فلسفه علوم اجتماعی
هایپر ریالیتی و مخاطرات برای هایپر ریلیتی از واژگان فارسی مختلف به جهت معادلگذاری فارسی استفاده شد
مهمترین مخاطره هایپر ریلیتی، قراردادن انسان در وضعیت عدم قطعیت است.
راه عبور از این وضعیت، روایت صادق نیست، بلکه رفتن به ساحت دیگر برای عبور از وضعیت عدم قطعیت است.
این وضعیتِ عدم قطعیت، مثل حفرهای است که انسان را میبلعد.
چنین وضعیتی، انشقاق مداوم بازتولید میکند و ساحتهای مختلف زندگی را منفک میسازد.
اتصال و ارتباط مداوم، در نقطه مقابل انشقاق، است که امکان عبور را به ساحت دیگر ممکن میسازد.
اتصال و ارتباط مداوم میتواند با کنشگری با اطرافیان نزدیک تا آشنایان و دیگریهای مختلف ممکن میشود و یا با هدیه دادن و موارد مختلف که اتصال و تعامل را در شرایط بهتری قرار میدهد نیز میتواند مصداق یابد.
https://eitaa.com/philosophyofsocialscience
هدایت شده از سهیلی
📝مفهوم تریبون و هایپررئالیتی: بحران و بازسازی عقلانیت اجتماعی
✍️محمدوحید سهیلی
1️⃣روسو در قرارداد اجتماعی با طرح مفهوم تریبون یکی از پیچیدهترین و در عین حال کلیدیترین ابزارهای تنظیمکنندۀ حیات سیاسی را معرفی میکند(1). تریبون از نگاه او نهادی در کنار نهادهای کلاسیک قدرت نیست؛ نه بخشی از قوۀ مقننه است و نه مجریۀ مستقیم قدرت، بلکه نقشی تنظیمکننده و تعدیلگر دارد. وظیفۀ اصلی تریبون، حفاظت از بدنۀ سیاسی در برابر فساد و انحراف است. روسو آن را نوعی میانجی میداند که میان قانون و واقعیت اجتماعی پیوند برقرار میکند و از این طریق مانع گسست میان ارادۀ عمومی و منافع واقعی شهروندان میشود. با این حال، روسو بهروشنی هشدار میدهد که همین سازوکار میانجیگری اگر از حدود عقلانیت و احتیاط فراتر رود، میتواند خود بدل به عامل نابودی کل نظم سیاسی گردد (2).
2️⃣از سویی دیگر ژان بودریار وضعیت جوامع معاصر را با مفهوم هایپررئالیتی(3) توضیح میدهد. در نظریۀ او، جامعه دیگر بر مبنای ارجاع نشانهها به یک واقعیت بیرونی کار نمیکند. در جهان مدرنِ متأخر، نشانهها و تصاویر خود به واقعیت بدل گشتهاند. به عبارت دیگر، دیگر بازنماییای در کار نیست که چیزی بیرون از خود را نمایندگی کند، بلکه بازنمایی خود موضوعیت یافته و مستقل از هر ارجاعی، چرخۀ بیپایان خود را بازتولید میکند(4). او با استفاده از مثالهایی مانند جنگ خلیج فارس-که هرگز رخ نداد(5)- نشان میدهد که چگونه در عصر هایپررئالیتی، واقعیت بیرونی دیگر اهمیتی ندارد؛ آنچه اهمیت دارد خودِ تصویر است که جای واقعیت را گرفته است. این همان جایی است که میانجیگری، که در اندیشۀ روسو باید عقلانی و متناسب باشد، از کنترل خارج شده و با انحلال امرسیاسی،فرهنگی و اقتصادی به سطحی میرسد که دیگر پیوندی با منافع واقعی جامعه ندارد.
3️⃣از این منظر، نقد هایپررئالیتی در عین حال فراخوانی است برای بازگشت به اصل عقلانیت و تناسب. راه بازگشت نه در حذف میانجیگری، بلکه در سامان دادن آن بر محور معیاری فراتر نهفته است. این سخن مستلزم احیای ایدۀ خیر است. خیر میتواند همچون نقطه اتکای عقلانی عمل کند و امکان سنجش مصالح و مفاسد را فراهم آورد. با بازگرداندن میانجیگری به چارچوب خیر و عقلانیت، میتوان پیوند دوبارهای میان نشانهها و واقعیتها، میان ساختارها و منافع واقعی برقرار ساخت؛ در غیر اینصورت حتی علم نیز در بستر میانجیهای نوظهور و بواسطه الگوریتمهای محاسباتی به هایپررئالیتی فروکاسته میشود.
4️⃣مفهوم تریبون به دلایلی که به بنیادهای روشنگری بازمیگردد، از نظام عقلانی دچار انحراف شد و به مفاهیمی همچون هایپررئالیتی منتهی شد که تمام امور را در وجه فقط برساختی مینگرند. گریز از این وضعیت تنها با بازاندیشی در نسبت عقلانیت، سیاست و فرهنگ و بازگشودن راهی به سوی ایدۀ خیر امکانپذیر است. اصلی که در مسیر تکوین خود ذیل روشنگری دچار هبوط شد و نیاز به بازاندیشی بنیادین دارد تا بتواند بار دیگر تعادل میان عرصههای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی را تضمین کند.
ارجاعات
1.روسو. ژان ژاک(1402). قرارداد اجتماعی. ترجمه سعید حبیبی. تهران: ابر سفید. ص 175
2. همان. ص 176
3. ترجمههای گوناگونی برای این اصطلاح در فارسی ارائه شده که به دلیل وراد نشدن به مباحثات پیرامون بهترین معادل از خود هایپررئالیتی(hyperreality ) استفاده کردم.
4. بودریار. ژان(1374). وانمودهها، سرگشتگی نشانهها: نمونههایی از نقد پسامدرن. ترجمه مانی حقیقی، مرکز، تهران. ص 100
5. بودریار معتقد است که جنگ خلیج فارس بهواقع یک جنگ نبود، بلکه جنایتی بود که با پوششِ جنگ به نمایش درآمد. ارتش ایالات متحده از نیروی هوایی گسترده بهره برد و در اغلب موارد با نیروهای عراق بهطور مستقیم درگیر نشد و تلفاتِ زیادی نیز متحمل نشد. بنابراین از منظر غرب، آن جنگ واقعاً اتفاق نیفتاده بود. علاوه بر این، تمام اطلاعاتی که تماشاگران از نبرد داشتند، از طریق تصاویرِ تبلیغی ارائه شد.
هدایت شده از زندگی در فرهنگ
زمان دوپاره در ایران: تعلیق درون، شتاب بیرونی
سعید اشیری
این روزها با یکی از بغرنجترین جنگهای فراگیر هیبریدی - روانی دشمن روبرو هستیم؛ از همینرو فضای معنایی و ذهنی جامعه، پیچیده و آشفته شده است.
ایران، همزمان درگیر است با دو چالش در فضای «زمانهای فرهنگی».
در دو ماه اخیر تهدیدهای امریکا علیه جمهوری اسلامی ایران، شدت و گسترهی زیادی پیدا کرده است.
فضای فکری و کاری بخشی از مردم بابت برآورد از وضعیت جنگی به «تعلیق» فرو رفته است (زمان کُند شده) اما از سوی دیگر بهخاطر سرعت تحولات منطقهای و رشد سینوسی تهدیدها، تغییرات قیمت دلار و طلا و تورم در ایران، برخی تحولات شتاب گرفته (زمان، تند شده است).
ذهنیت و روح و روان مردم درگیر است با این دو نیروی قوی در فضای زمانهای فرهنگی؛ تعلیق عمیق درونی در عین شتاب هولبرانگیز بیرونی!
ما فکر میکنیم در یک شرایط نسبتاً طبیعی هم به تهدیدها پاسخ (لفظی) میدهیم و هم دالان مذاکره را باز و فعال نگه داشتهایم… و حال آنکه دقیقاً در حال پیمودن فازهای مختلف یک جنگ روانی تمامعیار هستیم؛ دلقک فاسد و فاجری به اسم ترامپ، طرف حساب ما نیست بلکه تمام عقل مدرن در پیشرفتهترین لبهی دانشی و فناورانهاش، به سراغ ما آمده است.
آنچه عامل اصلی این وضعیت است البته ضعف در تدبیر داخلی بوده است؛ جامعه بهخاطر شوکهای متعدد اقتصادی از تعادل و عدل، خارج شده است؛ عامل خارجی، بیشترین بهرهبرداری را کرد از این ضعف ساختاری و سیاستی ما.
وقتی امکان «رخداد ناگهانی» بالا میرود جامعه وارد یک تجربهی زمانی دوپاره میشود: از یک طرف تعلیق میآید و زمان کند میشود، از طرف دیگر خبرها و بازار و قیمت دلار و طلا و تورم تند و تیز میدوند و زمان شتاب میگیرد.
کند شدن زمان یعنی آینده، قفل میشود؛ آدمها کار و فکر را میبرند روی حالت انتظار. پروژهها و تصمیمهای بزرگ و کوچک به عقب میافتند. ذهن جمعی درگیر خبر میشود اما به اطمینان نمیرسد. انگار جامعه در اتاق انتظار نشسته است و انرژی میسوزاند ولی خروجی کمی دارد.
اما در یک نگاشت دیگر، زمانِ بیرونی تند میشود؛ نبض جامعه تندتر میزند. هر موج خبر، هر شایعه، هر جابهجایی در منطقه، فوری در بازار ترجمه میشود. سازوکارهای نهادی و جمعی (مثل بورس و دلار و…) بهطور «آنی» ما را اورژانسی میکنند.
قیمت، فقط عدد امروز نیست، تفسیر ترس و انتظار فرداست.
تکلیف ناموس ملی (ریال) هم که از قبل معلوم است!
اینجا یک شکاف دیگر هم پررنگ میشود: زمان سیاست و امنیت با دقیقه و ساعت حرکت میکند، زمان زندگی مردم به دنبال ثبات است. نتیجهی همین دو حسّ متضاد، چنین وضعیتی است: در خانه و کار ایستادن، در خبر و بازار دویدن.
فضای مجازی، این وضعیتها را با ابعاد گستردهتری در هم ضرب میکند.
این دو حس در اصل از یک ریشه می آیند: تهدید بزرگ توان کنش را کم میکند و آدم را کند میکند، اما ضرورت واکنش را زیاد میکند و زمان بیرون را تند میکند.
در این فضا سه عارضه، بیشتر ما را آزرده میکند: بزرگ کردن تهدید نزدیک، سرایت ترس، و تصمیم های هیجانی که خودِ بحران را تشدید میکنند.
راه حل خیلی کوتاه است: آرامش را باید برگرداند به ریتم روزانه و به ایمان.
خانه را آرام باید کرد. طوفان، بیش از آنکه در واقعیت اجتماعی باشد در ذهنیت جهان اجتماعی ما رخ داده است.
باید به شکلها و سیاستها و ابزارهای مختلف، «ثبات» اقتصادی را ایجاد کرد؛ ثبات، پایهی ایجاد درک معنیدار از آینده است.
خبر خواندنها را کم و محدود کرد. زندگی را ولو کوچک، منظم نگه داشت.
تصمیم های بزرگ را تا حد ممکن از اوج هیجان دور کرد.
ایمان وقتی کار میکند که تبدیل شود به سکینه و عمل کوچک، نه فقط حرف.
ایمان به موشکها به همان اندازه میتواند شرک خفیّ ما باشد که تسلیم در برابر طاغوت! باید به حسّ توکل حقیقی دامن زد و خدا را در سیاهترین لحظهی ابتلا جویید.
@asheeree
هدایت شده از انجمن علمی فلسفه علوم اجتماعی
#پادپخش
🔸تاملاتی درباره معنا و مفهوم تاریخ
👤همراه با: استاد مهدی سلطانی
🔹تنظیم توسط انجمن فلسفه علوم اجتماعی
و انجمن تاریخ دانشگاه باقرالعلوم«ع»
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
#فلسفه_اسلامی #تمدن_اسلامی #بازیابی_هویت
ــــــــــــــــــــــ
انجمن فلسفه علوم اجتماعی | دانشگاه باقرالعلوم«ع»
📲 https://eitaa.com/Bou_PHSS
هدایت شده از انجمن علمی فلسفه علوم اجتماعی
معنا و مفهوم تاریخ.mp3
زمان:
حجم:
28.9M
❖ تاملاتی درباره معنا و مفهوم تاریخ
❃ استاد مهدی سلطانی
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
#فلسفه_اسلامی #تمدن_اسلامی
#خویشتن_ایرانی
ــــــــــــــــــــــ
https://eitaa.com/Bou_PHSS
فلسفه علوم اجتماعی
❖ تاملاتی درباره معنا و مفهوم تاریخ ❃ استاد مهدی سلطانی ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
جلسه اول
جلسات بعد، ادامه مباحث، هم در سنت اروپایی و هم در سنت فلسفه اسلامی پی جویی خواهد شد.
هستی انسان ایرانی و اراده معطوف به بلدیت(بلد بودن) در اکنون[متاخذ از اخرین سخنرانی امام شهید]
اکنون در هستی انسان ایرانی مشحون از امر مهیب است.
امری راجع به مسئولیتپذیری نسبت به اکنون رو به آینده.
اکنونی که در نسبت تاریخی بلدیت لایبایع مثل یزید.
در لایبایع تلاش برای عبور از بیع با مثل یزید مطرح است. نفیای که در بیع شکل میگیرد، برای عبور از اکنون تاریخی، محتاج مسئولیتپذیری نسبت به اکنون است.
چنین مسئولیتپذیری بدون بلدیت نسبت به وضع اکنون ممکن و میسور نیست.
مسئولیتی که اکنون بر گرده هستی انسان ایرانی سنگینی می کند، چون مواجه با امر مهیبی شده است. امر مهیب در اکنون امام قائد شهید.
هستی انسان ایرانی سرشار از این تصمیمهای بزرگ است. تصمیمی سرشار از بلدیت.
در لحظه کنونی، انسان ایرانی با اتخاذ چنین ارادهی معطوف به بلدیت، در حال بازتولید گذشته در چنین سپهری است.
این بلدیت را از مسیر قرنها تجربۀ کربلا و عاشورا آموخته است.
http://eitaa.com/philosophyofsocialscience
هدایت شده از تأملاتی در ساخت فرهنگ انقلابی
خیابان قلب شهر مدرن است. معانی در خیابان به تجلی می یابد. خیابان جولانگاه معانی است. نزاع معانی در خیابان تبلور تام می یابد. فرهنگ بدون خیابان روح بدون جسم است به درد عالم ارواح می خورد نه دنیا. در بحران معنا و نزاع اراده ها کسی پیروز است که خیابان را تصاحب کند.
پس
🔹خیابان را تا انتقال و تثبیت قدرت خالی نکنید.
@RevolutionaryIdea
https://eitaa.com/RevolutionaryIdea
هدایت شده از «مطالعات جهان عرب»
«گزاره هایی برای روایت جنگ تاکنون»
- گفتمان ما با رقیب تعارض وجودی دارد لذا تنش دائمی خواهد بود.
- انتخاب امروز ما گزینش میان آزادگی یا بردگی است.
-نتیجه این جنگ، سرنوشت چندین نسل آینده ایران را رقم خواهد زد.
- در صورت شکست، تجزیه و جنگ داخلی سرنوشت ما خواهد بود.
- بر ملتی که رهبرش شهید شده؛ ننگ است بیگانه برایش رهبر تعیین کند.
-تنهایی استراتژیک ایران در طول تاریخ آموخت؛ باید «تنهای قوی» باشیم؛ قوتی که مردم پایه باشد.
- به تصمیم مقامات رسمی کشور(شورای عالی امنیت ملی، وزیرخارجه و...) اعتماد حداکثری داشته باشیم.
- هر تحلیلی که خروجی آن انسجام و امیدبخشی نباشد؛ بهتر که خفته در گلو ماند.
- حضور فیزیکی مردم در میدان،خیابان، مسجد و هرجای عیان و آشکار، ایجاد تردید در سناریوهای دشمن است.
#ایران
#مقاومت
#جنگ
🔺منظاری ایرانی؛منظری عربی
@Arabworld2023
https://eitaa.com/joinchat/917045908C8d9086eed1
هدایت شده از انجمن بین المللی دانش اجتماعی مسلمین
#یادداشت
🔰 شهادت خودآگاه؛ انتخاب بزرگ امام امت
🖋 دکتر سیداحسان رفیعی علوی
عضو هیئت علمی و رئیس دانشگاه باقرالعلوم علیهالسلام
🔸 در برهههایی که امت با پرسشهای بنیادین درباره دوام و بقای آرمان خود مواجه میشود، برخی از کنشها از سطح سیاست روزمره فراتر رفته و به معماری تاریخی تبدیل میگردند. روایت شهادت رهبری در بستر آموزههای شیعه، یکی از همین نقاط عطفی است که نیازمند تحلیل عمیقتر از منظر رسالت تبلیغی و کنش نخبگانی است.
ادامه متن را در فرستهی بعد بخوانید... ⏪
🔸 انجمن بینالمللی دانش اجتماعی مسلمین
🆔 @iaomss
هدایت شده از انجمن بین المللی دانش اجتماعی مسلمین
#یادداشت
⏪... ادامهی فرسته قبل
🔹 برخلاف دیدگاههای رایج که مرگ را صرفاً پایان حیات مادی میدانند، در منطق عرفان نظری شیعه، شهادت (موت فی سبیلالله) عالیترین شکل فناء در هدف و در نتیجه بقاء معنوی است. این امر، نه یک سرنوشت ناخواسته، بلکه یک انتخاب آگاهانه برای رساندن پیام به مرحله نهایی خود است.
🔸پرسش اساسی این است: چرا این انتخاب در شرایط کنونی اهمیت مضاعف پیدا میکند؟
✔️ شهادت؛ تبیین ساختاری آرمان:
همانطور که در تحلیل عدالت اجتماعی تأکید شد، آرمانها نیازمند تبیین ساختاری هستند. در این مسیر، شهادت رهبری، آخرین و قاطعترین بیانیه ساختاری علیه هرگونه انحراف و کوچکانگاری میراث است. این عمل، به مبلغ اجازه میدهد تا منبر را از بیان احوالات فردی فراتر برده و آن را به سطح تثبیت غایت ارتقا دهد؛ یعنی نشان دهد که ارزشها چنان عظیماند که جان فدای آنها میشود.
✔️ نقش مبلغان و نخبگان در روایتسازی تاریخی:
این شرایط، نقطه عطفی است که میتواند تاریخنگاران آینده را به سمت ما سوق دهد. همانطور که رنسانس و مدرنیته مورد مطالعه قرار گرفت، این برهه نیز که شاهد کنشهایی با عمق معنایی بالاست، نیازمند روایتگری هوشمندانه است.
جریانسازی به جای تخدیر: وظیفه مبلغان و اندیشمندان است که «انتخاب آگاهانه شهادت» توسط مقام معظم رهبری را نه به عنوان یک حادثه غمانگیز، بلکه به عنوان تکمیلکننده حجت معرفی کنند. این امر، از رخوت و انفعال عمومی جلوگیری کرده و به جای تمرکز بر کاش کاری از دستم برمیآمد، تمرکز را بر قدردانی از فداکاری مبنایی قرار میدهد.
نوید اصلاح و احیاء: این شهادت، نباید به معنای پایان مسیر تعبیر شود، بلکه باید به عنوان بذر مجددی تلقی گردد که با خون آبیاری شده است. وظیفه نخبگان، هدایت انرژی متراکم شده در این رویداد به سمت تداوم انسجام اجتماعی و تقویت ارتباطات واقعی (همانند تقویت تماس با اقوام و گفتگوهای مسجدی) است.
✔️احیای کرامت از طریق ایثار:
ماهیت این انتخاب، بالاترین تجلی دیگرخواهی است. وقتی رهبر (به نمایندگی از نظام) ایثار نهایی را به نمایش میگذارد، کرامت انسانی در جامعه از طریق پذیرش این فداکاری و تلاش برای حفظ آن معنا مییابد.
🔸در نتیجه، کنشگران باید از این رویداد به عنوان فرصتی برای تزریق امید ساختاری استفاده کنند؛ امیدی که بر پایه فنای اختیاری برای بقای حقیقت بنا شده است. این جریان، میتواند جامعه ایرانی را از گذر تنش روزانه” به سمت تاریخسازی معنادار هدایت کند.
🌐 تحلیل این انتخاب آگاهانه در تاریخنگاری آینده، به عنوان نماد استحکام یک مکتب در برابر زوال مادی، حائز اهمیت خواهد بود.
✍🏻 دکتر سیداحسان رفیعی علوی
🔸 انجمن بینالمللی دانش اجتماعی مسلمین
🆔 @iaomss
هدایت شده از مجتمعنا
عجب روزگاری
🔹ابعاد اتفاقات امروز فراتر از تصور ما است. یک بار به سرعت و کوتاه مرور کنید. رهبر ایران شهید شد. تصور خیلی ها در دنیا این بود که علت تسلیم نشدن ایران مقابل آمریکا، شخص او است. این تصور خیلی ها در داخل هم بود. حتی تصور بسیاری از متدینین و انقلابیون.
🔹حالا او شهید شده، ایران تسلیم نشد، وضعیتش متشتت نشد، سرعت پاسخگویی نظامی بسیار بیشتر از جنگ دوازده روزه بود، کمتر از سه ساعت، حجم پاسخ و میدان نبرد دقیقا همان بود که بیان شده بود، از همه خطرناکتر اینکه ایران اساسا بدون منطق و احساساتی و بی حساب اقدام نمیکند، ترامپ گفت نمیفهمد چه کسی صحنه را مدیریت میکند، خیلی منطقی و منظم پدافند دشمن از خاصیت میافتد، نقاط راهبردی دشمن در منطقه زده میشود، تلفات دشمن بالا میرود، این صحنه جنگ نظامی، آن طرف مسوولین دیپلمات گویا هیچ اتفاقی نیفتاده بی دستپاچگی وعده جنگ بلند مدت به دشمن میدهند، دشمن را تهدید وجودی میکنند، تقصیر جنگ را بر عهده او قرار میدهند، لاریجانی میگوید ما بلند مدت میجنگیم و شما کوتاه مدت، نماینده ایران در سازمان ملل به نماینده آمریکا میگوید مودب باش و سر جایت بنشین، عراقچی با خیال آسوده میگوید خودتان خواستید این مسیر را، قالیباف میگوید به التماس میافتید، پزشکیان میگوید تا انتها هستیم، پیامک هم میدهد که کوتاه نمیآیم، شورای موقت رهبری به سادگی شکل میگیرد و جلساتش را تشکیل میدهد، این هم از این،
🔹آن سو به مردم گفته اند ممکن است خیابان ها را موشهای اسراییلی ناامن کنند، هر شب همه میآیند عزاداری، این نوع عزاداری را والله قسم بعد رحلت امام هم سراغ نداریم. هر شب عزا داری، جوانان ما انگار سالها عطش جنگ مستقیم داشته اند با صهیونیستها و ترامپ و الان به آب زلال رسیده باشند، شهادت هم بعد از رهبر شهید آسان تر از قبل شده برایشان، مردم هم نجیب و آرام زندگی میکنند، عادت دارند به زندگی در جنگ . خوب؟!
🔹این اسمش نظام ایران است، مردم، انقلابیون، مسوولین. همه چیز منظم و منسجم و منطقی و مقتدر ، بسیار مقتدر.
🔹این برای دشمن از همه چیز خطرناکتر است. معلوم شد این علی خامنه ای نبود که مقابلشان بود، همه مقابلشان هستند، ایران، نظام. و این بیشتر از انواع موشکهای ایرانی آنها را عصبی و دیوانه کرده. معلوم شد در همه این ماهها که ایران اینها را با مذاکرات سر کار گذاشته بود در حال تنظیم یک جمع بلند مدت بود به قول سردار جباری اندازه ده سال جنگ هم آماده ایم.
🔹اتفاقات فوق تصور است، هنوز خیلی هایمان نمیدانیم ایران دارد چه میکند با تاریخ بشریت.
اتفاق در اندازه گشوده شدن رود نیل عجیب است و حیرت افزا
متن از محبوبه معتمدی