♦️آسیب شناسی اخلاق پژوهی فناوری اطلاعات در جامعه ما (4)
آفت سوم: کمبود منابع اصلی و پژوهش های بنیادین
✍️حسینعلی رحمتی
🔻 اگر همین الان کسی از شما بخواهد یک کتاب مرجع مثل دانشنامه که مهم ترین موضوعات مربوط به «اخلاق فناوری اطلاعات» را به زبان فارسی بیان کرده باشد به او معرفی کنید قطعا در پاسخ در می مانید. چرا؟ چون متاسفانه در این عرصه آن گونه که باید کار نکرده ایم، در حالی که در کشورهای دیگر در این زمینه ها گاه کتاب های چند جلدی در چند هزار صفحه نوشته شده است.
🔻 بدون وجود این منابع، کسانی که برای پژوهش های خود به اطلاعات اصلی مربوط به این رشته نیاز دارند با مشکل مواجه می شوند. مثلا طلبه یا دانشجویی که بخواهد درباره موضوع هایی چون حریم خصوصی یا تزاحم اخلاقی در فضای مجازی تحقیق کند نیازمند آن است که اولا با تعریف، تاریخچه و نظریه های مطرح در اخلاق فناوری اطلاعات آشنایی داشته باشد، ثانیا بداند روش تحقیق در این زمینه به چه صورت است، ثالثا بداند آیا در این زمینه ها قبلا کاری شده است یا خیر. همچنین استادی که می خواهد درباره اخفا تدریس کند باید یک متن درسیِ مدون داشته باشد.
🔻 مقصود از «منابع بنیادین» مجموعه ای متنوع است که از دانشنامه تخصصی گرفته، تا درسنامه، دستینه (Handbook)، درآمد و مقدمه (Introduction to…)، فهرست لغات و اصطلاحات، تاریخچه، روش شناسی و منبع شناسی را در بر می گیرد
🔻 از آنجا که نمی شود انتظار داشت هرکس قصد تحقیق در زمینه اخلاق فناوری اطلاعات را دارد خودش از ابتدا این منابع پایه را هم تدوین کند، لازم است موسسات و مراکز علمی و پژوهشی در این زمینه اقدام کنند. ولی متاسفانه در کشور ما در این باره کار چندانی نشده است و ما با فقر شدید منبع مواجه ایم. برخی از معدود مواردی که نگارنده اطلاع دارد از این قرار است:
1. ابراهیمی، یاسر، منشورهای اخلاقی در عرصه فناوری اطلاعات و ارتباطات، قم: دانشگاه قم، 1392.
2. ثقه الاسلامی، علیرضا، واژه نامه تخصصی اخلاق اطلاعات و رایانش، قم: دانشگاه قم، 1393.
3. چکیده مقالات برگزیده اخلاق فناوری اطلاعات، گردآوری و ترجمه: علیرضا ثقه الاسلامی، قم: دانشگاه قم، 1393.
4. رحمتی، حسینعلی، روش تحقیق و اندیشه ورزی درباره اخلاق فناوری اطلاعات (در دست انجام).
5. رحمتی، حسینعلی، ماخذشناسی اخلاق فناوری اطلاعات و ارتباطات، قم: دانشگاه قم، 1392.
6. رحمتی، حسینعلی، نظام موضوعات و مسائل اخلاقی فناوری اطلاعات و ارتباطات (در دست انجام).
7. شهریاری، حمید، اخلاق فناوری اطلاعات، قم: دانشگاه قم، 1389.
8. مجموعه نویسندگان، اخلاق فناوری اطلاعات از آغاز تا امروز، قم: دانشگاه قم، 1393.
9. مجموعه نویسندگان، مسائل اخلاق فناوری اطلاعات در روایات اسلامی، قم: دانشگاه قم، 1391.
🔻 تامل در موارد فوق نشان می دهد که چه میزان کارهای دیگری باید در زمینه اخلاق فناوری اطلاعات، به ویژه ازمنظر اخلاق اسلامی، انجام شود که تاکنون نشده است. برخی از مهم ترین دلایل این کم کاری را می توان این گونه برشمرد:
🔹 1. عدم احساس نیاز و ضرورت:
بسیار از مراکز علمی و پژوهشی ما به اخلاق فناوری اطلاعات توجه لازم را ندارند و آن گونه که باید آن را در اولویت های پژوهشی خود قرار نداده اند.
🔹2. کمبود پژوهشگر متخصص:
متاسفانه در طی چند دهه گذشته برای تربیت اخلاق پژوهان فضای مجازی کار جدی نشده است. لذا تعداد این افراد که نوعا به صورت خودجوش و فردی در این زمینه کار می کنند بسیار اندک اند.
🔹3. ضعف روحیه کار جمعی:
ما نوعا اهل پژوهش های گروهی نیستیم؛ در حالی که پژوهش های بنیادین معمولا باید توسط جمعی از محققان انجام شود.
🔹4. کمبود بودجه:
با توجه به این که انجام پروژه هایی چون دانشنامه های تخصصی هم زمان بر است هم بودجه خوار، ممکن است برخی مراکز هزینه کردن در این زمینه را مقرون به صرفه ندانند. که البته این تصور درستی نیست.
📆 20 دی 1401
📭@harahmati
ورود دیرهنگام و ناکافی به اخلاق فناوری اطلاعات
✍️ حمید بُردخونی
هنگام نگارش پایاننامه، کتاب مأخذشناسی اخلاق فناوری اطلاعات و ارتباطات را خریدم. هنگام مطالعهی منابع نوشتاری (مکتوب)، سه تاریخ را یادداشت کردم:
۱) منابع مکتوب قبل از ورود اینترنت به ایران
۲) منابع مکتوب بعد از ورود اینترنت تا [آغاز به کار وبلاگها یا] نقطهی آغاز رسانههای اجتماعی (۱۳۶۸- ۱۳۸۱)
۳) منابع مکتوب بعد از ۱۳۸۱
🔺در بازهی زمانی (۱) تنها یک متن نوشتاری درباره اخلاق فناوری اطلاعات وجود دارد. و زمان آن به اسفندماه ۱۳۵۷ برمیگردد. اسم کتاب «انقلاب امید: در ریشههای عوامل اومانیستی جامعه صنعتی» است. اریک فروم در این کتاب به جامعهای اشاره میکند که در آن انسان خوب میخورد، خوب میخوابد ولی با این حال او منفعل است. چنین انسانی کم احساس است و فردیت و خلوتش نیز در معرض تهاجم است. نویسنده معتقد است در چنین جامعهای، انسان از نظر مادی دارای رشد روزافزون است؛ اما از منظر اخلاقی، عاطفی و فرهنگی و اجتماعی عقبگرد دارد (نقل شده در رحمتی، ۱۳۹۲: ۱۴۵)
🔺در بازهی دوم، ۳۲-۳۱ منبع وجود دارد (برخی از منابع گردآوریاند. به عنوان نمونه خیلی از منابع سال ۱۳۷۹ از کتاب چالشهای حقوقی، اخلاقی و اجتماعی فضای رایانهای است).
ویژگی بازهی دوم چیست و چرا بازهی دوم مهم است؟
با فراگیر شدن اینترنت در دهه ۱۹۸۰ در غرب و نیز گسترش فناوریهای ارتباطی، فضای مجازی شکل گرفت. در ایران، اینترنت برای اولین بار سال ۱۳۶۸ و سپس به صورت عمومی سال ۱۳۷۲ برای استفاده دانشگاهی وارد ایران شد (بردخونی، ۱۳۹۹: ۱۴). همچنین اولین ارائه دهنده خدمات وبلاگ فارسی، پرشین بلاگ است که در سال ۱۳۸۱ آغاز به کار کرد (ویکی پدیا). هر چند وبلاگ هنوز با رسانههای اجتماعی فاصله داشت اما میتوان آن را نقطهی آغاز رسانههای اجتماعی دانست که شبکههای اجتماعی دیجیتال نسل سوم در بستر آنها شکل گرفت (محسنیانراد، ۱۳۹۹: ۲۶۶).
بنابراین نسلی از ایرانیان یادگرفتند به جای گفتوگوی چند نفرهی تاکسی، یا کافه نادری و قهوهخانهها، در ابعادی بسیار وسیع به نام وبلاگ، دربارهی هر موضوعی که به آن علاقه دارند سخن بگویند و بحث کنند (محسنیانراد، ۱۳۹۹: ۲۶۷).
بررسی منابع نوشتاریِ بازههای زمانی اول و دوم نشان میدهد مباحث اخلاقی فضای مجازی چندان مورد توجه قرار نگرفته است. رواج اخبار جعلی، شایعهپراکنی، پورنوگرافی، حریم خصوصی، هک کردن، سرقت اطلاعات، اطلاعات کاذب، قمار اینترنتی، خرید و فروش، تزاحم اخلاقی و... از مباحث مهمی است که چندان مورد توجه واقع نشده است.
از سال ۱۳۸۱ تا ۱۳۹۲ (بر اساس مأخذشناسی) بیش از ۴۰۰ منبع مکتوب وجود دارد. بیش از ۱۰ برابر شدن منابع مکتوب در بازهی زمانی ۱۱ ساله نشان دهندهی توجه به مسائل حوزهی اخلاق فناوری است. توجهی که به گواه متخصصان این حوزه، چندان کافی نبوده است.
۲۴ دیماه ۱۴۰۱
🔺مطلب مرتبط:
https://eitaa.com/harahmati/402
#کامنت_نگاری
@commentnegari
@harahmati
رحمتی ، حسینعلی ، ماخذشناسی اخلاق فناوری اطلاعات و ارتباطات (منابع فارسی)، ناشر: دانشگاه قم به سفارش شورای عالی اطلاع رسانی، چاپ اول، 1392، 312ص، قیمت: 120/000 ریال.
هدف از نگارش این کتاب معرفی توصیفی حدود 500 کتاب، مقاله و پایان نامه است که به زبان فارسی درباره موضوع ها و مباحث مختلف مربوط به اخلاق فناوری اطلاعات تالیف یا ترجمه شده است. در بخش اول به معرفی منابع چاپی و در بخش دوم به معرفی برخی از آثار منتشر شده در فضای مجازی پرداخته شده است. منابع در ذیل اسامی نویسندگان معرفی شده است. برای هر منبع ابتدا اطلاعات سندی (از قبیل ناشر و نوبت و سال نشر) ذکر شده و پس از آن، گزارشی از محتوای هر اثر بیان گردیده است. در پایان نیز با ارائه فهرست اعلام و نمایه موضوعی سعی شده مخاطب را در یافتن منابع مورد نظرش یاری نماید.
@harahmati
🗒 #مقاله
وضعیت فلسفه اخلاق در حوزه علمیه در سده اخیر
📝 نویسنده: علیرضا آلبویه
🔖 تفکر عقلانی دربارۀ اخلاق از همان ابتدای نزاعهای کلامی میان متکلمان دیده میشود. شاید بتوان گفت نخستین بحث جدی در این زمینه، نزاع مشهور میان اشاعره و معتزله دربارۀ حسن و قبح افعال است.
🔖 در آثار عالمان اخلاق اسلامی نیز تفکر عقلانی دربارۀ اخلاق مشاهده میشود و معمولاً در آغاز برخی از کتابهای اخلاقی، تقریری از اخلاق فضیلت ارسطو ارائه شده است.
🔖در قرن اخیر، تفکر عقلانی دربارۀ اخلاق در غرب، رشد و شکوفایی چشمگیری داشته است؛ بهگونهایکه عنوان مستقلی به آن اختصاص داده شده و به نام فلسفۀ اخلاق مشهور شده است.
🔖با توجه به گذشت صد سال از تأسیس حوزۀ علمیۀ قم، حال این پرسش مطرح است که در سدۀ اخیر، تفکر عقلانی و به عبارتی فلسفۀ اخلاق در حوزۀ علمیه چگونه بوده و چه فرازوفرودی را پشت سر گذاشته و چه آیندهای در انتظار آن است.
🌐 در سایت خانه اخلاق پژوهان جوان متن کامل این مقاله را بخوانید.
https://ethicshouse.ir/وضعیت-فلسفه-اخلاق-در-حوزه-علمیه-در-سده-ا/
اینجا چراغی روشن است...!
به کانال خانۀ اخلاقپژوهان جوان بپیوندید:
@EthicsHouse
@harahmati
♦️آسیب شناسی اخلاق پژوهی فناوری اطلاعات در جامعه ما (5)
آفت چهارم: ضعف اطلاع و تعامل با اخلاق اندیشان فناوری اطلاعات در جهان اسلام
https://eitaa.com/harahmati/411
💢 آسیب شناسی اخلاق پژوهی فناوری اطلاعات در جامعه ما
آفت چهارم: ضعف اطلاع و تعامل با اخلاق اندیشان فناوری اطلاعات در جهان اسلام
✍️حسینعلی رحمتی
🔻الف) بی اطلاعی به مثابه یک معضل:
نگاهی آماری به آثار ترجمه شده به فارسی درباره اخلاق فناوری اطلاعات نشان گر آن است که عمده توجه اندیشوران جامعه ما در این زمینه به متفکران غربی بوده است و نسبت به آنها، به پژوهش ها و پژوهشگران اسلامی در جهان اسلام و غیر آن توجه چندانی نداشته اند؛ به گونه ای که پژوهشگران کشور ما عمدتا اطلاع ندارند که در دیگر کشورهای اسلامی چه اندازه به مباحث اخلاق فناوری اطلاعات توجه می شود، شیوه مواجهه آنها با این شاخه از دانش اخلاق چگونه است، چه موضوعاتی برای آنها جذابیت دارد، و متفکران شاخص آنها در این عرصه (اگر وجود دارد) چه کسانی هستند. هرچند ما از پژوهش های اخفایی در ادیان دیگر، به ویژه مسیحیت و یهودیت هم اطلاع چندانی نداریم، ولی با توجه به اشتراکات دینی و فرهنگی فراوان کشور ما با دیگر کشورهای اسلامی، بی خبری از جهان اسلام ضعف جدی تری برای مراکز پژوهشی ما محسوب می شود.
🔻ب) پیامدها:
این بی اطلاعی موجب عدم بهره گیری از یافته های پژوهشی آنها از سوی محققان کشور ما، همچنین محروم شدن آنها از نتایج پژوهش های محققان ما می شود. همچنین مانع از تعامل و هم اندیشی با متفکران اسلامی کشورهای دیگر درباره مسائل اخلاقی فناوری های جدید، و عدم مشارکت در رخدادهای جهانی از قبیل همایش های علمی و انجام تحقیقات مشترک می شود. یکی از دلایل این که در بسیاری از دانشنامه ها و مجموعه مقالات منتشر شده به زبان های دیگر، به ویژه انگلیسی، یا اصلا مدخلی درباره اسلام وجود ندارد یا مدخل هایی هم که وجود دارد بسیار ضعیف است، همین بی اطلاعی و عدم تعامل مناسب بین محققان جوامع اسلامی است.
🔻ج) عوامل و زمینه ها:
برای این ضعف اطلاع و تعامل می توان دلایل مختلفی را بر شمرد، از جمله: اختلافات مذهبی و سیاسی با دیگر جوامع اسلامی (که بر روی مراودات علمی هم طبیعتا تاثیر گذاشته است)، عدم آشنایی محققان کشور ما با زبان عربی امروزی، قلت منابع تولیدی در جوامع اسلامی درباره اخلاق فناوری اطلاعات (در مقایسه با فراوانی آثار انگیسی زبان)، اطلاع رسانی ضعیف آن کشورها، و ضعف جست وجو و پیگیری از سوی محققان ما.
🔻د) چه باید کرد؟
برای یافتن افق های مشترک با اندیشوران اسلامی درباره اخلاق فناوری اطلاعات مجموعه ای از فعالیت ها باید انجام شود،که به عنوان نمونه می توان به این موارد اشاره کرد:
1. برگزاری نشست ها و کنفرانس های علمی مشترک
2. انتشار مجلات بین المللی با مشارکت اخفاپژوهان همه کشورهای اسلامی
3. انجام پژوهش های مشترک، به ویژه آثار بنیادین پژوهشی مثل دانشنامه و مجموعه مقالات، و ترجمه آنها به زبان های مختلف
4. ایجاد بانک اطلاعات پژوهش ها و پژوهشگران اخلاق فناوری اطلاعات
5. ترجمه آثار از فارسی به زبان های عمده جهان اسلام (به ویژه عربی و انگلیسی)، و ترجمه آثار آنها به زبان فارسی
6. سوق دادن برخی از پایان نامه ها و رساله های دکتری به سوی معرفی اندیشوران اسلامی و نقد و بررسی آثار و اندیشه های آنان درباره اخلاق فناوری اطلاعات
7. دیدار متقابل محققان کشور ما و دیگر کشورها از مراکز علمی و پژوهشی یکدیگر
8. تهیه درسگفتارهای صوتی و تصویری با حضور محققان اخفااندیش کشورمان به زبان های دیگر یا ترجمه آنها به این زبان ها
قطعا به فهرست بالا مواردی دیگری را هم می توان افزود، ولی مقدم بر همه آنها این است که پژوهشگران و موسسات پژوهشی ما (و دیگر کشورهای اسلامی) این ضعف اطلاع و تعامل را باور کنند و انگیزه لازم را برای رفع آن داشته باشند.
📆 29 دی ماه 1401
📭@harahmati
یا مَنْ اَرْجُوهُ لِکُلِّ خَیْرٍ
ای که برای هر خیری به او امید دارم
#ماه_رجب
#در_حق_هم_دعا_کنیم
#فراخوان_همایش
✅همایش بین المللی خانواده مقاوم، چالش های اخلاقی در جهان متحول
🔴برگزارکننده: پژوهشکده زن و خانواده حوزه علمیه خواهران
📅مهلت ارسال مقالات: 30 دی 1402
👈پست الکترونیکی: resistsntfamily@wfrc.ac.ir
#خانواده #چالش_اخلاقی
https://eitaa.com/ethical
♦️@harahmati
ثقه الاسلامی، علیرضا ، واژه نامه تخصصی اخلاق و رایانش (انگلیسی – فارسی)، قم: دانشگاه قم و دبیرخانه شورای عالی اطلاع رسانی کشور، چاپ اول، 1392، 116ص.
@harahmati
🔊 صوت نشست علمی؛
💠 موضوع: ایده یابی قرآنی در دانش اخلاق؛ مورد پژوهی اخلاق فناوری اطلاعات
🎤 سخنران:
حجت الاسلام دکتر حسینعلی رحمتی
💎 ویژه دومین همایش وبیناری علوم انسانی - اسلامی
🗓 تاریخ برگزاری: 1400/09/21
💢در آدرس زیر بشنوید:
https://eitaa.com/harahmati/344
⭕️ آسیب شناسی اخلاق پژوهی فناوری اطلاعات در جامعه ما
🔹آسیب پنجم: یک سویه نگری و پیشفرض های نادرست
✍️حسینعلی رحمتی
🔻 الف) فضای مجازی و اخلاقِ پژوهش
فناوری های اطلاع رسانی و ارتباطاتی از قبیل فضای مجازی، عمدتا کارکردی دوگانه دارند: از یک سو در خدمت تحقق فضائل اخلاقی از قبیل دانش افزایی و کاهش درد و رنج انسان ها هستند، و از سوی دیگر، بستری مستعد برای ارتکاب رذائل اخلاقی از قبیل تولید و توزیع محتوای غیراخلاقی یا نقض حریم خصوصی. از این رو، کسانی که در صدد اندیشه ورزی و پژوهش درباره اخلاق فناوری اطلاعات هستند، و حتی کسانی که در صدد قضاوت در این باره اند، بایستی به هر دو وجه توجه کنند. تا جایی که نگارنده متوجه شده است در بسیاری از آثار علمی و حتی پیام های اینترنتی، و از آن بیشتر در سخنرانی ها و مصاحبه های افراد مختلف معمولا به این کارکرد دوگانه توجه نمی شود، یا بیشتر به کارکردهای منفی آن توجه می شود. گویا تولیدکنندگان این آثار اصل را بر شرّ مطلق بودن فضای مجازی دانسته و کارکردهای مثبت آن را بسیار ناچیز و بی ارزش قلمداد می کنند. در حالی که اخلاق تحقیق اقتضا می کند منصفانه به هر دو وجه توجه شود.
🔻ب) پیامدهای یک سویه نگری
1. افراط در نگرش بدبینانه به فضای مجازی، اولا موجب محروم شدن خود فرد و دیگران از مزایای آن می شود، ثانیا هنگام ارایه راهکار برای اخلاقی زیستن در این فضا، ذهن فرد را بیشتر به سوی راهکارهای سلبی و محدودساز متمایل می کند، ثالثا چنین راهکارهایی از سوی کاربران، به ویژه نوجوانان و جوانان، که کارکردهای مثبت این شبکه ها را در زندگی روزمره خود می بینند، مورد استقبال قرار نمی گیرد.
نگرش غیرواقع بینانه به فضای مجازی اگر از سوی مدیران جامعه مطرح شود، موجب سست شدن پل «اعتماد» بین آنان و شهروند-کاربران می شود. این مسئله اثرات منفی خود را در جاهای دیگر، مثل ترک شبکه های اجتماعی خارجی و استفاده از پیام رسان های داخلی، نشان خواهد داد.
همچنین نگرش یک سر بدبینانه به فضای مجازی و افراط در بدگویی و مخالفت با آن اگر از سوی شخصیت های مذهبی مطرح شود می تواند موجب متهم کردن دین و دین داران به مخالفت با هرگونه پیشرفت و تعالی جامعه از سوی برخی جوانان شود.
2. از سوی دیگر، توجه بیش از اندازه به کارکردهای مثبت فضای مجازی، و غفلت یا تغافل نسبت به آسیب های آن، موجب می شود افراد نسبت به ریشه یابی این آسیب ها و چاره جویی برای رفع یا حل آنها کوتاهی کنند. نتیجه چنین وضعیتی، به نوعی «بَردگی فناورانه» و قربانی کردن کرامت انسان در پای فناوری منجر می شود.
🔻ج) چه باید کرد؟
کسانی که در صدد اندیشه ورزی یا اظهار نظر درباره فضای مجازی هستند بایستی فراتر از خوش آمد یا بد آمد مخاطبان:
اولا، هم کارکردهای مثبت فضای مجازی را تحلیل و تبیین کنند، هم کارکردهای منفی آن را. در این راستا بایستی از «تعمیم های نا به جا» پرهیز کنند؛ مثلا کارهای نادرست عده ای از کاربران را دلیل یک سره بد بودن این فضا ندانند.
ثانیا، هنگامی که در صدد بررسی و بیان معضلات اخلاقی مربوط به فضای مجازی (مثلا در قالب کتاب، مقاله یا پایان نامه) هستند، ابتدا اجمالا به کارکردهای مثبت این فضا اشاره ای داشته باشند ولی عمده بحث خود را متوجه آسیب شناسی کنند. به این ترتیب، مخاطب با مشاهده انصاف و واقع نگری، آنان را متهم به «فناوری ستیزی» نمی کند و ضمن همدلی با ایشان، سخنان شان را تلقی به قبول خواهد کرد.
📆 6 بهمن 1401
📭@harahmati
برخلاف نظر برخی فیلسوفان اخلاق، نوپدیدبودن فناور یهای اطلاعات مستلزم تغییر اصول اخلاقی #سنتی نیست. آن اصول برای این عرصه هم کاربرد دارند فقط ممکن است #مصادیق جدیدی پیدا کنند. #سرقت اطلاعات دیگران به همان اندازه غیراخلاقی است که دزدیدن #اموال آنها.
#اخلاق_فناوری_اطلاعات (اَخفا)
هدایت شده از اخلاق پژوهان ایران
💢ایرانداک اولین مدرسه اخلاق در پژوهش را برگزار میکند
🔹 اولین مدرسه اخلاق در پژوهش در پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران در هفته دوم اسفند ۱۴۰۱ برگزار میشود.
ادامه مطلب را اینجا بخوانید👇👇
http://www.msrt.ir/fa/news/75791
┏━━━━━🔸🔵🔸━━━━━┓
https://eitaa.com/ethical
┗━━━━━🔸🔵🔸━━━━━┛
اخلاق پژوهان ایران
برای موفقیت در اندیشه ورزی اخلاقی درباب #فناوری_اطلاعات و #فضای_مجازی باید آن را به عنوان یک #پروژه_فکری و مطالعاتی تعریف کنید تا همواره ذهن تان درگیرش باشد. این کار به اندیشه شما هم «عمق» می دهد هم «جهت».
#اخلاق_فناوری_اطلاعات (اَخفا)
حسینعلی رحمتی
هدایت شده از رسادین|فرهنگ و رسانه پژوهی دینی
نامزدهای كتاب سال جمهوری اسلامی در موضوع «رسانه و ارتباطات»:
🔹شهروندان در برابر خبرنگاران: دروازهبانی خبر در عصر شبكههاي اجتماعی
تأليف اكبر نصراللهی و روحالله انصاری
تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، معاونت مطبوعاتي و اطلاعرساني، دفتر مطالعات و برنامهريزي رسانهها، ۱۴۰۰، ۳۷۶ ص.
🔹ارتباطات ميانفرهنگی: نظريه و كاربرد
تأليف برايان جی. هورن و باري تومالين، ترجمۀ محمدحسين شعاعی
تهران: دانشگاه امام صادق علیهالسلام، ۱۴۰۰، ۴۳۴ ص.
🔹دستكاري در رسانههای اجتماعی: پروپاگاندای رايانشی، فرايندهای ماشينی كنترل و فريب افكار عمومی
سرپرست نویسندگان: ساموئل سي. وولي و فيليپ ان. هاوارد، ترجمۀ عباس رضايي ثمرين و رسول صفر آهنگ
تهران: همشهري، ۱۴۰۰، ۳۶۶ ص.
🔹راهنمای فرهنگ مادی
تأليف كريس تيلی و وب كين و سوزان كوچلر و مايك رولندز و پاتريشيا اسپاير، ترجمۀ گروه مترجمان، زيرنظر محمدسعيد ذكايي و مهدي اميدي
تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، ۱۴۰۰، ۱۱۴۳ ص.
https://ketab.ir/News/29001
🔸#رَسادین، رسانه پژوهی دینی
@rasadin
تقدیر از کا های علمی در زمینه ارتباطات و رسانه کاری ارزشمند است.
ان شاالله روزی شاهد حضور آثار مربوط به #اخلاق_فناوری_اطلاعات در این هماوردهای علمی باشیم.
🔻 متاسفانه محققان کشورمان به این حوزه توجه چندانی ندارند.
💢داووس، اخلاقِ دنیای دیجیتالیزه شده، و فردایی که امروز هم دیر است
✍️حسینعلی رحمتی
👉🏾 https://eitaa.com/harahmati/426
💢داووس، اخلاقِ دنیای دیجیتالیزه شده، و فردایی که امروز هم دیر است
✍️حسینعلی رحمتی
🔻الف) اخلاق در جهانِ باهم و تنها
🔘 1. اجلاس سالانه مجمع جهانی اقتصاد در ژانویه 2023 (دی 1401) در شهر داووس (Davos) سوئیس برگزار شد. مسئله «جهانی زدایی» (Deglobalization) با توجه به فراگیر شدن استفاده از فناوری های دیجیتالی (Digitalization)، و توجه کشورها به این فناوری ها به عنوان یکی از معیارهای تقسیم بندی های جدید جهانی، از جمله موضوعات مطرح در این اجلاس بوده است. جایگاه این اجلاس و شرکت کننده گان آن، نشان دهنده اهمیت موضوعات مطرح شده در آن، از جمله همین توجه به دنیای دیجیتال است؛ دنیایی که به مدد روند رو به رشد هوش مصنوعی و محاسبات کوانتومی، شاهد شکل گیری «انقلاب صنعتی چهارم» است.
🔘 2. هرچند موضوعات و مباحث مطرح شده در این اجلاس بیشتر از منظر اقتصادی بوده است، ولی یک نکته را از آن می توان دریافت: دنیای امروز، وبیش از آن، دنیای آینده، عصر فناوری و دیتا است؛ و طبیعتا هر کشوری که بخواهد در این عصر مسیر درست را انتخاب کند باید به این موضوع توجه جدی داشته باشد. از منظر اخلاقی، چنین وضعیتی سوال های فراوانی را موجب می شود. از این رو، بر همه افراد و نهادهای مرتبط با اخلاق و فناوری در کشور ما لازم است که موضوعِ «جامعه ایران و اخلاقِ در جهانی دیجیتالیزه شدن» را به طور جدی در دستور کار خود قرار دهند.
🔻ب) برخی سوال ها و چالش های فرارو
برخی از سوالاتی که درباره موضوع فوق مطرح می شود از این قرار است:
🔘جوامعی که دست بالا را در تولید و توزیع فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی دارند آیا دست بالا را هم در ترویج ارزش های اخلاقی خود دارند؟
🔘آیا جهان به سمت یک نظام اخلاقی جهان شمول حرکت می کند؟ (یا باید حرکت بکند؟). در این صورت، جایگاه کشور ما با مختصات فرهنگی و اجتماعی و هنجاری خاص خود، در برابر آن چه خواهد بود؟
🔘 آیا تفاوت دستیابی دولت ها به فناوری های دیجیتال (که موجب نوعی شکاف دیجیتالی شده است) منجر به بی عدالتی جهانی می شود؟ کشور ما در مواجهه با چنین وضعیت نامتوازنی چه باید بکند؟
🔘 آیا کم رنگ شدن مرزهای جغرافیایی فعلی و شکل گیری کشور ها وجوامع دیجیتالِ مرکزگریز، تهدیدی برای حکومت ها محسوب می شود؟ در این صورت حکومتی که برای خود اهداف اخلاقی و رسالت دینی تعریف کرده است با چه چالش هایی مواجه می شود؟
آنچه گفته شد فقط چند نمونه از چالش ها و سوال هایی بود که از منظر اخلاقی در دنیای جدید فراروی کشور ما قرار دارد، و قطعا می توان موارد دیگری را به آنها افزود.
🔻چه باید (می توانیم) بکنیم؟
نهادها و مراکز تصمیم ساز و تصمیم گیر، تا موسسات و نهادهای علمی و پژوهشی در حوزه های علمیه و دانشگاه ها، و حتی اندیشمندان منفرد کشورمان، برای مواجهه معقول و منطقی با دنیای فرورفته در اقیانوس فناوری های دیجیتال، که هر روز بر پهنا و ژرفای آن نیز افزوده می شود، چه باید بکنند؟ پاسخ این پرسش باید از طریق گفت وگوهای هم اندیشانه و همدلانه به دست آید. دراین جا فقط چند راهکار اولیه پیشنهاد می شود:
🔘 1. تشکیل کارگروه های علمی و پژوهشی برای مسئله شناسی، موضوع یابی، و طراحی راهکارهای مناسب.
🔘2. ایجاد همگرایی، همفکری، همدلی و همراهی با دیگر جوامع اسلامی درباب اخلاق فناوری اطلاعات، و زمینه سازی برای فعالیت های نظری و عملی مشترک.
🔘3. سرمایه گذاری و برنامه ریزی برای تربیت متخصصان اخلاق فناوری اطلاعات که افق نگاه شان جهانی ولی رویکردشان ناظر به ارزش ها و هنجاری های دینی و ملی کشورمان باشد.
🔻درباب آنچه گفته شد، موسسات و نهادهای حاکمیتی و غیرحاکمیتی کشورمان از هم اکنون باید برداشتن گام های جدی را در دستور کار خود قرار دهند؛ که امروز هم دیر است، چه رسد به فردا.
📆 13 بهمن 1401
📭@harahmati
❌کلیک ها آدم میکُشند؛ بدتر از گلوله
همه ما همین انسانهای معمولی هستیم؛ به شدت معمولی
افرادی که من و شما درباره آنها در شبکههای اجتماعی عکس و فیلم و خبرِ دروغ، مشکوک، شایعه یا حتی خبرهای واقعی منتشر میکنیم و حریم خصوصی شان را شخم میزنیم انسان هایی هستند که مثل خودمان از گوشت و پوست درست شده اند، رویین تن نیستند، ظرفیت روحی و روانی محدودی دارند و تحمل شان در برابر رفتارهای غیراخلاقی ما بسیار کم است. از جایی به بعد دیگر نمیتوانند تحمل کنند و ممکن است دست به هر کاری بزنند.
💢 چت جی پی تی، و «نیروی واکنش سریعِ اخلاقی»
✍️حسینعلی رحمتی
👉🏾 https://eitaa.com/harahmati/431
💢 چت جی پی تی، و «نیروی واکنش سریعِ اخلاقی»
✍️حسینعلی رحمتی
🔻الف) «چت»ی جدید، اما نه مثل گذشته
«چت جی پی تی» ChatGPT (Chat Generative Pre-trained Transformer) یک برنامه چت پایه مبتنی بر هوش مصنوعی است که توسط شرکت OpenAI در سال 2022 راه اندازی شده است (این شرکت البته قبلا برنامه های دیگری چون GPT3 هم داشته است). کار این چت آن است که براساس بانک داده های خود به درخواست ها و پرسش های مخاطبان در علوم مختلف و از شیر مرغ گرفته تا جان آدمیزاد، پاسخ می دهد. هرچند این چت در ابتدای کار خود است و هنوز تا رسیدن به مراحل پیشرفته (و طبیعتا قضاوت دقیق تر درباره آن) زمان باقی است ولی تا همین جا هم نمونه پاسخ هایی که از او گرفته شده تا اندازه زیادی معقول و البته جالب توجه است.
درباره میزان توانایی این چت اظهار نظرهای فراوانی شده است که اگر بخشی از آنها را مبالغه آمیز و تا حدی برای بازارگرمی بدانیم، اما منصفانه آن است که بگوییم این چت می تواند عرصه ای نوین در فناوری های جدید و حتی در زندگی انسان ها را رقم بزند؛ از این جهت که به مروز زمان می تواند جای متخصصان مشاغل مختلف (از کد نویسی و پزشکی و وکالت گرفته تا مشاوره و تدریس و تحقیق) را بگیرد، در عرصه علم و پژوهش به جای دانشجویان پایان نامه و به جای اساتید کتاب و مقاله بنویسد، در عرصه ادب شعر بگوید، و حتی درعلوم دینی پاسخ گوی مخاطبان باشد و به تفسیر قرآن مشغول گردد.
🔻ب) «چت»ی با کارکرد دوگانه
اندیشمندان اخلاق، و به طور خاص اخلاق فناوری اطلاعات، از هم اکنون باید برای آن یک پرونده ویژه باز کرده و فرصت ها و تهدیدهای اخلاقی آن را شناسایی و برای مواجهه درست با آن از هم اکنون جامعه را آموزش دهند؛ چون قرار است هر روز بر کارایی و کیفیت این برنامه افزوده شود (به ویژه که هنوز نیامده، رقبای جدی پیدا کرده است).
ممکن است گفته شود چون هنوز ابعاد و زوایای این فناوری روشن نشده است پس نمی توان درباره آن اندیشه ورزی اخلاقی کرد. در پاسخ باید گفت این سخن اجمالا درست است ولی به معنای ناممکن بودن بررسی اخلاقی آن نیست؛ چرا که تا اندازه زیادی فرمت کلی کار و شیوه فعالیت آن مشخص شده است و آنچه در طول زمان ممکن است تغییر کند دقت و صحت پاسخ های ارایه شده از سوی چت است. بنابراین، بایستی از هم اکنون تا همین اندازه که وضعیت آن روشن شده است مورد بررسی اخلاقی قرار گیرد.
🔻ج) چه باید کرد؟
لازمه موفقیت در بررسی اخلاقی فناوری های جدید از قبیل چت جی پی تی، آن است که:
🔘1. مزایا و چالش های اخلاقی مربوط به این چت، مسائل اخلاقی مربوط به «جامعه ما» هم تلقی شود؛ چرا که همین الان هم برخی از شهروندان کشورمان استفاده از این چت را شروع کرده اند و قطعا در آینده میزان استفاده بیشتر خواهد شد. به ویژه که زبان فارسی را هم پشتیبانی می کند.
🔘2. از هم اکنون در یکی از موسسات پژوهشی حوزه و دانشگاه در حد یک کارگروه پژوهشی پرونده ای برای این چت باز شود. این کارگروه می تواند به صورت یک «واحد علمی واکنش سریع» عمل کرده و اولا اخبار مربوط به این چت را رصد و اطلاع رسانی کند، ثانیا موضوعات اخلاقی مربوط به آن را استخراج کند، ثالثا دیگران را به تلاش در این زمینه تشویق کند.
🔘3. به صورت بین رشته ای و با حضور متخصصان هوش مصنوعی، فناوری اطلاعات، و اخلاق و تربیت نشست ها و کرسی های علمی تشکیل و ابعاد، زوایا و کارکردهای آن بررسی شود.
🔘4. ریزموضوعات اخلاقی مرتبط با این چت مشخص شود و طلاب و دانشجویان، به ویژه در رشته اخلاق، برای نگارش مقاله و پایان نامه درباره آنها تشویق شوند.
🔻آنچه گفته شد در حکم مقدمه ای بود برای بحث بیشتر درباره این چت و موارد مشابه آن. برخی از موضوعات دیگر در این زمینه در یادداشت های جداگانه ای بیان خواهد شد.
📆 20 بهمن 1401
📭@harahmati
✅ مدرسه اخلاق پژوهی روشمند
🔴برگزارکننده: انجمن علمی معارف دانشگاه شهید بهشتی با همکاری انجمن علمی اخلاق دانشگاه معارف اسلامی و سایر مراکز علمی
📌روش شناسی در رشته #فلسفه، #اخلاق و #تعلیم_تربیت: روش های پژوهش کیفی، حل مسئله، استخراج اندیشه و نظریه، متن پژوهی، آسیب شناسی، تبارشناسی، مطالعه تطبیقی، تفکر انتقادی، تفکر سیستمی، جریان شناسی و تاریخ فکری، تحلیل اخلاقی آیات و روایات، استنتاج تربیتی، مطالعه جامعه شناختی، جغرافیای پژوهشی، مسئله شناسی پژوهشی، ترجمه و واژه گزینی
✔️ ارائه ۴ بسته آموزشی با حضور ۳۶ استاد برجسته
👈۶۴ جلسه آموزشی در محورهای متنوع و کم نظیر برای نخستین بار در کشور به صورت منسجم
📅مهلت ثبت نام: تا ۲۳ بهمن ۱۴۰۱
👈سامانه ثبت نام: https://b2n.ir/ethics.sbu
🌐کانال راهنما: http://eitaa.com/ethicssbu
#اخلاق_پژوهی #مدرسه #فلسفه #تربیت
•┈┈••••✾🍃🌹🍃✾•••┈┈•
#انجمنعلمیدانشجوییاخلاقاسلامی
@akhlaghiyat
@harahmati