۵ نکته دربارۀ فعل پیشوندی ۱) تعریف فعلی که از ترکیب یک پیشوند و یک فعل ساده ساخته شده باشد «فعل پیشوندی» نام دارد: برگشتن (بر- + گشتن)، بازداشتن (باز- + داشتن)، دریافتن (در- + یافتن)، فراگرفتن (فرا- + گرفتن)، وارفتن (وا- + رفتن)، وررفتن (ور- + رفتن). ۲) معنا و نقش پیشوندهای فعلی دو نقش دارند؛ یا معنای جدیدی به فعل می‌دهند یا فقط معنای فعل را مؤکد و تقویت می‌کنند. ۲-۱) معنای جدید: «بازگشتن» و «فراگرفتن» که با «گشتن» و «گرفتن» فرق می‌کنند. ۲-۲) تأکید و تقویت معنا: «برانگیختن» و «برافراشتن» که فقط «انگیختن» و «افراشتن» را مؤکد و تقویت کرده‌اند. ۳) فاصله‌گذاری پیشوندهای فعلی همیشه بی‌فاصله نوشته می‌شوند: - «دریافتن»: درمی‌یابم،‌ درمی‌یابی، درمی‌یابد، درمی‌یابیم، درمی‌یابید، درمی‌یابند - «فراگرفتن»: فراگرفتم، فراگرفتی، فراگرفت، فراگرفتیم، فراگرفتید، فراگرفتند یادآوری: ۱) اگر عنصری بین پیشوند و فعل قرار گرفت، همگی بافاصله نوشته می‌شوند: - فرا باید گرفت؛ - در خواهد یافت؛ - بر که گشت (= «وقتی برگشت»). ۲) ضمیرهایی که پس از پیشوند می‌آیند با نیم‌فاصله نوشته می‌شوند و‌ کاربردشان غیررسمی است: بَرِش‌داشت، بَرِت‌می‌گردونم، و ... . #دستورزبان #فاصله‌گذاری سید محمد بصام @Matnook_com

ویراسته: زمین‌لرزه‌ای به مقیاس ۸٫۱ ریشتر نیوزیلند را لرزاند. پس از این حادثه، هشدار سونامی اعلام شد و مردم از مناطق پرخطر دور شدند. مهم‌ترین نکته‌ها: ۱) «به مقیاسِ» دقیق‌تر و بهتر از «به بزرگیِ» است، چون «ریشتر» مقیاسی است برای سنجش اندازۀ زلزله. ۲) به‌جای نقطه یا ممیز، برای عدد اعشاری، باید از نویسۀ اعشار استفاده کرد: ۸٫۱، نه ۸.۱ و نه ۸/۱. (در گوشی، ممکن است به شکل نویسۀ دیگری دیده شود. در فرستۀ جداگانه‌ای، دربارۀ تفاوت این نویسه‌ها خواهیم گفت.) ۳) نام کشور «نیوزیلند» (به انگلیسی، New Zealand) با همین املا درست است، نه *نیوزلند. ۴) در جملهٔ آخر، فعل ـ بدون قرینه ـ حذف شده‌است. باید می‌نوشت «هشدار ... اعلام شد و ... دور شدند»، نه «اعلام و ... دور شدند». #ویرایش_زبانی #املا_رسم‌الخط #تمرین_ویرایش سید محمد بصام @Matnook_com

📜 دربارۀ واژۀ «ناطور» ✍️ «ناطور» واژه‌ای عربی و به معنای «باغبان» و «پالیزبان یا نگهبان کشتزار» است. املای این واژه با «ط» درست است و بنابراین املای *ناتور در تصویر سمت راست (فیلم) و در تصویر سمت چپ (کتاب) نادرست است. املای واژه‌ها را تنها باید در فرهنگ‌های معتبر دید و نباید آن‌ها را سرخود تغییر داد. 📌 یادآوری: در ارجاع‌دهی، املای نام کتاب‌ها را ـ حتی اگر نادرست باشند ـ اصلاح نمی‌کنیم و به همان صورت چاپی می‌نویسیم (املای اَسناد هویتی و حقوقی را نیز همچنین). پس اگر مثلاً به ناتور دشت (کتاب سمت چپ در تصویر) ارجاع می‌دهیم، نباید املای نادرست آن را ویرایش و اصلاح کنیم. #املا_رسم‌الخط سید محمد بصام @Matnook_com

🧠 دربارهٔ «شست‌وشوی مغزی» ✍️ ۱) در دانش زبان‌شناسی و فن ویرایش زبانی، «گرده‌برداری» (یا، به یک اعتبار، «ترجمۀ قرضی») یکی از فرایندهای رایج واژه‌سازی در زبان برای بیان مفاهیم جدید است که از رهگذر آن، هریک از بخش‌های یک واژه یا عبارت از زبان مبدأ به زبان مقصد ترجمه می‌شود. گرده‌برداری لزوماً ناپسند و نادرست نیست و معمولاً موجب غنای واژگانی زبان می‌شود. ✍️ ۲) در فارسی، صدها واژۀ گرده‌برداری‌شده وجود دارد که یکی از آن‌ها «شست‌وشوی مغزی» (brainwashing) است. این اصطلاح ـ که به معنای «کوشش سازمان‌یافته برای از میان بردن باورهای شخص و جایگزینی باورهای دیگر از راه جدا کردن او از محیط فکری‌اش و ایجاد محیطی متفاوت با آن» است ـ در زبان گفتار و نوشتار رواج دارد و کاربردش بی‌اشکال است: 📌 «امروزه شستشوی مغزی به‌سادگی صورت می‌گیرد و [...] تجربه اثبات کرده‌است کسانی که شستشوی مغزی می‌شوند از عقاید خود تا پای جان دفاع می‌کنند.» (جلال‌الدین قیاسی، مبانی سیاست جنایی حکومت اسلامی، ص ۳۰۴) 📌 «باید شما را شست‌وشوی مغزی داد. باید این افکار منجمدِ مبتذل را از مغزتان بیرون کرد.» (امیرحسن چهل‌تن، دخیل بر پنجرۀ فولاد، ص ۱۲۲، به نقل از فرهنگ بزرگ سخن، ذیل سرواژۀ «شُست») 📌 «مردم رو شستشوی مغزی می‌ده و نمی‌ذاره حرف‌هام رو باور کنن.» (مهناز کریمی، سنج و صنوبر، ص ۱۱۱) ✍️ ۳) سخن پایانی (the last word): اگر ترجمۀ آزاد (free translation) کردیم یا برای مثال (for example) کتابی بازچاپ (reprint) شد، با آغوش باز (with open arms) به پیشواز هرگونه ترجمۀ قرضیِ (loan translation) مفید برویم و البته غلط‌‌های املایی (spelling mistake) را هم بگیریم، زیرا کسانی که تحصیلات دانشگاهی (university education) دارند، در کشورهای جهان‌ سوم (the Third World) و درحال‌ توسعه (developing country)، با آسایش خاطر (peace of mind) گرده‌برداری‌ها را به‌کار می‌برند و ‌آن‌ها را بیشتر موجب آزادی بیان (freedom of speech) می‌دانند تا تهدیدی (threat) برای زبان. این فرسته (post) صرفاً جهت شست‌وشوی مغزی (brainwashing) شماست! 😊 (این بخش به‌طنز و با برخی از واژه‌های گرده‌برداری‌شده در فارسی برای نمایش رواج آن‌ها ساخته شده‌است.) #زبان‌شناسی #گرده‌برداری سید محمد بصام @Matnook_com

✍️ وقتی می‌نویسیم «ویراستار: مصطفی ملکیان»، یعنی مصطفی ملکیان ویراستار است یا ویراستار مصطفی ملکیان است. ولی وقتی می‌نویسیم «ویراسته: مصطفی ملکیان»، یعنی مصطفی ملکیان ویراسته است یا ویراسته مصطفی ملکیان است! بنابراین اینجا دونقطه اضافی و نادرست است و تنها در صورتی درست است که به‌جای «ویراسته» بنویسیم «ویراستار». در نتیجه: 🗝 یا ویراستۀ مصطفی ملکیان (بی دونقطه)؛ 🗝 یا ویراستار: مصطفی ملکیان (با دونقطه). 💡 یادآوری: بهتر بود بر روی جلد نوشته می‌شد «ویراستار فارسی: مصطفی ملکیان». همچنین، درست بود که می‌نوشت «مترجم و محقق: انشاءالله رحمتی»، نه ترجمه و تحقیق: انشاءالله رحمتی. #نشانه‌گذاری سید محمد بصام @Matnook_com

📣 دعوت به همکاری ✍️ استخدام ۵ ویراستار به‌صورت دورکاری در گروه متنوک 📌 شرایط: گذراندن دوره‌های معتبر و تسلط به ویرایش 📜 گواهینامه و نمونه‌کار الزامی نیست. 💎 اولویت با دانش‌آموختگان دورۀ جامع ویرایش متنوک است. 📥 ارسال کارنامک (رزومه) به: @Bassam_1982 ⏳ کارنامک‌ها به‌ترتیب بررسی می‌شوند. لطفاً صبور باشید. @Matnook_com

چهار واژۀ زیر همیشه پیوسته (سرهم): اینجا، آنجا، آنچه، آنگاه. چهار واژۀ زیر همیشه با نیم‌فاصله: این‌که، آن‌که، این‌ها، آن‌ها. #املا_رسم‌الخط سید محمد بصام @Matnook_com

شیوۀ آموزش کاربرد نشانۀ نقطه‌ویرگول به دانش‌آموزان پایۀ سوم و چهارم ابتدایی در ۵ گام همراه با کاربرگ (برگۀ تمرین) این شیوه‌نامۀ مختصر را به درخواست یکی از دانشجویانم، که آموزگار مقطع ابتدایی است، نوشته‌ام. امیدوارم برای شما و دیگر آموزگاران نیز مفید باشد. #نشانه‌گذاری سید محمد بصام @Matnook_com

دربارۀ «بلک‌فرایدی» و معادل آن در فارسی 📜 پیشینۀ تاریخی: «بلک‌فرایدی» به رسوایی بازار طلا در جمعه، ۲۴ سپتامبر ۱۸۶۹، در آمریکا برمی‌گردد که زمین‌دارانی پس از جنگ‌های داخلی آمریکا با احتکار طلا به سودهای کلانی رسیدند، اما با مداخلۀ دولت و عرضۀ گستردۀ طلا قیمت‌ها سقوط کرد و زندگی بسیاری نابود شد. از آن پس، این روز «جمعۀ سیاه» نام گرفت. این نام سپس به روز خریدهای ارزان تبدیل شد و امروزه به معنای «حراج بزرگ در آخرین جمعۀ نوامبر» در بسیاری از کشورهای جهان رواج دارد. 🌐 بلک‌فرایدی در ایران: گسترش فضای مجازی و کمرنگ شدن مرزهای فرهنگی موجب ورود این سنت غربی به ایران شده‌‌است (مانند ولنتاین و هالووین). اگرچه زمان آن با تقویم ایرانی همخوانی ندارد و آخرین جمعۀ اسفند مناسب‌تر است، اما فروشگاه‌های آنلاین و مراکز خرید ایرانی با ارائۀ تخفیف‌های ویژه از این فرصت برای جذب مشتری و افزایش فروش استفاده می‌کنند. 📚 معادل «بلک‌فرایدی» در فارسی: ترجمۀ لفظ‌به‌لفظ Black Friday «جمعۀ سیاه» است. این عبارت پیش‌تر در ایران یادآور کشتار ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ در میدان ژاله بود، اما به‌تدریج بار معنایی اقتصادی آن غالب شد و آن رویداد تاریخی از ذهن‌ها رنگ باخت. از آنجا که «جمعۀ سیاه» به‌اصطلاح تیره بود، یعنی برای فارسی‌زبانان بیانگر مفهوم اصلی نبود، برخی عبارت «حراج جمعه» را به کار بردند و سپس، طبق فرایند «آمیزه‌سازی»، به‌طور طبیعی واژۀ «حراجمعه» را ساختند («آمیزه‌سازی» (blending) به معنای «ادغام بخش‌هایی از دو یا چند واژه و ساختن یک واژهٔ جدید از آن‌ها» است). 🇮🇷 امروز، در شرایط هجوم سیل‌آسای واژه‌های بیگانه، بهتر است برای پاسداشت زبان فارسی «حراجمعه» یا دیگر تعابیر فارسی (مانند «جمعۀ شگفت‌انگیز») را به کار ببریم و به سهم خود از رواج واژه‌های بیگانه جلوگیری کنیم. #واژه‌شناسی سید محمد بصام @Matnook_com

✍️ هنگامى جمله‌های معترضه یا عبارت‌های تأکیدى را میان دو تیره مى‌گذاریم که دور از ذهن و نامرتبط با جملهٔ اصلى باشند یا بخواهیم آن‌ها را برجسته کنیم. بنابراین جملهٔ تصویر باید این‌گونه نشانه‌گذارى شود: درست است که قاتل ـ‌ و نمی‌دانم هر کوفتی ـ هستی، ولی آدم خیلی خوبی هستی. (رِی لوریگا، تفنگ برادرم، مترجم: اسدالله امرایی، از اینستاگرام نشر چشمه) 💡 یادآوری: 🗝 ۱) شمارۀ نویسۀ «ـ» در ورد ۰۶۴۰ است. 🗝 ۲) در این کاربرد، قبل و بعد از آن فقط یک فاصلۀ معمولی می‌‌آید. 📌 ببینید: تفاوت ویرگول با تیره در جمله‌های معترضه یا تأکیدی چیست؟. #نشانه‌گذاری سید محمد بصام @Matnook_com

🔴یک بار برای همیشه از شر تمام اشکالات نگارشی و ویرایشی خود خلاص شوید! 🔰دورۀ جامع آموزش ویرایش و درست‌نویسی مؤسسۀ‌ متنوک با ۵۱% تخفیف ویژه و ظرفیت محدود! 📚۱۴ سرفصل اصلی با ۱۴۴ زیرفصل: زبان‌شناسی ▫️ دستورزبان ▫️ ویرایش زبانی و ادبی ▫️ حشو و گرده‌برداری ▫️ عربی در فارسی ▫️ املا و رسم‌الخط ▫️ قواعد فاصله‌گذاری ▫️ اصول نشانه‌گذاری ▫️ شیوه‌های ارجاع‌دهی و تنظیم کتاب‌نامه ▫️ قواعد شکسته‌نویسی ▫️ اصول پاراگراف‌نویسی و روش‌های ساده‌نویسی ▫️ نقد کتاب‌های ویرایش به‌ویژه غلط ننویسیم ▫️ معرفی کتاب‌های تخصصی و جدید در نگارش و ویرایش ▫️ تمرین کارگاهی متن‌محور 🌟مدت دوره: ۳۰ ساعت (نمونۀ آموزش) 🌟۲ کارگاه در ۱ کارگاه: دستورزبان + ویرایش 🌟جزوۀ چاپی ۱۰۰صفحه‌ای کارگاه، رایگان (اینجاست) 🌟بدون پیش‌نیاز و محدودیت زمانی و مکانی 🌟پشتیبانی دائم و ارتباط مستقیم با استاد دوره ✅استخدام ویرایش‌آموزان به‌صورت دورکاری 🎁تخفیف ۲٫۰۰۰٫۰۰۰تومانی و هدایا (اینجاست) ❌تخفیف و هدایا فقط و فقط تا ۱۴ آذر! (ظرفیت محدود) 👩🏻‍💻مشاوره و ثبت‌نام: @MatnookAdmin3 @Matnook_com