاه‌های خاورشناسان 23:55 نمونه: «أروی» نام مادر عثمان 25:32 القای گسست تاریخی در مکتب بغداد و نادیده گرفتن بخش زیادی از سنت شیعی مانند مکتب قم 28:20 بازتاب نیافتن تحریف بنیادین قرآن در تاریخ 30:11 طرح دعاوی ضعیف به صورت احتمال و مسلم فرض گرفتن آن‌ها در مباحث بعدی 30:53 کاربرد تعابیر غالیانه و نسبت دادن عقاید غالیانه به مسلمانان مانند برتری امیرالمؤمنین (ع) بر رسول اکرم (ص)!، سرشت دوگانه انسانی-ربانی، ناسوتی-لاهوتی، اتحاد امام با خدا! و ... 33:05 تعلیل عجیب برای انتقال پایتخت از مدینه به کوفه در زمان امیرالمؤمنین (ع) با وجود علل تاریخی شفاف #امیرمعزی @Gholow

اصل همبستگی متن و منبع و تأثیر پدیدۀ نقل به معنا در اعتبارسنجی https://deraayaat.ir/hambastegi/ از قواعد مهم در مطالعات تطبیقی، اصل همبستگی متن و منبع است که در کشف ریشه متون و اسناد تأثیر به‌سزایی دارد. بر اساس این اصل، یکسانی یا شباهت بالای الفاظ دو متن، نشانه اشتراک در مصدر مکتوب است. یعنی یکی از دیگری، یا هر دو از منبع مکتوب سومی اقتباس شده‌اند. در ضبط شفاهی معمولاً متن‌ها از جهت تعابیر و ترتیب‌ جملات تفاوت پیدا می‌کنند و خصوصاً اگر گزارش، خیلی کوتاه و آهنگین نباشد، عادتاً نقل به مضمون می‌شود... متن مقاله @Al_Rijal