🔰 بر کرانه آیهها
3️⃣ #اشاره_روایی (بقره/37)
❇️ عَنِ ابنِ عَبّاسٍ قالَ: سَاَلتُ النَّبِیَّ عَلَیهِ السَّلامُ عَنِ الكَلِماتِ الَّتی تَلَقّاها آدَمُ مِن رَبِّهٖ فَتابَ عَلَيهِ؛ قالَ: سَاَلَه بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَعَلِیٍّ وَفاطِمَةَ وَالحَسَنِ وَالحُسَينِ اِلّا تُبتَ عَلَیَّ فَتابَ عَلَيهِ.
❇️ ابن عباس: از پيغمبر صلّی الله علیه و آله پرسيدم كلماتی كه آدم از پروردگار خود دريافت کرد و به بركت آن كلمات، خداوند توبه آدم را پذيرفت چه بود؟ فرمودند: از خداوند درخواست كرد كه بارالها به حق محمد [صلّی الله علیه وآله] و علی و فاطمه و حسن و حسين [علیهمالسلام] توبه ام را بپذير و خداوند توبه اش را پذيرفت.
🔸منبع: خصال، ج2، ص270
💠 کانال رسمی مرکز طبع و نشر قرآن کریم
👇👇👇👇👇
🔹@moshaf_org🔹
🔰 بر کرانه آیهها
4️⃣ #شرح_تفسیری_آیه
🔸 فَتَلَقّیٰٓ ءادَمُ مِن رَبِّهٖ كَلِمٰتٍ فَتابَ عَلَيهِ اِنَّه هُوَ التَّوّابُ الرَّحيمُ (بقره/37)
پس (از فرود آمدن از آن مكان و منزلت،) آدم، كلماتی (باعظمت) از جانب پروردگارش دریافت كرد، و در نتیجه، (خدا) توبه او را پذیرفت. اوست که بسیار توبهپذیر و مهربان است.
✅ برخی از مفسرین گفتهاند: منظور از كلمات باعظمتی که حضرت آدم با آن توبه کرد همان جملهاى است كه در سوره اعراف آیه 23 آمده است؛ یعنی عبارت: «رَبَّنا ظَلَمنآ اَنفُسَنا وَاِن لَم تَغفِر لَنا وَتَرحَمنا لَنَكونَنَّ مِنَ الخـٰسِرينَ». به خدا عرض کردند: «پروردگارا، ما به خود ستم کردیم، و اگر ما را نیامرزی و بر ما رحم نکنی، بیگمان از زیانکاران خواهیم شد.» علامه طباطبایی (ره) بر این نظریه، اشکال وارد کرده و میگوید: در سوره اعراف، این کلمات (رَبَّنا ظَلَمنآ اَنفُسَنا...) قبل از هبوط آدم آمده است ولی در سوره بقره، ابتدا هبوط آدم آمده و سپس «فَتَلَقّیٰٓ ءادَمُ...» مطرح شده است.
✅ همچنین طبق آنچه از روايات استفاده مىشود، مراد از كلماتى كه آدم بهوسيله آن، توبه کرد، توسّل به بهترين خلق خدا يعنى حضرت محمّد و اهلبيت او عليه و عليهم السلام است، چنانكه در تفسير درّ المنثور از ابن عباس نقل شده است كه آدم براى پذيرش توبهاش، خداوند را به حق اين نامها قسم داد: «محمّد وعلىّ وفاطمة والحسن والحسين.»
🔸 منبع: المیزان، ج1، ص133؛ تفسیرنور، ج1، ص99
💠 کانال رسمی مرکز طبع و نشر قرآن کریم
👇👇👇👇👇
🔹@moshaf_org🔹
🔰 بر کرانه آیهها
5⃣ #نکات_نگارشی_و_علامتگذاری (بقره/37)
✅ در این آیه، دو الف از دو کلمه به شکل #الف_کوچک نگارش شده که هر کدام بنا به دلیل خاصی به این شکل نوشته شده است با هم آنها را بررسی میکنیم:
💢 «فَتَلَقّیٰٓ»:
در زبان عربی، کلماتی که فعل هستند معمولاً از سه حرف اصلی که به آن «ریشهٔ فعل» گفته میشود ساخته شدهاند.
← #ریشه این فعل «ل ، ق ، ی» است که هنگامی که در این باب و این صیغه قرار میگیرد در واقع میشود: «فَتَلَقَّیَ».
بنا به قاعدهٔ «اِعلال» که در ادبیات عرب، برخی افعال را در بر میگیرد، اگر حرف آخر ریشهٔ فعل به یاء ختم شود؛ یاء آخر آن به #الف_کوچک تبدیل شده و بر روی پایه «یاء» قرار میگیرد، مانند کلمات متعدد دیگری که در قرآن موجود است، همچون: «اَوحیٰ»، «اَبکیٰ»، «سَعیٰ» و ...
البته کلماتی نیز در قرآن وجود دارد که قاعدهٔ #اعلال ، شامل آنها میشود اما استثنائاً بر اساس رسم المصحف، متفاوت با آنچه در دستور زبان عربی آمده، نگارش شده است.
← لازم به ذکر است، علامت #مد در انتهای کلمه به دلیل وجود سبب مد (در اینجا همزه) در کلمهٔ بعدی (ءادَم) بوده که باعث ایجاد مدّ منفصل شده است.
✓ علامتگذاری این کلمه:
ضبط #مصری : فَتَلَقَّیٰٓ ← تشدید و فتحه روی قاف، الف کوچک و مد روی یاء
ضبط #هندی و #ترکی : فَتَلَقّٰٓی ← تشدید، الف کوچک و مد بر روی قاف
ضبط #ایرانی و #کم_علامت : فَتَلَقّیٰٓ ← تشدید بدون فتحه روی قاف، الف کوچک و مد روی یاء
💢 «کَلِمٰتٍ»:
این کلمه، #جمع_سالم مؤنث است و مفرد آن «کَلِمَة» است. الف بعد از میم در «کَلِمٰت»، بر اساس قاعدهٔ حذف الف در کلمات جمع سالم مذکر و مونث در #رسم_المصحف حذف شده است.
✓ علامتگذاری این کلمه:
ضبط #مصری : کَلِمَـٰتٍ
ضبط #هندی و #کم_علامت : کَلِمٰتٍ
ضبط #ترکی : کَلِمَاتٍ
ضبط #ایرانی : کَلِمٰاتٍ
چنانکه ملاحظه میکنید در دو شیوه آخر، الف در این کلمه اثبات شده است که با اصول رسم المصحف مطابقت نداشته و در جهان اسلام، فاقد اعتبار علمی است.
📝 شما نیز چند کلمه از این دست (جمع سالم مذکر یا مؤنث) را در برای ما از طریق ارتباط با ادمین ارسال کنید.
💠 کانال رسمی مرکز طبع و نشر قرآن کریم
👇👇👇👇👇
🔹@moshaf_org🔹
🗓️ دوشنبه 7 آبان 1403
🔅 يٰبَنیٓ اِسرآءيلَ اذكُروا نِعمَتِیَ الَّتیٓ اَنعَمتُ عَلَيكُم وَاَوفوا بِعَهدیٓ اوفِ بِعَهدِكُم وَاِيّایَ فَارهَبونِ (بقره/40)
📝 فهرست نکات:
1️⃣ معرفی نسخه
2️⃣ نکات لغوی-ادبی
3️⃣ اشاره روایی
4️⃣ شرح تفسیری
5️⃣ نکات نگارشی و علامتگذاری
🔰 بر کرانه آیهها
1⃣ #معرفی_نسخه (تصویر مربوط به مطالب آیه 40 سوره مبارکه بقره)
💢 شماره نسخه: Arabe 372
✓ محل نگهداری: کتابخانه ملی فرانسه
✓ خط: #کوفی ، دسته D
✓ تعداد برگهها: 55 برگه
✓ تعداد سطور در هر صفحه: 6 سطر
✓ ابعاد هر برگه: 153*190 میلیمتر
✓ جنس برگهها: پوست
✓ نشان پایان آیات: ندارد
✓ علامت تخمیس: حرف «هاء» به قلم زر
✓ علامت تعشیر: یک گل دوازدهپر طلایی
✓ نام سورهها و تعداد آیات: با خط #کوفی و به رنگ طلا
✓ نقط الاعجام: نقطههای مستطیلشکل مشکی
✓ روش علامتگذاری: نقاط مدور قرمزرنگ به شیوه #ابوالاسود و نقاط مدور سبزرنگ برای نشان دادن سایر #قرائات
💠 کانال رسمی مرکز طبع و نشر قرآن کریم
👇👇👇👇👇
🔹@moshaf_org🔹
🔰 بر کرانه آیهها
2️⃣ #نکات_لغوی_ادبی (بقره/40)
بَنیٓ اِسرآءيلَ: فرزندان يعقوب
👈 «بنی» در اصل «بنين» و جمع «ابن» است كه بهخاطر مضاف واقع شدن، «ن» از آخر آن حذف شده و وقتی مضاف شود، به معنای فرزندان است. «اسرائيل» لقب حضرت يعقوب «ع» به معنای «عبد الله» يا «قوة الله» است.
اذکُروا: به ياد آوريد يا به ياد داشته باشيد.
اَنعَمتُ عَلَيکُم: [با آن] به شما نعمت دادم.
اَوفوا: وفا کنيد.
بِعَهدی: به عهد من [که با شما بستهام]
اوفِ: تا وفا کنم.
بِعَهدِکُم: به عهد شما [که من با شما بستهام]
اِيّایَ فَارهَبونِ: فقط از من بترسيد.
👈 در اصل، «فَارهَبونی» بوده است.
🔸منبع: #در_محضر_قرآن_کریم ، ج1، ص28
💠 کانال رسمی مرکز طبع و نشر قرآن کریم
👇👇👇👇👇
🔹@moshaf_org🔹
🔰 بر کرانه آیهها
3️⃣ #اشاره_روایی (بقره/40)
❇️ عَن هِشامِ بنِ سالِمٍ: قُلتُ لِلصّادِقِ عَلَیهِ السَّلامُ یَا ابنَ رَسولِ اللهِ! ما بالُ المُؤمِنِ اِذا دَعا رُبَّما لَم یُستَجَب لَه وَقَد قالَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ «وَقالَ رَبُّکُمُ ادعونیٓ اَستَجِب لَکُم» فَقالَ: اِنَّ العَبدَ اِذا دَعَا اللهَ تَبارَكَ وَتَعالیٰ بِنِیَّةٍ صادِقَةٍ وَقَلبٍ مُخلِصٍ، استُجیبَ لَه بَعدَ وَفائِهِ بِعَهدِ اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَاِذا دَعَا اللهَ بِغَیرِ نِیَّةٍ وَاِخلاصٍ لَم یُستَجَب لَه اَلَیسَ اللهُ یَقولُ «وَاَوفوا بِعَهدیٓ اوفِ بِعَهدِکُم» فَمَن وَفیٰ وُفِیَ لَه.
❇️ هشام بن سالم از امام صادق علیهالسلام پرسید: ای فرزند رسول خدا! چگونه است که گاه مؤمن هرچه خدای را میخواند، دعایش به اجابت نمیرسد در صورتی که خداوند عزوجل میفرماید: «پروردگارتان فرموده است: "مرا بخوانید تا (دعای) شما را اجابت کنم."» (غافر/60) آن حضرت علیهالسلام پاسخ دادند: اگر بنده با نیّت پاک و خلوص قلب، خدا را بخواند، دعایش اجابت میشود؛ البتّه بعد از اینکه به عهد خود با خدا وفا کرده باشد و چنانچه خدای را بدون خلوص نیّت بخواند، خواستهاش برآورده نمیشود. آیا خداوند نفرمود: «به پیمان من وفا كنید تا به پیمان شما وفا كنم»؟ پس کسی که وفا کند، او نیز وفا میکند.
🔸منبع: الاختصاص، ص242
💠 کانال رسمی مرکز طبع و نشر قرآن کریم
👇👇👇👇👇
🔹@moshaf_org🔹
🔰 بر کرانه آیهها
4️⃣ #شرح_تفسیری_آیه
🔸 يٰبَنیٓ اِسرآءيلَ اذكُروا نِعمَتِیَ الَّتیٓ اَنعَمتُ عَلَيكُم وَاَوفوا بِعَهدیٓ اوفِ بِعَهدِكُم وَاِيّایَ فَارهَبونِ (بقره/40)
ای بنی اسرائیل، نعمت(های) مرا که به شما ارزانی کردهام، یاد کنید و به پیمان من وفا کنید تا به پیمان شما وفا کنم، و تنها از من بترسید (و عهد مرا نشکنید).
✅ اين سه دستور (يادآورى نعمتهاى بزرگ خدا، وفاى به عهد پروردگار و ترس از نافرمانى او) اساس تمام برنامههاى الهى را تشكيل مىدهد. ياد نعمتهاى او انسان را به #معرفت او دعوت مىكند، و حس #شكرگزارى را در انسان برمىانگيزد، سپس توجه به اين نكته كه اين نعمتها بىقيد و شرط نيست و در كنار آن، خدا عهد و پيمانى گرفته، انسان را متوجه تكاليف و مسئوليتهايش مىكند و «اِيّایَ فَارهَبونِ» (تنها از من بترسيد) تأکيدى است بر اين مطلب كه در راه وفاى به عهدهاى الهى و اطاعت فرمانش از هيچچيز و هيچكس نبايد ترس و وحشت داشت، اين انحصار را از كلمه «اياى» كه مقدم بر عبارت «فارهبون» است استفاده مىكنيم.
✅ آنگونه كه از آيات قرآن استفاده مىشود #پيمان_خدا با بنیاسرائیل، همان پرستش خداوند يگانه، نيكى به پدر و مادر، بستگان، يتيمان و مستمندان، خوشرفتارى با مردم، بر پا داشتن نماز، اداى زكات، دورى از اذيت و آزار و خونريزى بوده است. شاهد اين سخن، آيات 83 و 84 سوره مبارکه بقره است.
✅ گفتهاند که منظور از «اوفِ بِعَهدِكُم»، عهدیست كه خدا در تورات با آنان بست كه پیامبری به نام #محمد را مبعوث كند؛ پس هر کس كه از او پیروی كند، دو اجر دارد:
۱. اجری برای پیروی از موسی و ایمان به تورات؛
۲. اجری بهسبب پیروی از محمد «ص» و ایمان به قرآن.
همچنین در روايتى از امام صادق علیهالسلام مىخوانيم كه منظور از «اوفِ بِعَهدِكُم» اين است كه من به عهد خودم وفا خواهم كرد و شما را به بهشت خواهم برد.
🔸 منبع: قرآن حکیم (خلاصه مجمعالبیان)، ص7؛ تفسیر نمونه، ج1، ص200
💠 کانال رسمی مرکز طبع و نشر قرآن کریم
👇👇👇👇👇
🔹@moshaf_org🔹
🔰 بر کرانه آیهها
5⃣ #نکات_نگارشی_و_علامتگذاری (بقره/40)
💢 «اَوفوا»:
مانند آنچه در مطلب روز گذشته گفته شد، این کلمه نیز از افعالی است که حروف آن مشمول قاعدۀ #اِعلال شده و در این کلمه که فعل امر از باب «اِفعال»، صیغۀ جمع مذکر مخاطب است نسبت به افعالی که حروف «واو» و «یاء» در ریشۀ آنها وجود ندارد، اندکی دچار تغییر شده است.
← #ریشه این فعل «و ، ف ، ی» بوده و در صیغهای که گفته شد در اصل «اَوفِیُوا» است و تحت قاعدۀ اِعلال، با قرار گرفتن در صیغهای که گفته شد تغییر یافته و بدین ترتیب حرف یاء از آن حذف و حرکت ضمه به حرف ما قبل آن یعنی حرف «فاء» منتقل شده است (اَوفُوا).
البته حرکت #ضمه در این کلمه و نیز تمام حرکات کوتاه همراه حروف مدی در کل قرآن به منظور تسهیل و جلوگیری از اشتباه در قرائت، در شیوهٔ علامتگذاری #کم_علامت حذف شده است.
✓ علامتگذاری این کلمه:
ضبط #مصری : أَوْفُواْ
ضبط #هندی : اَوْفُوْا ← علامت سکون بر روی هر دو حرف واو
ضبط #ترکی و #ایرانی : اَوْفُوا ← علامت سکون فقط بر روی حرف واو اول
ضبط #کم_علامت : اَوفوا ← الف بعد از واو آخر کلمه، همواره ناخواناست.
💠 کانال رسمی مرکز طبع و نشر قرآن کریم
👇👇👇👇👇
🔹@moshaf_org🔹
🗓️ سهشنبه 8 آبان 1403
🔅 اَتَأمُرونَ النّاسَ بِالبِرِّ وَ تَنسَونَ اَنفُسَكُم وَاَنتُم تَتلونَ الكِتٰبَ اَفَلا تَعقِلونَ (بقره/44)
📝 فهرست نکات:
1️⃣ معرفی نسخه
2️⃣ نکات لغوی-ادبی
3️⃣ اشاره روایی
4️⃣ شرح تفسیری
5️⃣ نکات نگارشی و علامتگذاری
🔰 بر کرانه آیهها
1️⃣ #معرفی_نسخه (تصویر مربوط به مطالب آیه 44 سوره مبارکه بقره)
💢 شماره نسخه: Wetzstein II 1913 کتابخانه ایالتی برلین
✓ تعداد برگهها: 210 برگه
✓ ابعاد هر برگه: 270*340 میلیمتر
✓ جنس برگه: پوست
✓ نوع خط: به نظر میرسد که این نسخه جزء مصاحف حجازی باشد ولی فرانسوا دروش آن را در دسته مصاحف به سبک #کوفی B.Ia قرار میدهد.
✓ تعداد سطور در هر صفحه: مختلفالسطر بوده و بین 23 تا 25 سطر است.
✓ نقط الاعجام: مانند سایر مصاحف حجازی، برخی از حروف دارای نقطههای مستطیلشکل با رنگ مشکی هستند.
✓ روش علامتگذاری: نقاط مدور قرمزرنگ به شیوه #ابوالاسود
✓ نشان پایان آیات: چند نقطه مستطیلشکل مورب که در کنار هم قرار گرفتهاند.
✓ علامت تخمیس: ندارد
✓ علامت تعشیر: یک دایره مشکیرنگ که با نقطههای قرمز، محاط شده است.
✅ این نسخه توسط یوهان وتس اشتاین (1905-1815) در دمشق به دست آمده است و تقریباً 85% متن قرآن را در بر میگیرد. احتمالاً نسخه کامل آن از 245 تا 250 برگه تشکیل شده و 6 برگ موجود در کتابخانه ملی فرانسه با شماره 6087 arabe به احتمال زیاد از همین نسخه است.
❇️ با توجه به #آزمایش_کربن_14 روی نسخه، سالهای تولید آن با احتمال 95% بین سالهای 663 تا 703 میلادی (سالهای 42 تا 83 هجری) است.
💠 کانال رسمی مرکز طبع و نشر قرآن کریم
👇👇👇👇👇
🔹@moshaf_org🔹
🔰 بر کرانه آیهها
2️⃣ #نکات_لغوی_ادبی (بقره/44)
البِرِّ: نيکی، وسعت و فراخی در کار خیر
تَنسَونَ: فراموش میکنيد.
تَتلونَ: تلاوت میکنيد.
اَفَلا تَعقِلونَ: «پس آيا عقل خود را به کار نمیگيريد؟» يا «پس آيا [زشتی کار خود را] نمیفهميد؟»
🔸منبع: #در_محضر_قرآن_کریم ، ج1، ص29
💠 کانال رسمی مرکز طبع و نشر قرآن کریم
👇👇👇👇👇
🔹@moshaf_org🔹
🔰 بر کرانه آیهها
3️⃣ #اشاره_روایی (بقره/44)
❇️ قالَ رَسولُ اللهِ صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهٖ: مَرَرتُ لَيلَةً اُسریٰ بی عَلىٰ اُناسٍ تُقرَضُ شَفاهُهم بِمَقاريضَ مِن نارٍ. فَقُلتُ: مَن هٰؤُلاءِ يا جَبرَئيلَ؟ فَقالَ: هٰؤُلاءِ خُطَباءٌ مِن اَهلِ الدُّنيا مِمَّن كانوا يَأمُرونَ النّاسَ بِالبِرِّ وَيَنسَونَ اَنفُسَهُم.
❇️ پیامبر صلی الله علیه و آله: در شبی که مرا به معراج بردند از کنار افرادی گذشتم که لب هایشان را با قیچی هایی از آتش میبریدند. به جبرئیل گفتم: اینها چه کسانی هستند؟ گفت: اینها سخنوران اهل دنیا هستند که مردم را به کارهای نیک فرمان میدادند و خودشان را فراموش کرده بودند.
🔸منبع: مجمع البیان، ج1، ص 215
💠 کانال رسمی مرکز طبع و نشر قرآن کریم
👇👇👇👇👇
🔹@moshaf_org🔹
🔰 بر کرانه آیهها
4️⃣ #شرح_تفسیری_آیه
🔸 اَتَأمُرونَ النّاسَ بِالبِرِّ وَ تَنسَونَ اَنفُسَكُم وَاَنتُم تَتلونَ الكِتٰبَ اَفَلا تَعقِلونَ (بقره/44)
آیا مردم را به نیکی فرمان میدهید و خودتان را فراموش میکنید؛ در حالی که کتاب (آسمانی) را میخوانید؟! آیا عقل خود را به کار نمیگیرید؟!
✅ علما و دانشمندان #يهود ، قبل از بعثت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم، مردم را به ايمان آوردن به وى دعوت مىكردند و بشارت ظهورش را مىدادند ولى خودشان هنگام ظهور آن حضرت، از ايمان آوردن خوددارى كردند. همچنین بعضى از علماى يهود به بستگان خود كه اسلام آورده بودند توصيه مىكردند به ايمان خويش باقى و ثابت بمانند ولى خودشان ايمان نمىآورند.
✅ در قرآن کریم بر اساس آیه 5 سوره مبارکه جمعه عالم بىعمل، به الاغى تشبيه شده است كه بار كتاب حمل مىكند، ولى خود از آن بهرهاى نمىبرد. همچنین در کلام دانشمندان، از عالم بیعمل به گرسنهاى که روى گنج خوابيده، تشنهاى که بر كنار آب و درياست، طبيبى كه خود از درد مىنالد و... تعبیر شده است.
🔸 منبع: مجمعالبیان، ج1، ص215؛ تفسیر نمونه، ج1، ص214؛ تفسیر نور، ج1، ص105
💠 کانال رسمی مرکز طبع و نشر قرآن کریم
👇👇👇👇👇
🔹@moshaf_org🔹
🔰 بر کرانه آیهها
5️⃣ #نکات_نگارشی_و_علامتگذاری (بقره/44)
💢 «اَتَأمُرونَ»:
این کلمه از افعال مضارع، صیغۀ جمع مذکر مخاطب است. در این آیه، سه کلمۀ مشابه دیگر از همین گروه وجود دارد.
✓ همزۀ ابتدایی این کلمه از دستۀ #حروف ، با نام «همزۀ استفهام» به معنی «آیا» است و جزء کلمۀ اصلی «تَأمُرونَ» نیست.
✓ نکته مورد توجه دربارهٔ «اَتَأمُرونَ»، وجود علامت «رأس العین» بر روی همزۀ میانی این کلمه است که چنانچه قبلا گفته شد وجود این علامت بر روی همزه (در اصطلاح عام، همان الف ایستاده) در ضبط کمعلامت، اساساً نشانۀ #سکون همزه است، کما اینکه وجود دو همزه در ابتدا و در میان این کلمه، به وضوح، گویای این تفاوت در رویکرد ضبط #کم_علامت است.
✓ البته در شیوههای علامتگذاری پنجگانه، این مفهوم به شکلهای متفاوتی نمایش داده شده است:
ضبط #مصری : أَتَأْمُرُونَ
ضبط #هندی : اَتَاْمُرُوْنَ
ضبط #ترکی : اَتَاْمُرُونَ
ضبط #ایرانی : اَتَاْمُروُنَ
ضبط #کم_علامت : اَتَأمُرونَ
✅ در اینجا یک #نکته_تجویدی مهم وجود دارد که یادآوری آن خالی از لطف نیست و آن، صفت ذاتی حرف همزه، به نام «نَبر» به معنی تیزی است. بر اساس این قاعده در هنگام تلاوت آیات میبایست همزه طوری تلفظ شود که با حالت #خشکی و #تیزی نسبت به دیگر حروف همراه باشد به گونهای که وجود این حرف در کلمه، کاملا شنیده و احساس شود.
البته حرف همزه در قرائات گوناگون، از حروفی است که توجه ویژه به آن وجود دارد و در برخی قرائات با ملاحظاتی خاص مانند از بین بردن #تیزی آن یا قواعد دیگر تلفظ میشود.
💢 شایان ذکر است افعال دیگری که در این آیه آمده است عبارتند از:
✓ «تَنسَونَ» از ریشۀ «ن ، س ، ی»
✓ «تَتلونَ» از ریشۀ «ت ، ل ، و»
که این افعال، در زبان عربی، مشمول قاعدۀ #اِعلال و دستخوش تغییراتی شدهاند که در ادامۀ این مسیر طولانیِ «طرح بر کرانۀ آیهها» به آنها خواهیم پرداخت ان شاء الله.
✓ فعل «تَعقِلونَ» هم از ریشۀ «ع ، ق ، ل» است که #بدون_تغییر در صیغۀ جمع مذکر مخاطب قرار میگیرد.
💠 کانال رسمی مرکز طبع و نشر قرآن کریم
👇👇👇👇👇
🔹@moshaf_org🔹
🔰 همافزایی مرکز طبع و نشر با مخاطبان خود در پیامرسان #ایتا
👈 بهمنظور همافزایی و ارتباطگیری مؤثر و سودمند، واحد رسانه مرکز طبع و نشر قرآن کریم در پیامرسان ایتا، گزینه «ارتباط با ادمین» را فعال کرده است.
✅ دنبالکنندگان گرامی در صورت داشتن #پیشنهاد_سازنده یا #انتقاد و حتی داشتن #سؤال میتوانند نظرات خود را با کارشناسان مرکز مطرح کنند.
✅ ارتباط با ادمین: @moshaf_admin
💠 کانال رسمی مرکز طبع و نشر قرآن کریم
👇👇👇👇👇
🔹@moshaf_org🔹
🗓️ چهارشنبه 9 آبان 1403
🔅 وَاستَعينوا بِالصَّبرِ وَالصَّلوٰةِ وَاِنَّها لَكَبيرَةٌ اِلّا عَلَی الخـٰشِعينَ (بقره/45)
📝 فهرست نکات:
1️⃣ معرفی نسخه
2️⃣ نکات لغوی-ادبی
3️⃣ اشاره روایی
4️⃣ شرح تفسیری
5️⃣ نکات نگارشی و علامتگذاری
🔰 بر کرانه آیهها
1️⃣ #معرفی_نسخه (تصویر مربوط به مطالب آیه 45 سوره مبارکه بقره)
💢 شماره نسخه: arabe 334 (j)
✓ محل نگهداری: کتابخانه ملی فرانسه
✓ نوع خط: #کوفی سبک D
👈 البته نوع خط این مصحف، خاص بوده و با کوفیهای معمول، متفاوت است، ما این نوع را #کوفی_مدور مینامیم.
✓ تعداد برگهها: 53 برگ
✓ ابعاد هر برگه: 287*390 میلیمتر
✓ جنس برگه: پوست
✓ نشان پایان آیات: در اصل کتابت، محلی برای انتهای آیات وضع نشده و فاقد علامت است، اما در دوران متأخر، از یک گل هشتپر طلاییرنگ با نقاط قرمزرنگ استفاده شده است.
✓ علامت تخمیس: حرف «هاء» کوفی طلاییرنگ
✓ علامت تعشیر: یک دایره مذهّب طلاییرنگ که تعداد آیات، به حروف، داخل آن نوشته شده است.
✓ نقط الاِعجام: نقطههای مستطیلشکل مشکیرنگ
✓ نقط الاِعراب:
← نقاط قرمزرنگ مدوّر به شیوه #ابوالاسود
← همزه: نقطههای مدوّر سبز
← سایر قرائات: نقطههای آبی و زردرنگ
💠 کانال رسمی مرکز طبع و نشر قرآن کریم
👇👇👇👇👇
🔹@moshaf_org🔹
🔰 بر کرانه آیهها
2️⃣ #نکات_لغوی_ادبی (بقره/45)
استَعينوا: کمک بجوييد.
الصَّبرِ: «صبر» و از جمله «روزه»
لَكَبيرَةٌ: قطعاً سنگين و سخت است.
👈 لام، لامِ ابتداست و برای تأکيد به کار میرود.
الخـٰشِع: متواضع، ذليل و خوار [در برابر خدا]
🔸منبع: #در_محضر_قرآن_کریم ، ج1، ص29
💠 کانال رسمی مرکز طبع و نشر قرآن کریم
👇👇👇👇👇
🔹@moshaf_org🔹
🔰 بر کرانه آیهها
3️⃣ #اشاره_روایی (بقره/45)
❇️ عَنِ الرِّضا عَلَیهِ السَّلامُ فی قَولِ اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ «وَاستَعينوا بِالصَّبرِ وَالصَّلوٰةِ» قالَ: الصَّبرُ الصَّومُ. اِذا نَزَلَت بِالرَّجُلِ الشِّدَّةُ اَوِ النّازِلَةُ، فَليَصُم.
❇️ امام رضا علیهالسلام دربارۀ این سخن خدا عزوجل که می فرماید: «از #صبر و #نماز یاری بجویید» فرمودند: منظور از صبر، روزه است. هنگامی که سختی و گرفتاری به سراغ کسی میآید، روزه بگیرد.
🔸منبع: تفسیر عیاشی، ج1، ص44
💠 کانال رسمی مرکز طبع و نشر قرآن کریم
👇👇👇👇👇
🔹@moshaf_org🔹
🔰 بر کرانه آیهها
4️⃣ #شرح_تفسیری_آیه
🔸 وَاستَعينوا بِالصَّبرِ وَالصَّلوٰةِ وَاِنَّها لَكَبيرَةٌ اِلّا عَلَی الخـٰشِعينَ (بقره/45)
(در مشکلات و امور مهم،) از صبر و نماز یاری بجویید. و قطعا نماز دشوار است؛ مگر بر فروتنان.
✅ جهانی که در آن زندگی میکنیم لبریز از حوادث تلخ و شیرین است، حوادثی همچون سیل، زلزله، بیماریها، فوت عزیزان و بسیاری از اتفاقات ناگوار که در زندگی هر انسانی پدید میآید. حال این سؤال مطرح میشود که آیا در مقابل این سختیها راهی وجود دارد که انسان، با انگیزه به زندگی خود ادامه دهد؟ پروردگار متعال، پاسخ این پرسش را در این آیه به ما میدهد. او دو چیز گرانبها به ما معرفی میکند که اگر از آنها کمک بگیریم هیچ مشکلی نمیتواند ما را مأیوس کند، یکی #صبر و دیگری #نماز است.
✅ #صبر ، مقاومت و تحمل مشکلات، یک قدرت درونی است که اگر انسان آن را داشته باشد هرگز #متلاطم نمیشود و میتواند همه آشفتگیها را در خود حل کند و #نماز ، همان چیزی است که بزرگان دین هرگاه مشکلی برایشان پیش میآمد به نماز میایستادند و از آن کمک میگرفتند. امام ششم شیعیان توصیه فرمودهاند که هرگاه غم و اندوهی از غمهای دنیا به دل ما وارد شد، وضو بگیریم و دو رکعت نماز بخوانیم و از خدا بخواهیم آن مشکل را برطرف کند.
🔸 منبع: قرآن حکیم (ویژه دانشآموزان)، ص7
💠 کانال رسمی مرکز طبع و نشر قرآن کریم
👇👇👇👇👇
🔹@moshaf_org🔹
🔰 بر کرانه آیهها
5⃣ #نکات_نگارشی_و_علامتگذاری (بقره/45)
💢 «الصَّلوٰةِ»:
درباره این کلمه که 77 مرتبه در قرآن تکرار شده است و کلمات دیگری شبیه به آن، دو نکته وجود دارد:
✓ از نظر رسم المصحف:
نگارش این کلمه بر خلاف آنچه تلفظ میشود، بدون الف و با حرف واو صورت گرفته است. مطابق آنچه در منابع #رسم_المصحف آمده است، الف در این کلمه تبدیل به «واو» شده و نوشته میشود و نگارش آن با الف در کتابت مصحف، کاملا غیرموجه است؛ البته نگارش این کلمه در املای عربی با #اثبات_الف مرسوم است و اشکالی ندارد.
✓ از نظر ضبط المصحف:
و اما در علامتگذاری این کلمه، یک نکتۀ مهم وجود دارد؛ در چهار شیوه از شیوههای علامتگذاری، بالاتفاق الف کوچک بر روی حرف واو به نشانۀ صدای مدی «آ» گذاشته شده است (وٰ) و قرائت آن، عموما بدون اشکال و صحیح انجام میشود، لیکن وجود حرکت فتحه همراه الف مدی در شیوۀ #ضبط_مصری موجب شده است تا بسیاری از تلاوتکنندگان، حرف «لام» را در این کلمه با حرکت فتحه و حرف «واو» را با حرکت الف مدی بخوانند که نتیجۀ آن در تلفظ، منجرّ به تبدیل کلمه از مفرد (صَلاة) به جمع (صَلَواة) شده است.
← از این دست کلمات در آیات دیگر قرآن نیز وجود دارد؛ مانند:
زکَوٰة ، حیَوٰة ، غدَوٰة و ...
ضبط #مصری : الصَّلَوٰةِ
ضبط #هندی ، #ترکی ، #ایرانی و #کم_علامت : الصَّلوٰةِ
💠 کانال رسمی مرکز طبع و نشر قرآن کریم
👇👇👇👇👇
🔹@moshaf_org🔹